Kolposkopi, HPV veya smear sonucunda rahim ağzında hücre değişikliği riski görüldüğünde yapılır. HPV 16 ve HPV 18 pozitifliği, yüksek dereceli smear sonuçları, tekrarlayan anormal testler ve rahim ağzındaki şüpheli görünüm başlıca nedenlerdir.
Her HPV pozitifliğinde hemen kolposkopi gerekmez. HPV tipi, smear sonucu, yaş, önceki testler ve geçmiş biyopsi sonuçları birlikte incelenir. Bazı düşük riskli sonuçlarda belirli bir süre sonra HPV veya smear testi tekrarlanabilir.
Kolposkopi sırasında rahim ağzı büyütülerek incelenir. Şüpheli bir alan görülürse küçük bir doku örneği alınabilir. Kolposkopi ile rahim ağzı kanseri tanısı doğrudan konulmaz; kesin sonuç gerektiğinde biyopsiyle alınır.
Kolposkopi nedir?
Kolposkopi, rahim ağzı, vajina ve gerektiğinde dış genital bölgenin büyütülerek incelenmesidir. İşlemde kolposkop adı verilen ışıklı ve büyütmeli bir cihaz kullanılır.
Kolposkop vücudun dışında durur. Vajina içine yerleştirilmez. Rahim ağzını görebilmek için jinekolojik muayenede kullanılan spekulum yerleştirilir.
Rahim ağzına hücre değişikliklerini daha görünür hale getiren özel sıvılar sürülür. Görünümü farklı olan bölgeler ayrıntılı olarak incelenir.
Kolposkopi hangi durumlarda yapılır?
- HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği
- Smear testinde yüksek dereceli hücre değişikliği
- Tekrarlayan anormal smear sonuçları
- HPV pozitifliğinin uzun süre devam etmesi
- Smear testinde ASC-H veya HSIL görülmesi
- Smear testinde glandüler hücre değişikliği görülmesi
- Rahim ağzında gözle görülen şüpheli alan
- Cinsel ilişki sonrası tekrarlayan kanama
- Nedeni bulunamayan rahim ağzı kanaması
- Daha önce CIN 2 veya CIN 3 tanısı alınması
- LEEP veya konizasyon sonrası kontrol
- Önceki kolposkopi veya biyopsi sonucunun takip gerektirmesi
Kolposkopi kararı yalnız tek bir test sonucuna göre verilmez. Güncel HPV ve smear sonucu, önceki taramalar ve kişisel risk birlikte değerlendirilir.
HPV pozitifliğinde kolposkopi gerekir mi?
Her HPV pozitifliğinde kolposkopi yapılmaz. Öncelikle HPV tipine ve smear sonucuna bakılır.
HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği, rahim ağzında yüksek dereceli hücre değişikliği riskini artırır. Smear sonucu normal olsa bile kolposkopi yapılır.
HPV 16 ve HPV 18 dışındaki yüksek riskli tiplerde smear normal ve önceki sonuçlar düşük riskliyse çoğunlukla bir yıl sonra HPV veya birlikte HPV-smear testi tekrarlanır. Yüksek riskli HPV’nin devam etmesi ya da smear sonucunun bozulması halinde kolposkopi yapılabilir.
HPV pozitifliğinde sonraki adım virüsün tipine, smear sonucuna ve önceki taramalara göre kontrol testi veya kolposkopi olabilir.
Smear sonucuna göre kolposkopi ne zaman yapılır?
Smear sonucundaki her değişiklik aynı riski taşımaz. Bazı sonuçlarda test tekrarı yeterli olabilirken bazı sonuçlarda kolposkopi geciktirilmez.
ASC-US sonucunda kolposkopi gerekir mi?
ASC-US, rahim ağzı hücrelerinde nedeni kesin olmayan hafif değişiklik görüldüğünü belirtir. HPV testi negatifse çoğunlukla kolposkopi gerekmez.
HPV testi pozitifse çoğunlukla kolposkopi yapılır. Yakın zamanda negatif HPV testi veya düşük riskli kolposkopi sonucu bulunan bazı kişilerde bir yıl sonra kontrol testi seçilebilir.
LSIL sonucunda kolposkopi gerekir mi?
LSIL, düşük dereceli hücre değişikliğini gösterir. Kolposkopi kararı HPV sonucu ve önceki testlere göre değişir.
HPV pozitifliği veya HPV sonucunun bilinmemesi durumunda çoğunlukla kolposkopi yapılır. Yakın zamanda negatif HPV testi ya da düşük riskli kolposkopi sonucu bulunan bazı kişilerde bir yıl sonra test tekrarı yeterli olabilir.
ASC-H ve HSIL sonucunda ne yapılır?
ASC-H ve HSIL, yüksek dereceli hücre değişikliği ihtimalini gösterir. ASC-H sonucunda HPV negatif olsa bile kolposkopi yapılır. HSIL sonucunda ise kolposkopi ve biyopsi ya da seçilmiş, gebe olmayan yetişkinlerde doğrudan çıkarma işlemi gündeme gelebilir.
Rahim ağzında şüpheli alan görülürse biyopsi alınır. Doğrudan tedavi seçeneği değerlendirilirken yaş, gebelik ihtimali, çocuk isteği, HPV tipi ve önceki sonuçlar dikkate alınır.
AGC sonucunda kolposkopi gerekir mi?
AGC, rahim ağzındaki salgı bezi hücrelerinde değişiklik bulunduğunu gösterir. Kolposkopiyle birlikte rahim ağzı kanalından örnek alınır. Otuz beş yaş ve üzerinde olanlarda veya anormal kanama ve rahim içi kanser riski bulunan daha genç kişilerde rahim içinden de örnek alınabilir.
Smear sonucundaki ifadeler ASC-US ve LSIL gibi düşük riskli değişikliklerden ASC-H, HSIL, AGC ve AIS gibi daha yakın inceleme gerektiren sonuçlara kadar farklı anlamlar taşır.
Normal smear sonucunda kolposkopi yapılır mı?
Smear sonucunun normal olması her zaman kolposkopi gerekmeyeceği anlamına gelmez.
- HPV 16 veya HPV 18 pozitifliği varsa
- Yüksek riskli HPV uzun süredir devam ediyorsa
- Önceki biyopsilerde yüksek dereceli değişiklik bulunduysa
- Rahim ağzında şüpheli alan görülüyorsa
- Cinsel ilişki sonrası tekrarlayan kanama varsa
Bu durumlarda smear normal olsa bile rahim ağzının ayrıntılı incelenmesi gerekebilir.
Kolposkopi kanser şüphesinde yapılır mı?
Evet. Rahim ağzında düzensiz yüzey, kolay kanayan alan, sertlik, iyileşmeyen yara veya olağan dışı damar yapısı görülürse kolposkopi yapılabilir.
Kolposkopide şüpheli alanın görülmesi kanser tanısı değildir. Kesin tanı için biyopsi sonucu gerekir.
HPV ve smear taramasında riskli bir sonuç görülürse rahim ağzı kolposkopiyle incelenir ve gerekli alanlardan biyopsi alınır.
Kolposkopi nasıl yapılır?
- Muayene masasına sırtüstü yatılır.
- Rahim ağzını görebilmek için vajinaya spekulum yerleştirilir.
- Kolposkop cihazı vajina girişinin dışında tutulur.
- Rahim ağzına hücre değişikliklerini belirginleştiren sıvılar sürülür.
- Rahim ağzı büyütülerek ayrıntılı biçimde incelenir.
- Şüpheli alan varsa küçük biyopsi alınabilir.
- Kanamayı durdurmak için biyopsi bölgesine özel bir solüsyon uygulanabilir.
Kolposkopi çoğunlukla poliklinik ortamında yapılır. Genel anestezi gerekmez ve kişi işlemden sonra evine dönebilir.
İşlem sırasında kullanılan spekulum, jinekolojik muayenede rahim ağzını görünür hâle getirmek için kullanılan araçtır.
Kolposkop cihazı vajinaya girer mi?
Hayır. Kolposkop vajinanın dışında durur. Cihazın ışığı ve büyütme özelliğiyle rahim ağzı incelenir.
Vajina içine yalnız rahim ağzını görünür hale getiren spekulum yerleştirilir. Biyopsi gerekiyorsa ince bir aletle şüpheli alandan küçük örnek alınır.
Kolposkopi ne kadar sürer?
Kolposkopi çoğunlukla 15 ile 20 dakika içinde tamamlanır. Biyopsi alınması, birden fazla alanın incelenmesi veya ek işlem yapılması süreyi uzatabilir.
Hazırlık, soyunma ve işlem sonrası bilgilendirme nedeniyle klinikte geçirilen toplam süre daha uzun olabilir.
Kolposkopi ağrılı mı?
Kolposkopinin kendisi çoğunlukla ağrılı değildir. Spekulum yerleştirilirken baskı ve rahatsızlık hissedilebilir.
Rahim ağzına sürülen sıvılar hafif yanma veya batma yapabilir. Biyopsi sırasında kısa süreli sıkışma, çimdiklenme veya adet ağrısına benzer kramp hissedilebilir.
Şiddetli ağrı normal değildir. İşlem sırasında ağrı olursa hemen söylenmeli ve gerekirse işlem durdurulmalıdır.
Kolposkopide biyopsi her zaman alınır mı?
Hayır. Rahim ağzında şüpheli alan görülmezse biyopsi alınmayabilir.
Yüksek dereceli smear sonucu, düzensiz hücre görünümü veya kanser şüphesi varsa biyopsi daha fazla önem taşır. Biyopsi, hücre değişikliğinin derecesini ve tedavi gerekip gerekmediğini gösterir.
Düşük riskli test sonucu ve normal kolposkopi görünümünde her zaman biyopsi gerekmez. Karar mevcut testlere ve rahim ağzındaki görünüme göre verilir.
Kolposkopi ile biyopsi arasındaki fark nedir?
Kolposkopi rahim ağzının büyütülerek incelenmesidir. Biyopsi ise şüpheli görülen bölgeden küçük bir doku parçası alınmasıdır.
Kolposkopi sırasında hangi bölgeden örnek alınacağı belirlenir. Biyopsi laboratuvarda incelenerek normal doku, CIN 1, CIN 2, CIN 3 veya daha ileri bir değişiklik olup olmadığı anlaşılır.
Kolposkopi öncesinde nasıl hazırlanılır?
- Önceki HPV, smear, kolposkopi ve biyopsi sonuçlarını yanınıza alın.
- Son adet tarihinizi bildirin.
- Gebelik ihtimali varsa işlem öncesinde söyleyin.
- Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız bilgi verin.
- Lateks veya ilaç alerjiniz varsa belirtin.
- Rahim içi araç kullanıyorsanız söyleyin.
- Muayene korkusu veya önceki kötü deneyiminiz varsa paylaşın.
- İşlem sonrası lekelenme ihtimali için yanınızda ped bulundurun.
Randevu öncesinde verilen özel hazırlık bilgisine uyulmalıdır. Mümkünse işlemden önceki 24–48 saat içinde vajinal ilişki, tampon, vajinal duş, krem ve fitil kullanılmamalıdır. Devam edilmesi gereken vajinal bir tedavi varsa sağlık personeline bilgi verilmelidir.
Adetliyken kolposkopi yapılır mı?
Hafif kanama kolposkopiye her zaman engel değildir. Yoğun adet kanaması rahim ağzının görülmesini zorlaştırabilir.
Randevu günü yoğun kanama varsa sağlık kuruluşuyla görüşülmelidir. Acil veya yüksek riskli bir sonuç nedeniyle yapılacak kolposkopi yalnız adet nedeniyle uzun süre ertelenmemelidir.
Gebelikte kolposkopi yapılır mı?
Evet. Gerekli olduğunda gebelikte kolposkopi yapılabilir. Kolposkop rahim içine girmez ve bebeğe temas etmez.
Gebelikte rahim ağzındaki damarlar ve dokular daha belirgin olabilir. Bu nedenle incelemenin gebelikte kolposkopi deneyimi bulunan bir hekim tarafından yapılması önemlidir.
Şüpheli alan görülürse gerekli biyopsi alınabilir. Rahim ağzı kanalının kazınması ve rahim içinden örnek alınması gebelikte yapılmaz.
Kanser şüphesi yoksa yüksek dereceli hücre değişikliklerinin tedavisi çoğunlukla doğum sonrasına bırakılır. Gebelik kontrolleri ise gebelik haftasına göre olağan biçimde sürdürülür.
Daha önce vajinal ilişki yaşamayanlarda kolposkopi yapılır mı?
Kolposkopide rahim ağzının görülmesi için vajinaya spekulum yerleştirilmesi gerekir. Daha önce vajinal ilişki yaşamamış kişilerde işlemin neden gerektiği ve diğer seçenekler ayrıntılı biçimde anlatılmalıdır.
Kolposkopi ancak kişinin açık onayıyla yapılır. Kişi işlemi kabul etmeyebilir veya başladıktan sonra durdurulmasını isteyebilir.
Rahim ağzında yüksek riskli bir sonuç varsa incelemenin ertelenmesiyle oluşabilecek riskler de açıkça anlatılmalıdır.
Kolposkopi sonrası kanama normal mi?
Yalnız kolposkopi yapılmışsa hafif lekelenme veya kahverengi akıntı görülebilir. Biyopsi alınmışsa kanama birkaç gün sürebilir.
Rahim ağzına uygulanan kanama durdurucu sıvılar kahverengi, siyaha yakın veya parçalı akıntı oluşturabilir. Bu görünüm her zaman enfeksiyon anlamına gelmez.
Yoğun kanama, kötü kokulu akıntı, ateş veya geçmeyen kasık ağrısı normal kabul edilmez.
Biyopsi sonrası nelere dikkat edilir?
- Kanama devam ederken tampon veya adet kabı kullanmayın.
- Kanama durana kadar vajinal ilişkiye ara verin.
- Vajinal duş, fitil veya krem kullanmayın.
- Yoğun egzersiz kanamayı artırıyorsa ara verin.
- Verilen kontrol tarihini not edin.
Bir saatte bir ped dolduracak kadar kanama, kötü kokulu akıntı, ateş veya ağrı kesiciye rağmen geçmeyen ağrı varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kolposkopi sonucu hemen çıkar mı?
Hekim işlem sırasında rahim ağzındaki görünüm hakkında ilk bilgiyi verebilir. Ancak biyopsi alınmışsa kesin sonuç laboratuvar incelemesinden sonra çıkar.
Biyopsi sonucunun çıkma süresi laboratuvara göre değişir. Sonuçla birlikte takip, tekrar test veya tedavi gerekip gerekmediği belirlenir.
Kolposkopi ve biyopsi sonuçları ne anlama gelir?
Normal biyopsi sonucu
Alınan dokuda önemli bir hücre değişikliği görülmediğini belirtir. Sonraki HPV veya smear testi kişisel risklere göre belirlenir.
CIN 1 sonucu
CIN 1 düşük dereceli hücre değişikliğidir. Kanser değildir. Çoğunlukla hemen tedavi yapılmaz ve kontrol testleriyle takip edilir.
CIN 2 sonucu
CIN 2 yüksek dereceli hücre değişikliği grubunda değerlendirilir. Yaş, gebelik isteği, lezyonun görünümü ve düzenli takip imkânına göre seçilmiş kişilerde yakın izlem veya tedavi düşünülebilir.
CIN 3 sonucu
CIN 3 ileri dereceli hücre değişikliğidir. Kanser değildir ancak tedavi edilmediğinde ilerleme riski daha yüksektir. Gebelik dışında çoğunlukla değişmiş dokunun çıkarılması gerekir.
Kanser şüphesi veya kanser sonucu
Biyopside kanser görülürse ek görüntüleme ve tedavi için jinekolojik onkoloji değerlendirmesi gerekir.
Kolposkopi sonrası tedavi gerekir mi?
Her kolposkopi sonrası tedavi yapılmaz. Normal sonuç veya CIN 1 gibi düşük dereceli değişikliklerde takip yeterli olabilir.
CIN 3 ve glandüler hücre değişikliklerinde anormal dokunun çıkarılması çoğunlukla gerekir. CIN 2 ise yaş, gebelik isteği ve takip koşullarına göre izlenebilir veya tedavi edilebilir. En sık kullanılan çıkarma yöntemlerinden biri LEEP işlemidir.
Tedavi kararı yalnız kolposkopi görüntüsüne göre değil, biyopsi sonucu, yaş, gebelik isteği ve önceki testlere göre verilir.
Kolposkopi HPV enfeksiyonunu tedavi eder mi?
Hayır. Kolposkopi bir inceleme yöntemidir. HPV virüsünü vücuttan temizlemez.
Biyopsi veya LEEP işlemi HPV nedeniyle değişen dokuyu çıkarabilir ancak virüse karşı bağışıklık oluşturmaz.
HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez ancak uygun kişilerde henüz karşılaşılmamış HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir. HPV aşısının yaşı ve dozları kişinin önceki aşılarına ve bağışıklık durumuna göre belirlenir.
Kolposkopi ne sıklıkla tekrarlanır?
Kolposkopinin herkes için geçerli sabit bir tekrar aralığı yoktur.
- HPV tipine
- Smear sonucuna
- Biyopsi sonucuna
- Önceki tedavilere
- Gebelik durumuna
- Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklara
Kontrol tarihi bu bilgilerin tamamına göre değişir.
Rahim ağzındaki hücre değişiklikleriyle birlikte kanama, akıntı veya ağrıya yol açan diğer jinekolojik sorunlar olarak ayrıca değerlendirilir.
Kolposkopi hakkında sık sorulan sorular
HPV pozitif olan herkese kolposkopi yapılır mı?
Hayır. HPV tipi, smear sonucu ve önceki testler birlikte incelenir. Düşük riskli bazı sonuçlarda kontrol testi yeterli olabilir.
Kolposkopi kanser olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. Kolposkopi çoğunlukla kanser öncesi hücre değişikliklerini araştırmak için yapılır. Kesin sonuç gerektiğinde biyopsiyle alınır.
Kolposkopi biyopsisiz yapılabilir mi?
Evet. Şüpheli alan görülmezse biyopsi alınmayabilir.
Kolposkopi için anestezi gerekir mi?
Standart kolposkopi ve küçük rahim ağzı biyopsisi için çoğunlukla genel anestezi gerekmez. Tedavi yapılacaksa lokal anestezi kullanılabilir.
Kolposkopiden sonra işe gidilir mi?
Yalnız kolposkopi veya küçük biyopsi sonrası çoğu kişi günlük yaşamına dönebilir. Ağrı veya kanama varsa dinlenmek gerekebilir.
Kolposkopiden sonra cinsel ilişki ne zaman olur?
Biyopsi alınmışsa kanama ve akıntı bitene kadar vajinal ilişkiye ara verilmelidir. Tedavi yapılmışsa önerilen süre daha uzun olabilir.
Kolposkopiden sonra hamile kalınır mı?
Yalnız kolposkopi ve küçük biyopsi doğurganlığı etkilemez. LEEP veya konizasyon gibi tedavilerde çıkarılan doku miktarı önemlidir.
Kolposkopi sonucu normalse HPV biter mi?
Hayır. Normal kolposkopi rahim ağzında önemli hücre değişikliği görülmediğini gösterir. HPV’nin devam edip etmediği kontrol testiyle anlaşılır.
Kolposkopi smear testinin yerini tutar mı?
Hayır. Smear ve HPV testleri tarama için, kolposkopi ise riskli sonuçların ayrıntılı incelenmesi için kullanılır.
