Boş gebelik, tıbbi adıyla anembriyonik gebelik, gebelik kesesinin oluşmasına rağmen embriyonun gelişmediği veya gelişimin çok erken dönemde durduğu bir erken gebelik kaybıdır. Gebelik testi pozitif olabilir ve gebelik belirtileri bir süre devam edebilir.
Ultrasonda gebelik kesesinin görülmesi ancak embriyonun görülmemesi her zaman boş gebelik anlamına gelmez. Gebelik çok erken dönemdeyse veya yumurtlama beklenenden geç gerçekleşmişse embriyo henüz görüntülenemeyebilir. Bu nedenle kesin tanı ölçümlere ve gerektiğinde kontrol ultrasonuna göre konur.
Beta-hCG değeri boş gebelikte de yükselebilir. Tek bir beta-hCG sonucu veya erken dönemde yapılan tek bir ultrason boş gebelik tanısı için yeterli değildir.
Boş gebelik neden olur?
Boş gebelik çoğunlukla embriyonun sağlıklı gelişmesini engelleyen rastlantısal kromozom sorunlarıyla ilişkilidir. Döllenme gerçekleştikten sonra gebelik kesesi oluşabilir ancak embriyo hiç gelişmeyebilir veya gelişimini çok erken dönemde durdurabilir.
Anne yaşı arttıkça kromozomal sorunlara bağlı erken gebelik kaybı riski de artar. Bununla birlikte boş gebelik her yaşta görülebilir ve tek bir boş gebelik anne veya babada mutlaka genetik bir sorun bulunduğu anlamına gelmez.
Egzersiz, cinsel ilişki, yolculuk veya günlük fiziksel aktivitelerin boş gebeliğe yol açtığı gösterilmemiştir. Çoğu vakada oluşumu önceden tahmin etmek veya önlemek mümkün değildir.
Boş gebelik belirtileri nelerdir?
Boş gebelik başlangıçta normal bir gebelikten ayırt edilemeyebilir. Gebelik dokuları beta-hCG üretmeye devam ettiği için adet gecikmesi, pozitif gebelik testi ve erken gebelik belirtileri görülebilir.
- Adet gecikmesi
- Pozitif gebelik testi
- Meme hassasiyeti veya dolgunluk
- Bulantı ve yorgunluk
- Vajinal lekelenme veya kanama
- Kasık veya alt karın bölgesinde kramp
- Gebelik belirtilerinde zamanla azalma
Belirtilerin devam etmesi gebeliğin sağlıklı ilerlediğini, belirtilerin azalması ise kesin olarak gebeliğin kaybedildiğini göstermez. Bazı kişilerde boş gebelik hiçbir belirti vermeden rutin ultrason sırasında fark edilebilir.
Boş gebelik kaçıncı haftada belli olur?
Boş gebeliğin hangi haftada kesinleşeceği yumurtlama zamanı, adet döngüsünün düzeni ve ultrason bulgularına göre değişir. Son adet tarihine göre hesaplanan gebelik haftası özellikle geç yumurtlama veya düzensiz adet döngülerinde gerçek gebelik yaşından daha ileri görünebilir.
Bu nedenle yalnızca “bu haftada embriyo görülmeliydi” yaklaşımıyla tanı konmaz. Gebelik kesesinin ölçümü, embriyonun görülüp görülmediği ve önceki ultrason bulguları birlikte değerlendirilir. Bulgular kesin değilse uygun süre sonra kontrol ultrasonu yapılır.
Ultrasonda kese var, bebek yoksa ne olur?
Ultrasonda gebelik kesesinin görülmesi ancak embriyonun seçilememesi iki farklı durumu düşündürebilir: Gebelik henüz embriyonun görülemeyeceği kadar erken olabilir veya gebelik gelişimini durdurmuş olabilir.
Bu ayrım yapılmadan boş gebelik tanısı konulmamalıdır. Gebelik kesesinin ölçümü, yolk kesesi ve embriyo görünümü değerlendirilir. Kesin gebelik kaybı ölçütleri karşılanmıyorsa kontrol transvajinal ultrasonu planlanabilir.
Beta-hCG ve ilk ultrason bulgularının birlikte değerlendirilmesi çok erken normal gebelik ile gelişimi durmuş gebeliğin ayrılmasına yardımcı olur.
Boş gebelik tanısı nasıl konur?
Boş gebelik tanısında temel yöntem transvajinal ultrasondur. Gebelik kesesinin ortalama çapı, yolk kesesi ve embriyonun görülüp görülmediği değerlendirilir.
Gebelik çok erken dönemdeyse tek bir ultrason kesin sonuç vermeyebilir. Ölçümler gebelik kaybını kesin olarak göstermiyorsa en az birkaç gün sonra kontrol ultrasonu gerekebilir. Kontrolün zamanı ilk ultrasonun yöntemi ve bulgularına göre belirlenir.
Son adet tarihi tek başına embriyonun ultrasonda görülmesi gerekip gerekmediğine karar vermek için yeterli değildir. Özellikle düzensiz adet gören veya geç yumurtlayan kişilerde gebelik haftası beklenenden farklı olabilir.
Boş gebelikte beta-hCG yükselir mi?
Evet. Embriyo gelişmese bile gebelik kesesini ve plasentaya dönüşecek dokuları oluşturan hücreler bir süre beta-hCG üretmeye devam edebilir. Bu nedenle gebelik testi pozitif kalabilir ve beta-hCG değeri başlangıçta yükselebilir.
Beta-hCG’nin artış hızı gebeliğin değerlendirilmesine yardımcı olabilir ancak tek bir değer veya yalnızca hormonun yükselmesi boş gebeliği doğrulamaz ya da dışlamaz. Tanı ultrason bulgularıyla birlikte değerlendirilir.
Boş gebelik dış gebelikten nasıl ayrılır?
Boş gebelik rahim içinde oluşmuş ancak sağlıklı gelişmeyen bir gebeliktir. Dış gebelikte ise gebelik rahim boşluğu dışında, çoğunlukla tüpte yerleşir.
Rahim içinde gerçek gebelik kesesinin doğrulanması dış gebelik olasılığını büyük ölçüde azaltır. Ancak rahim içinde görülen her sıvı alanı gerçek gebelik kesesi değildir. Bu nedenle kesenin yeri ve ultrason özellikleri birlikte değerlendirilir.
Tek taraflı şiddetli ağrı, bayılma, omuz ağrısı veya karın içi kanamayı düşündüren bulgular varsa dış gebelik açısından gecikmeden değerlendirme gerekir.
Boş gebelik tedavisi nasıl yapılır?
Tedaviye başlamadan önce boş gebelik tanısının kesinleşmiş olması önemlidir. Klinik olarak güvenli bir durumda bekleme, ilaçla tedavi veya cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. Seçim kanama miktarı, enfeksiyon bulguları, gebelik haftası, kişinin sağlık durumu ve tercihine göre yapılır.
Kendiliğinden düşmenin beklenmesi
Gebelik dokusunun kendiliğinden atılması beklenebilir. Sürecin ne zaman başlayacağı tam olarak öngörülemez ve birkaç gün veya daha uzun sürebilir. Kanama ve kramp görülebilir.
İlaçla tedavi
Uygun hastalarda rahmin gebelik dokusunu atmasını sağlayan ilaçlardan yararlanılabilir. Tedavi sırasında kanama ve kramp beklenir. Sürecin tamamlanıp tamamlanmadığı gerekli kontrollerle değerlendirilir.
Cerrahi tedavi
Vakum aspirasyon gibi cerrahi yöntemlerle gebelik dokusu rahimden alınabilir. Yoğun kanama, enfeksiyon veya diğer yöntemlerin uygun olmadığı durumlarda cerrahi tedavi daha öncelikli olabilir.
Komplikasyon bulunmayan kişilerde her üç yaklaşım da değerlendirilebilir. Tedavi seçiminin avantajları, olası riskleri ve daha sonra ek müdahale gerekip gerekmeyeceği kişiye göre konuşulur.
Boş gebelikte kürtaj şart mı?
Hayır. Boş gebelik tanısı kesinleştikten sonra her kişiye cerrahi işlem uygulanması gerekmez. Klinik durum uygunsa kendiliğinden düşmenin beklenmesi veya ilaç tedavisi de seçenekler arasındadır.
Yoğun kanama, enfeksiyon veya acil müdahale gerektiren başka bir durum varsa cerrahi yöntem gerekli olabilir. Tedavi şekli kişisel sağlık durumuna göre belirlenir.
Boş gebelik sonrası genetik inceleme gerekir mi?
Tek bir boş gebelik sonrasında rutin olarak kapsamlı genetik inceleme yapılması her zaman gerekli değildir. Cerrahi olarak alınan gebelik dokusu gerekli durumlarda patolojik incelemeye gönderilebilir.
Gebelik kayıpları tekrarlıyorsa, aile öyküsü bulunuyorsa veya başka klinik nedenler varsa tekrarlayan gebelik kaybı değerlendirmesi kapsamında ek incelemeler planlanabilir.
Boş gebelik sonrası ne zaman tekrar hamile kalınabilir?
Boş gebelik sonrasında yeniden gebelik planlama zamanı uygulanan tedaviye, kanamanın tamamlanmasına, enfeksiyon veya başka bir komplikasyon bulunup bulunmadığına ve kişinin fiziksel ve duygusal olarak hazır olmasına göre değişir.
Özel bir tıbbi neden yoksa her erken gebelik kaybından sonra aylarca beklemek zorunlu değildir. Kişisel durum ve kullanılan tedaviye göre kadın doğum uzmanının önerisi dikkate alınmalıdır.
Yeni gebelikte ultrasonun çok erken yapılması yeniden belirsizlik yaratabilir. İlk kontrolün uygun zamanı gebelikte ilk muayene kapsamında planlanabilir.
Boş gebelik tekrarlar mı?
Boş gebelik tekrar görülebilir ancak bir kez yaşanması sonraki gebeliğin de aynı şekilde sonuçlanacağı anlamına gelmez. Çoğu erken gebelik kaybı rastlantısal kromozomal sorunlarla ilişkilidir ve sonraki gebelik normal ilerleyebilir.
Gebelik kayıplarının tekrarlaması durumunda ise yalnızca önceki boş gebeliğe odaklanmak yerine çiftin öyküsü ve diğer olası nedenler birlikte değerlendirilir.
Hangi durumlarda acil değerlendirme gerekir?
Boş gebelik tanısı beklenirken veya düşük süreci başladıktan sonra aşağıdaki belirtilerde kontrol tarihi beklenmemelidir:
- Yoğun veya giderek artan vajinal kanama
- Şiddetli veya özellikle tek taraflı karın ağrısı
- Bayılma veya belirgin baş dönmesi
- Ateş veya titreme
- Kötü kokulu vajinal akıntı
- Genel durumda belirgin bozulma
Boş gebelik hakkında sık sorulan sorular
Boş gebelik yanlış teşhis edilebilir mi?
Gebelik çok erken dönemdeyse embriyonun henüz görülmemesi boş gebelikle karıştırılabilir. Kesin ultrason ölçütleri karşılanmıyorsa tanı koymadan önce kontrol ultrasonu yapılır.
Boş gebelikte kese büyümeye devam eder mi?
Gebelik kesesi bir süre büyümeye devam edebilir. Kesenin büyümesi tek başına embriyonun sağlıklı geliştiğini göstermez.
Boş gebelikte gebelik testi pozitif çıkar mı?
Evet. Gebelik dokuları beta-hCG üretmeye devam edebildiği için gebelik testi pozitif çıkabilir ve bir süre pozitif kalabilir.
Boş gebelikte gebelik belirtileri devam eder mi?
Evet. Bulantı, meme hassasiyeti ve yorgunluk gibi belirtiler bir süre devam edebilir. Belirtilerin varlığı veya azalması tek başına gebeliğin durumunu göstermez.
Kese var ama bebek yoksa kesin boş gebelik midir?
Hayır. Özellikle çok erken gebelikte embriyo henüz görülemeyebilir. Gebelik kesesinin ölçümü, önceki ultrason bulguları ve gerektiğinde kontrol ultrasonu değerlendirilmeden kesin tanı konulmamalıdır.
Boş gebelikten sonra sağlıklı gebelik olur mu?
Evet. Tek bir boş gebelik sonraki gebeliğin de aynı şekilde sonuçlanacağını göstermez. Çoğu kişi sonraki gebeliklerinde normal bir gebelik süreci yaşayabilir.
