Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Tüp Bebek Tedavisi

Daha önce yapılmış sonuçlar varsa yanınızda getirebilirsiniz. Kan tahlilleri, ultrason görüntüleri ve raporları, smear veya HPV sonuçları, patoloji raporları, rahim filmi, sperm analizi, ameliyat belgeleri ve kullandığınız ilaçların listesi değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Önceki sonuçların görülmesi, şikâyetin veya tedavi sürecinin geçmişini daha iyi anlamayı sağlar. Ayrıca güncelliğini koruyan incelemelerin gereksiz yere tekrarlanmasının önüne geçilebilir.

İnfertilite değerlendirmesi kadın ve erkeği birlikte ele alır. Bu nedenle ilk görüşmeye mümkünse çift olarak gelinmesi yararlıdır. Kadının adet ve gebelik öyküsü ile erkeğe ait sağlık bilgileri aynı görüşmede değerlendirilebilir.

Daha önce yapılmış sperm analizi, rahim filmi, hormon testleri veya tedavi dosyaları varsa birlikte incelenir. Eşlerden birinin ilk görüşmeye katılması mümkün değilse mevcut belgelerle değerlendirmeye başlanabilir; gerekli adımlar daha sonra tamamlanabilir.

Gebelik testi pozitif olduktan sonra ilk değerlendirme planlanabilir. Muayenenin zamanı son adet tarihi, testin yapıldığı gün ve eşlik eden şikâyetlere göre değişir. İlk görüşmede gebeliğin yaklaşık haftası, yerleşimi ve anne adayının genel sağlık durumu ele alınır.

Karın veya kasık ağrısı, vajinal kanama, bayılma hissi ya da belirgin bir yakınma bulunuyorsa rutin kontrol zamanı beklenmemelidir. Böyle bir durumda uygun sağlık kuruluşuna gecikmeden başvurulmalıdır.

Adet düzenindeki değişiklikler ve devam eden jinekolojik yakınmalar muayene nedeni olabilir. Ara kanama, ilişki sonrası kanama, menopoz sonrası kanama, kasık veya pelvik ağrı, vajinal akıntı, kaşıntı, kötü koku, ilişki sırasında ağrı ve idrar kaçırma bu yakınmalar arasındadır.

Gebelik planı, smear ve HPV taraması ya da daha önce yapılan ultrasonda saptanan miyom, yumurtalık kisti ve rahim içi polip gibi bulgular da değerlendirme gerektirebilir. Muayenenin kapsamı yaşa, sağlık öyküsüne ve başvuru nedenine göre belirlenir.

Muayenenin adet döneminde yapılıp yapılamayacağı başvuru nedenine göre değişir. Şiddetli ağrı, yoğun kanama veya acil değerlendirme gerektiren bir yakınma varsa adetin bitmesi beklenmez.

Rutin kontrol, smear testi veya rahim ağzının ayrıntılı incelenmesi planlanıyorsa kanamanın olmadığı bir dönem tercih edilebilir. Bazı hormon testleri ve yumurtalık değerlendirmeleri ise özellikle adetin belirli günlerinde yapılabilir.

Her ilk görüşmede aynı muayene veya ultrason yöntemi uygulanmaz. Ultrason gereksinimi hastanın yaşı, başvuru nedeni, sağlık öyküsü ve mevcut şikâyetlerine göre belirlenir.

Gerekli görüldüğünde karından veya vajinal ultrasonla rahim, rahim içi yapı ve yumurtalıklar değerlendirilebilir. Kullanılacak yöntem ve incelemenin amacı muayene öncesinde hastaya açıklanır.

Smear ve HPV testleri uygun koşullarda aynı muayene sırasında alınabilir. Hangi testin gerekli olduğu kişinin yaşı, önceki test sonuçları ve tarama öyküsüne göre belirlenir.

Aktif kanama, yoğun vajinal enfeksiyon veya yakın zamanda kullanılan vajinal ilaçlar test zamanlamasını etkileyebilir. Bu nedenle testlerin zamanı mevcut durum değerlendirilerek planlanır.

Gebelik öncesi değerlendirme, gebeliği etkileyebilecek durumların önceden ele alınmasına yardımcı olabilir. Adet düzeni, geçirilmiş gebelikler, kronik hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve daha önce saptanan jinekolojik bulgular gözden geçirilir.

Miyom, yumurtalık kisti, PCOS, tiroit hastalığı, tekrarlayan gebelik kaybı veya daha önce geçirilmiş ameliyat öyküsü bulunuyorsa değerlendirme daha ayrıntılı planlanabilir. Her hastada aynı testlerin yapılması gerekmez.

Değerlendirme zamanı kadının yaşı, adet düzeni ve çiftin sağlık öyküsüne göre değişir. Bilinen bir sorun yoksa 35 yaşın altındaki kadınlarda 12 ay, 35 yaş ve üzerindeki kadınlarda ise 6 ay düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması durumunda değerlendirme planlanabilir.

40 yaşın üzerinde olmak, adetlerin düzensiz seyretmesi, yumurtalık rezerviyle ilgili bilinen bir sorun, endometriozis, tüpleri etkileyebilecek geçirilmiş hastalık veya ameliyatlar ya da erkeğe ait bilinen bir problem bulunması durumunda daha erken değerlendirme gerekebilir. İnfertilite değerlendirmesi kadın ve erkeği birlikte ele alır.

Hayır, her miyom veya yumurtalık kisti için ameliyat gerekmez. Bulguların boyutu, konumu, ultrason görünümü, büyüme eğilimi, oluşturduğu şikâyetler ve hastanın gebelik beklentisi birlikte değerlendirilir.

Belirli aralıklarla takip yeterli olabileceği gibi, ağrı, yoğun kanama, hızlı büyüme, organlara baskı veya gebelik planını etkileyen bir durum varsa tedavi seçenekleri gündeme gelebilir. Cerrahi karar yalnızca tek bir ultrason sonucuna göre verilmez.

Hayır, gebelik oluşmayan her çiftte doğrudan tüp bebek tedavisine başlanmaz. Önce kadının yaşı, yumurtlama düzeni, yumurtalık rezervi, rahim ve tüplerin durumu, erkeğe ait sperm özellikleri, gebelik deneme süresi ve önceki tedaviler birlikte değerlendirilir.

Elde edilen bulgulara göre doğal gebelik için takip, yumurtlama tedavisi, aşılama veya tüp bebek seçeneklerinden biri gündeme gelebilir. Hangi yöntemin uygun olacağı yalnızca tek bir test sonucuna göre değil, çiftin bütün tıbbi özellikleri dikkate alınarak belirlenir.

Tüp bebek tedavisinin ilaçları, dozları ve takip planı her hasta için aynı değildir. Kadının yaşı, yumurtalık rezervi, hormon sonuçları, ultrason bulguları, daha önceki tedavilere verilen yanıt ve erkeğe ait sperm özellikleri planlamayı etkileyebilir.

Yumurtaların uyarılması, yumurta toplama zamanı, döllenme yöntemi ve embriyo transferine ilişkin kararlar tedavi sürecindeki gelişmelere göre verilir. Bu nedenle başka bir hastaya uygulanan protokolün aynı biçimde uygulanması beklenmemelidir.

Yumurtalık rezervi tek bir testle kesin olarak belirlenmez. Değerlendirmede yaş, adet düzeni, ultrasonla görülen antral folikül sayısı ve gerekli durumlarda AMH, FSH ve estradiol gibi hormon testleri birlikte ele alınabilir.

Bu testler özellikle yumurtalıkların ilaçlara verebileceği yanıt hakkında bilgi sağlar. Yumurtalık rezervi sonucu tek başına yumurta kalitesini, doğal yolla gebelik ihtimalini veya tedavi başarısını kesin olarak göstermez; sonuçlar sağlık öyküsü ve diğer bulgularla birlikte yorumlanır.

Detaylı ultrason çoğunlukla gebeliğin 18 ile 22. haftaları arasında planlanır. Bu dönemde bebeğin baş, beyin, yüz, omurga, kalp, karın içi organlar, böbrekler ve uzuvları ile plasenta ve gebeliğe ait diğer yapılar ayrıntılı olarak değerlendirilebilir.

Uygun hafta; gebeliğin özelliklerine, önceki tarama sonuçlarına ve hekim değerlendirmesine göre değişebilir. Detaylı ultrason önemli bir inceleme olmakla birlikte bütün yapısal veya genetik durumları kesin olarak dışlamaz.

Menopozdan sonra ortaya çıkan vajinal kanama normal kabul edilmez ve değerlendirilmelidir. Kanama yalnızca hafif bir lekelenme şeklinde olsa, bir kez görülse veya kendiliğinden dursa bile nedeni araştırılmalıdır.

Vajinal kuruluk ve rahim iç tabakasındaki iyi huylu değişiklikler gibi nedenler bulunabileceği gibi, daha ayrıntılı inceleme gerektiren durumlar da olabilir. Muayene, ultrason ve gerekli görülen diğer incelemeler kanamanın özelliklerine ve sağlık öyküsüne göre planlanır.

İki veya daha fazla gebelik kaybı yaşandığında ayrıntılı değerlendirme gündeme gelebilir. Kayıpların gebeliğin hangi döneminde olduğu, ultrason veya patoloji sonuçları, daha önceki gebelikler ve çiftin sağlık öyküsü birlikte incelenir.

Gerekli durumlarda rahim yapısı, kromozomal etkenler, tiroit ve bazı hormonal durumlar ile pıhtılaşma sistemiyle ilişkili belirli hastalıklar araştırılabilir. Her çiftte aynı testlerin yapılması gerekmez ve bazı olgularda bütün incelemelere rağmen kesin bir neden saptanamayabilir.