Laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı, karında açılan küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletler kullanılarak yapılır. İyi huylu görünen kistlerde amaç çoğunlukla yalnız kisti çıkarmak ve sağlam yumurtalık dokusunu korumaktır.
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Kist duvarı yumurtalık dokusundan dikkatlice ayrılır, kanama kontrol edilir ve çıkarılan doku patolojiye gönderilir. Kistin çok büyük olması, yumurtalığın tamamını kaplaması, yumurtalığın kanlanmasının bozulması veya kanser şüphesi bulunması halinde yumurtalığın alınması gerekebilir.
Her yumurtalık kisti ameliyat gerektirmez. Karar verilirken kistin büyüklüğü ve ultrason görünümüyle birlikte şikâyetler, yaş, menopoz durumu, gebelik isteği ve kötü huylu olma riski dikkate alınır.
Laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı nedir?
Laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı, halk arasında kapalı ameliyat olarak bilinen yöntemdir. Göbek çevresinden yerleştirilen ince kamera ile karın ve pelvis içi görüntülenir. Diğer küçük kesilerden yerleştirilen aletlerle kist çıkarılır.
Ameliyatta yalnız kistin çıkarılmasına kistektomi adı verilir. Yumurtalığın tamamının çıkarılmasına ise ooferektomi denir.
Üreme çağındaki kadınlarda ve iyi huylu görünen kistlerde ilk amaç genellikle kistektomi yapmaktır. Yumurtalık mümkün olduğunca korunur.
Laparoskopik cerrahide açık ameliyata göre daha küçük kesiler kullanılır. Uygun hastalarda ağrı ve hastanede kalış azalabilir, günlük yaşama dönüş daha erken olabilir.
Yumurtalık kisti hangi durumlarda ameliyat edilir?
Basit ve küçük yumurtalık kistlerinin önemli bir bölümü kendiliğinden kaybolabilir. Bu nedenle ultrasonda görülen her kist hemen ameliyat edilmez.
Ameliyat şu durumlarda gerekebilir:
- Kistin takip sırasında büyümesi
- Kistin uzun süre kaybolmaması
- Şiddetli veya sürekli kasık ağrısı
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
- Büyük kistin mesane veya bağırsaklara baskı yapması
- Ultrasonda katı alan, kalın duvar veya düzensiz görünüm bulunması
- Dermoid kist veya endometriomanın ağrı yapması, büyümesi ya da ek risk oluşturması
- Yumurtalığın dönme riskinin yüksek olması
- Kistin patlaması veya karın içine kanama şüphesi
- Menopozdan sonra kalıcı veya şüpheli yumurtalık kitlesi görülmesi
- Kanser şüphesi
Kistin yalnız büyüklüğüne bakılmaz. Aynı büyüklükteki iki kist farklı ultrason görünümüne ve farklı riske sahip olabilir.
Hangi yumurtalık kistleri ameliyatsız takip edilir?
Üreme çağında görülen küçük ve basit kistler çoğunlukla ultrasonla takip edilebilir. Fonksiyonel kistler birkaç adet dönemi içinde küçülebilir veya tamamen kaybolabilir.
Ameliyatsız takip şu durumlarda daha sık tercih edilir:
- Kistin basit sıvı içermesi
- Ultrasonda şüpheli katı alan bulunmaması
- Kistin küçük olması
- Belirgin şikâyet oluşturmaması
- Kanser riskinin düşük görülmesi
- Takip ultrasonlarında büyümemesi
Kistin yalnız içindeki sıvının boşaltılması çoğu zaman kalıcı çözüm sağlamaz. Kist duvarı yerinde kaldığında kist yeniden dolabilir.
Ameliyat öncesinde hangi kontroller yapılır?
Ameliyat öncesinde kistin türü ve kanser riski hakkında mümkün olduğunca fazla bilgi toplanır.
- Karından veya vajinal ultrason
- Kistin büyüklüğü ve iç yapısı
- Diğer yumurtalığın görünümü
- Kan sayımı
- Gebelik testi
- Gerekli durumlarda tümör belirteçleri
- Şüpheli kistlerde manyetik rezonans görüntüleme
- Önceki ameliyatlar
- Gebelik isteği ve yumurtalık rezervi
- Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü
CA 125 gibi kan testleri tek başına kanser tanısı koymaz. Endometriozis, enfeksiyon, adet dönemi ve bazı iyi huylu hastalıklarda da yüksek çıkabilir.
Ultrasonda kanser şüphesi varsa ameliyatın jinekolojik onkoloji koşullarında yapılması gerekebilir. Şüpheli kistin karın içine dağılmadan çıkarılması önemlidir.
Ameliyat öncesinde yumurtalık rezervine bakılır mı?
Her hastada yumurtalık rezervi testi yapılması gerekmez. Ancak gebelik isteyen, iki yumurtalığında kist bulunan, daha önce yumurtalık ameliyatı geçiren veya çikolata kisti bulunan kadınlarda rezerv hakkında bilgi alınabilir.
AMH testi ve ultrasonda antral folikül sayımı yumurtalık rezervi hakkında bilgi verir. Bu testler gebelik ihtimalini tek başına göstermez.
Çocuk isteği bulunan kadınlarda ameliyatın üreme sağlığına etkisi önceden konuşulmalıdır. Yumurtalık rezervi çok düşükse veya iki yumurtalıkta birden ameliyat gerekiyorsa yumurta dondurma gibi seçenekler gündeme gelebilir.
Kistektomi ile yumurtalığın alınması arasındaki fark nedir?
Kistektomide yalnız kist çıkarılır. Yumurtalık dokusunun kalan bölümü korunur ve çalışmaya devam edebilir.
Ooferektomide kistle birlikte yumurtalığın tamamı çıkarılır. Aşağıdaki durumlarda yumurtalığın alınması gerekebilir:
- Kistin yumurtalığın tamamına yakınını kaplaması
- Sağlam yumurtalık dokusunun ayırt edilememesi
- Yumurtalığın dönerek kanlanmasını kaybetmesi
- Kontrol edilemeyen kanama
- Kistin kanser açısından şüpheli olması
- Menopoz sonrası kişisel risklerin yüksek olması
Ameliyat öncesinde yalnız kistin çıkarılması hedeflense bile yumurtalığın alınmasını gerektirebilecek durumlar önceden konuşulmalıdır.
Laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı nasıl yapılır?
Ameliyatın ayrıntıları kistin türüne, büyüklüğüne ve yumurtalıkla olan bağlantısına göre değişir. Temel aşamalar şöyledir:
- Hasta genel anesteziyle uyutulur.
- Göbek çevresinden küçük bir kesi açılır.
- Karın içine kontrollü biçimde karbondioksit gazı verilir.
- Laparoskop adı verilen kamera karın içine yerleştirilir.
- Alt karın bölgesinde cerrahi aletler için ek küçük kesiler açılır.
- Rahim, iki yumurtalık, tüpler ve pelvis kontrol edilir.
- Kistin bulunduğu yumurtalık serbestleştirilir.
- Kist duvarı sağlam yumurtalık dokusundan ayrılır.
- Kist çıkarma torbasına yerleştirilir.
- Kanama kontrol edilir.
- Gerekirse yumurtalık dokusuna dikiş atılır.
- Çıkarılan doku patolojiye gönderilir.
- Gaz boşaltılır ve küçük kesiler kapatılır.
Ameliyat sırasında kistin türü, yumurtalığın yapısı ve çevre organlarla yapışıklık bulunup bulunmadığı daha net görülür.
Kist duvarı nasıl çıkarılır?
Kistektomide amaç yalnız kistin içindeki sıvıyı boşaltmak değildir. Kistin tekrar oluşma riskini azaltmak için mümkün olduğunda kist duvarı da çıkarılır.
Kist ile sağlam yumurtalık dokusu arasında bir ayrılma hattı bulunur. Cerrahi aletlerle kist duvarı bu hattan yavaşça ayrılır.
Sağlam yumurtalık dokusunun kist duvarıyla birlikte çıkarılmaması için dikkatli çalışılır. Bu nokta özellikle endometrioma ameliyatlarında önemlidir.
Kist ameliyat sırasında açılabilir mi?
Bazı kistler yumurtalıktan ayrılırken açılabilir ve içeriği karın içine dökülebilir. Bu durum özellikle büyük, ince duvarlı veya yumurtalığa sıkı yapışmış kistlerde görülebilir.
Kist içeriğinin dökülmemesi için çıkarma torbası kullanılabilir. Dökülme olursa karın içi bol sıvıyla temizlenir.
Dermoid kistlerin içeriği karın zarında tahrişe neden olabilir. Kanser şüphesi bulunan kistlerde ise dokunun parçalanmadan ve karın içine yayılmadan çıkarılması daha fazla önem taşır.
Kanama nasıl durdurulur?
Kist duvarı ayrıldıktan sonra yumurtalık yüzeyinde küçük kanama alanları oluşabilir. Kanama kontrolünde düşük düzeyde elektrik enerjisi, dikiş veya kanama durdurucu ürünler kullanılabilir.
Çocuk isteği bulunan kadınlarda sağlam yumurtalık dokusuna mümkün olduğunca az zarar vermek amaçlanır. Gereğinden fazla ısı kullanılması yumurtalık dokusunu etkileyebilir.
Kanama azsa yumurtalık kendiliğinden iyileşmeye bırakılabilir. Daha geniş bir açıklık veya devam eden kanama varsa ince dikişlerle kapatılabilir.
Yumurtalık ameliyattan sonra eski haline döner mi?
Kist çıkarıldıktan sonra kalan yumurtalık dokusu zamanla iyileşir. Yumurtalık ameliyat sonrasında ultrasonda daha küçük veya farklı biçimde görülebilir.
Korunan yumurtalık dokusunda folikül gelişimi ve yumurtlama devam edebilir. Ancak sonuç kistin türüne, büyüklüğüne, önceden kalan sağlam dokuya ve ameliyatın genişliğine bağlıdır.
Tek yumurtalığın alınması gerektiğinde diğer yumurtalık sağlıklıysa adet ve yumurtlama devam edebilir. İki yumurtalığın birden alınması ise cerrahi menopoza neden olur.
Çikolata kisti ameliyatı farklı mı yapılır?
Çikolata kisti olarak bilinen endometrioma, yumurtalığa sıkı biçimde yapışabilir. Kist duvarını çıkarırken sağlam yumurtalık dokusunun da zarar görme ihtimali vardır.
Çikolata kisti bulunan her kadına ameliyat yapılmaz. Ağrı, kistin büyüklüğü ve görünümü, yaş, yumurtalık rezervi, gebelik isteği ve daha önce geçirilen ameliyatlar birlikte değerlendirilir.
İki taraflı çikolata kisti veya tekrarlayan endometrioma ameliyatları yumurtalık rezervini daha fazla etkileyebilir. Bu nedenle ameliyatın sağlayacağı yarar ile yumurtalık dokusunda oluşabilecek kayıp karşılaştırılır.
Çikolata kisti bulunan ve gebelik isteyen kadınlarda ameliyat her zaman tüp bebekten önce yapılmaz. Kistin büyüklüğü, ağrı, yumurta toplama işlemini engelleyip engellemediği ve kanser şüphesi önemlidir.
Tüp bebek tedavisi düşünülüyorsa yumurtalık rezervi, kistin yumurta toplamayı engelleyip engellemediği ve önceki ameliyatlar birlikte değerlendirilir. Yalnız infertilite bulunması laparoskopi için yeterli değildir; infertilitede laparoskopi ancak cerrahiyle düzeltilebilecek bir sorun düşünülüyorsa gündeme gelir.
Dermoid kist ameliyatı nasıl yapılır?
Dermoid kistler yağ, saç ve farklı dokular içerebilir. Ameliyat sırasında kistin içeriğinin karın içine dökülmemesi için çıkarma torbası kullanılabilir.
Kist açılırsa dökülen içerik temizlenir ve karın içi yıkanır. Yumurtalık dokusu uygunsa yalnız dermoid kist çıkarılır.
Dermoid kistler aynı yumurtalıkta veya diğer yumurtalıkta yeniden görülebilir. Kontrol süresi patoloji sonucuna ve diğer yumurtalığın görünümüne göre belirlenir.
Büyük yumurtalık kistleri kapalı ameliyatla çıkarılır mı?
Büyük kistlerin bir bölümü laparoskopiyle çıkarılabilir. Ancak kistin boyutu tek başına yöntemi belirlemez.
Açık ameliyat şu durumlarda daha uygun olabilir:
- Kistin karın içinde çok geniş yer kaplaması
- Kanser şüphesi bulunması
- Kistin parçalanmadan çıkarılmasının gerekmesi
- Yoğun yapışıklık bulunması
- Kanama kontrolünün laparoskopiyle sağlanamaması
- Çevre organlarda ek ameliyat gerekmesi
Laparoskopiyle başlanan ameliyat sırasında güvenli biçimde devam edilemezse açık ameliyata geçilebilir. Bu olasılık ameliyat başarısızlığı anlamına gelmez; hasta güvenliği için kullanılan bir seçenektir.
Yumurtalık kisti ameliyatında patoloji neden yapılır?
Çıkarılan kist laboratuvarda mikroskop altında incelenir. Patoloji sonucu kistin kesin türünü gösterir.
- Fonksiyonel kist
- Endometrioma
- Dermoid kist
- Seröz veya müsinöz kist
- Borderline tümör
- İyi huylu başka bir yumurtalık tümörü
- Nadiren kanser
Ultrason ve ameliyat görünümü iyi huylu olsa bile kesin doku tanısı patolojiyle konur. Sonraki kontrol veya ek tedavi patoloji sonucuna göre değişebilir.
Patoloji sonucu kötü çıkarsa ne olur?
Patoloji sonucunda borderline tümör veya kanser görülürse ek inceleme gerekebilir. İlk ameliyatın kapsamı, kistin ameliyat sırasında açılıp açılmadığı ve hastalığın türü incelenir.
Jinekolojik onkoloji görüşü alınır. Bazı hastalarda yalnız yakın kontrol yeterli olabilirken bazı hastalarda ikinci ameliyat veya ek tedavi gerekebilir.
Laparoskopi ile histeroskopi arasındaki fark nedir?
Laparoskopi karın içinden rahim, yumurtalıklar ve tüpleri görüntüler. Yumurtalık kisti laparoskopiyle çıkarılır.
Histeroskopi ise vajina ve rahim ağzı yoluyla rahim içine girilerek yapılır. Yumurtalıklar histeroskopiyle görülmez ve yumurtalık kisti histeroskopiyle çıkarılamaz.
Rahim boşluğundaki polip ve benzeri oluşumlar histeroskopiyle incelenir. Tanısal histeroskopide rahim içine yalnızca bakılırken operatif histeroskopide aynı seansta uygun oluşumlara müdahale edilebilir.
Miyom ile yumurtalık kisti aynı ameliyatta çıkarılır mı?
Miyomlar rahim kasından, yumurtalık kistleri ise yumurtalıktan gelişir. İki sorun aynı hastada birlikte bulunabilir.
Her ikisinin de ameliyat gerektirdiği durumlarda aynı laparoskopi sırasında müdahale edilebilir. Ancak ameliyat süresi, kanama riski ve rahmin korunması gibi konular ayrıca konuşulur.
Laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı ne kadar sürer?
Ameliyat süresi herkeste aynı değildir. Küçük ve kolay ayrılan bir kist daha kısa sürede çıkarılabilir.
Aşağıdaki durumlar ameliyatı uzatabilir:
- Kistin büyük olması
- İki yumurtalıkta kist bulunması
- Endometriozis ve yoğun yapışıklık
- Daha önce karın ameliyatı geçirilmesi
- Kistin bağırsak, mesane veya tüplere yakın olması
- Kanama kontrolünün zaman alması
- Ek bir jinekolojik işlem yapılması
Ameliyat öncesinde verilen süre tahminidir. Gerçek süre ameliyat sırasında görülen bulgulara göre değişebilir.
Hastanede kaç gün kalınır?
Sorunsuz geçen laparoskopik kistektomi sonrası birçok hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu olabilir.
Büyük kist, yoğun yapışıklık, fazla kanama, açık ameliyata geçilmesi veya başka bir işlem yapılması hastanede kalış süresini uzatabilir.
Taburculuk için kişinin yürüyebilmesi, sıvı alabilmesi, idrar yapabilmesi ve ağrının ilaçlarla kontrol edilebilmesi beklenir.
Ameliyattan sonra hangi şikâyetler görülebilir?
- Karın ve kesi yerlerinde ağrı
- Karında şişkinlik
- Gaz ve bağırsak hareketlerinde yavaşlama
- Omuz ucunda ağrı
- Hafif bulantı
- Yorgunluk
- Az miktarda vajinal kanama
- Kesi çevresinde morluk
Omuz ağrısı, ameliyatta kullanılan gazın diyaframı uyarmasıyla oluşabilir. Genellikle kısa sürede azalır.
İyileşme süresi ne kadardır?
İlk birkaç gün ağrı, şişkinlik ve yorgunluk görülebilir. Hafif günlük hareketlere erken dönemde başlanabilir.
Masa başı işe dönüş çoğu kişide birkaç gün ile iki hafta arasında mümkün olabilir. Ağır iş, yoğun spor ve karın kaslarını zorlayan hareketler için daha uzun süre gerekebilir.
Tam iyileşme kistin büyüklüğüne, ameliyatın kapsamına, açık ameliyata geçilip geçilmediğine ve kişinin genel sağlığına göre değişir. Taburculuk sırasında verilen öneriler esas alınmalıdır.
Ameliyattan sonra ne zaman duş alınır?
Duş zamanı kullanılan pansuman ve dikiş türüne göre değişir. Birçok hastada ilk 24–48 saat içinde duş mümkün olabilir; ancak küvet, havuz ve deniz için kesi yerlerinin tamamen kapanması ve doktorun izin vermesi beklenmelidir.
Pansuman, dikiş ve yara bakımı kullanılan kapatma yöntemine göre değişebilir. Kesi yerleri temiz ve kuru tutulmalıdır.
Ameliyattan sonra ne zaman cinsel ilişki olur?
Cinsel ilişkiye dönüş ameliyatın kapsamına, vajinal kanamaya ve ağrıya göre değişir. Kanama devam ederken veya ilişki ağrı oluşturuyorsa beklemek gerekir.
Yalnız yumurtalık kisti çıkarılmışsa rahim içine işlem yapılmaz. Ancak karın içindeki dokuların iyileşmesi için verilen süreye uyulmalıdır.
Ameliyattan sonra adet düzeni değişir mi?
Ameliyat, anestezi ve yaşanan stres ilk adetin erken veya geç gelmesine neden olabilir. Bir yumurtalık korunduğunda adetlerin tamamen kesilmesi beklenmez.
İki yumurtalıkta geniş ameliyat yapılması veya yumurtalık rezervinin düşük olması adet düzenini etkileyebilir. Uzun süren adet gecikmesi varsa gebelik testi ve muayene gerekebilir.
Ameliyattan sonra hamile kalınır mı?
Yumurtalık korunduğunda ameliyat sonrası gebelik mümkün olabilir. Gebelik ihtimali yalnız ameliyata bağlı değildir.
- Yaş
- Yumurtalık rezervi
- Diğer yumurtalığın durumu
- Tüplerin açıklığı
- Endometriozis
- Erkek faktörü
- Daha önce geçirilen ameliyatlar
Bu faktörlerin tamamı ameliyat sonrasındaki gebelik ihtimalini etkileyebilir.
Ameliyat sonrası çocuk isteği varsa ne zaman denemelere başlanacağı, patoloji sonucu ve ameliyat bulguları görüldükten sonra belirlenir.
Yumurtalık kisti ameliyatının riskleri nelerdir?
Laparoskopik ameliyatların çoğu sorunsuz tamamlanır. Ancak her ameliyatta olduğu gibi bazı riskler vardır.
- Kanama
- Enfeksiyon
- Anesteziye bağlı sorunlar
- Damar içinde pıhtı oluşması
- Bağırsak, mesane veya idrar yollarında yaralanma
- Büyük damar yaralanması
- Açık ameliyata geçilmesi
- Kistin tekrar oluşması
- Yumurtalık rezervinde azalma
- Yumurtalığın alınması
- Beklenmeyen patoloji sonucu
- Karın içinde yapışıklık oluşması
Riskler kistin türüne, büyüklüğüne, yapışıklıklara, önceki ameliyatlara ve kişinin sağlık durumuna göre değişir.
Hangi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır?
- Giderek artan veya ilaçla geçmeyen karın ağrısı
- Yüksek ateş
- Kesi yerinde artan kızarıklık, şişlik veya akıntı
- Yoğun vajinal kanama
- Kötü kokulu vajinal akıntı
- Sürekli kusma
- Karında hızla artan şişlik
- İdrar yapamama
- Tek bacakta şişlik ve ağrı
- Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı
Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma veya kontrol edilemeyen kanama acil yardım gerektirir.
Laparoskopik yumurtalık kisti ameliyatı hakkında sık sorulan sorular
Yumurtalık kisti ameliyatında yumurtalık alınır mı?
İyi huylu görünen kistlerde çoğunlukla yalnız kist çıkarılır. Yumurtalık tamamen zarar görmüşse, kanlanmasını kaybetmişse veya kanser şüphesi varsa alınması gerekebilir.
Kist çıkarılırken yumurtalar zarar görür mü?
Kistektomi sırasında sağlam yumurtalık dokusunun bir bölümü etkilenebilir. Risk özellikle çikolata kisti, iki taraflı kist ve tekrarlayan ameliyatlarda daha yüksektir.
Kist yalnız boşaltılabilir mi?
Yalnız sıvının boşaltılması sonrasında kist yeniden dolabilir. Bu nedenle uygun kistlerde kist duvarının çıkarılması tercih edilir.
Kapalı ameliyat açık ameliyata döner mi?
Evet. Yoğun yapışıklık, kontrol edilemeyen kanama, çok büyük kist veya kanser şüphesi varsa açık ameliyata geçilebilir.
Yumurtalık kisti tekrarlar mı?
Tekrarlama ihtimali kistin türüne bağlıdır. Endometrioma, dermoid kist ve bazı iyi huylu kistler yeniden oluşabilir.
Ameliyattan sonra dikiş alınır mı?
Kesiler çoğunlukla eriyen dikiş veya cilt yapıştırıcısıyla kapatılır. Alınması gereken dikiş kullanıldıysa kontrol tarihi verilir.
Ameliyat izi kalır mı?
Laparoskopide birkaç küçük kesi bulunur. İzlerin görünümü cilt yapısına, yara iyileşmesine ve enfeksiyon gelişip gelişmemesine göre değişir.
Ameliyattan sonra tüp bebek yapılır mı?
Evet. Gerekli durumlarda ameliyattan sonra tüp bebek tedavisi yapılabilir. Başlama zamanı patoloji, yumurtalık rezervi ve ameliyat bulgularına göre değişir.
Patoloji sonucu ne zaman çıkar?
Sonucun çıkma süresi laboratuvara ve gereken incelemelere göre değişir. Kesin takip kararı patoloji sonucu görüldükten sonra verilir.
