Menopoz Sonrası Kanama Neden Önemlidir?

Menopozdan sonra görülen pembe, kahverengi veya kırmızı lekelenme normal adet kanaması değildir. Kanama yalnız bir kez olmuş veya birkaç damla gelmiş olsa bile nedeni araştırılmalıdır.

Menopoz sonrası kanamanın en sık nedenleri vajina ve rahim içi dokuların incelmesi, polipler, hormon tedavisi ve bazı ilaçlardır. Rahim içi kalınlaşma ve kanser daha az görülür; ancak yalnız kanamanın miktarına bakılarak dışlanamaz.

İlk adım kanın gerçekten vajinadan gelip gelmediğini bulmaktır. Ardından vajina ve rahim ağzı muayene edilir. Rahim içi için transvajinal ultrason, biyopsi veya gerekli durumlarda histeroskopi yapılabilir.

Menopoz sonrası kanama ne demektir?

Menopoz tanısı, son adet kanamasından sonra 12 ay boyunca yeniden adet görülmemesiyle kabul edilir. Bu sürenin ardından oluşan her vajinal kanama menopoz sonrası kanama olarak adlandırılır.

• İç çamaşırında birkaç damla pembe leke
• Kahverengi veya koyu renkli akıntı
• Cinsel ilişki sonrasında lekelenme
• Adet kanamasına benzeyen kırmızı kanama
• Bir gün sürüp kendiliğinden duran kanama
• Hormon tedavisi kullanırken beklenmeyen kanama

Kanamanın rengi, süresi ve miktarı hekim için önemli bilgiler verir. Ancak az miktarda veya ağrısız olması, araştırılmasına gerek olmadığı anlamına gelmez.

Perimenopoz kanamasıyla aynı mı?

Hayır. Perimenopozda yumurtlama düzensizleştiği için adet araları uzayabilir, kısalabilir veya kanama miktarı değişebilir. Birkaç ay adet görmeyip daha sonra yeniden kanama olması her zaman menopoz sonrası kanama değildir.

Menopoz denebilmesi için son adetten sonra 12 ay geçmiş olması gerekir. Bu süre tamamlanmadıysa kanama, menopoz geçişindeki adet düzensizliği olabilir. Yine de çok yoğun, uzun süren veya sık tekrarlayan kanamalar incelenmelidir.

Menopoza geçişte adet aralıklarında ve kanama miktarında görülebilen değişiklikler perimenopoz belirtileri kapsamında değerlendirilir.

Bir damla kanama da önemli mi?

Evet. Menopoz sonrası kanamada değerlendirme kararı yalnız miktara göre verilmez. Bir damla pembe leke, kahverengi akıntı veya yalnız tuvalet kâğıdında görülen kan da önemlidir.

Az miktardaki kanama hassas vajina dokusundan gelebilir. Ancak polip, rahim içi kalınlaşma ve erken dönemdeki bazı kanserler de yalnız hafif lekelenmeyle başlayabilir.

Kanamanın kendiliğinden durması nedeninin ortadan kalktığını göstermez.

Her menopoz sonrası kanama kanser midir?

Hayır. Menopoz sonrası kanamaların büyük bölümü iyi huylu nedenlerden kaynaklanır. En sık karşılaşılan nedenlerden biri vajina veya rahim içi dokunun incelmesidir.

Bununla birlikte rahim içi kanserinin erken belirtilerinden biri menopoz sonrası kanamadır. Bu nedenle “çoğu iyi huyludur” bilgisi kanamayı bekletmek için kullanılmamalıdır.

Muayene, ultrason ve gerektiğinde alınan doku örneği, iyi huylu nedenlerle ciddi hastalıkların ayrılmasını sağlar.

Kanama gerçekten vajinadan mı geliyor?

İç çamaşırında veya tuvalet kâğıdında görülen kan her zaman vajinadan gelmez. İdrar yolu, makat veya dış genital bölgedeki bir yara da kanayabilir.

• İdrarda kan
• Makattan gelen kan
• Hemoroid kanaması
• Vulvada çatlak veya yara
• Vajina girişindeki hassas dokudan gelen kan
• Rahim ağzı veya rahim içinden gelen kan

idrar kaçırma ve rahim sarkması nedeniyle ped kullanan kadınlarda kanın idrardan mı yoksa vajinadan mı geldiğini ayırt etmek zor olabilir. Kanamanın kaynağı muayene ve gerekli testlerle bulunmalıdır.

Vajinal kuruluk kanama yapar mı?

Menopozla birlikte östrojen azalınca vajina ve dış genital bölgedeki dokular incelir. Doku daha kuru, hassas ve kolay kanar hale gelebilir.

• Cinsel ilişki sonrası lekelenme
• Vajina girişinde yanma
• Kuruluk ve batma
• İç çamaşırına sürtünmeyle hassasiyet
• Muayene veya vajinal ürün sonrasında hafif kanama

Kuruluk sık görülen bir neden olsa da menopoz sonrası kanama doğrudan kuruluğa bağlanmamalıdır. Önce rahim ağzı ve rahim içinden gelen kanama dışlanmalıdır.

Kuruluk, yanma ve cinsel ilişki sırasında ağrı menopozda vajinal kuruluk kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Rahim içi dokunun incelmesi kanama yapar mı?

Rahmin içini kaplayan dokuya endometrium denir. Menopozdan sonra bu doku çoğunlukla incelir. İnce ve hassas damarlar bazen kendiliğinden kanayabilir.

Rahim içi dokunun ince görünmesi sık karşılaşılan ve çoğunlukla iyi huylu bir bulgudur. Ancak kanama tekrarlıyorsa yalnız ultrason görüntüsüne dayanılarak kesin sonuca varılmamalıdır.

Polip menopoz sonrası kanama yapar mı?

Evet. Polipler rahim içinde veya rahim ağzında gelişebilen doku çıkıntılarıdır. Çoğu iyi huyludur; ancak kanamaya neden olabilir.

• Aralıklı lekelenme
• Cinsel ilişki sonrası kanama
• Kahverengi akıntı
• Bir süre durup yeniden başlayan kanama

Rahim içindeki küçük bir polip normal ultrason görüntüsünde her zaman açıkça görülmeyebilir. Şüphe varsa rahim içine sıvı verilerek yapılan ultrason veya histeroskopi gerekebilir.

Çıkarılan polip, iyi veya kötü huylu hücre bulunup bulunmadığını anlamak için patolojik incelemeye gönderilir.

Rahim içi kalınlaşma ne anlama gelir?

Menopozdan sonra rahim içi dokunun beklenenden kalın görülmesinin farklı nedenleri olabilir.

• Rahim içi polip
• Endometrial hiperplazi adı verilen hücre artışı
• Hormon tedavisinin etkisi
• Tamoksifen kullanımı
• Rahim içi kan veya sıvı birikmesi
• Daha nadiren rahim içi kanseri
• Ultrason ölçümünün teknik olarak zor olması

Ultrasonda görülen tek bir milimetre değeri kesin tanı değildir. Dokunun düzenli veya düzensiz olması, polip görünümü, kanamanın tekrarlaması ve kişinin riskleri de dikkate alınır.

Kalınlaşmanın nedenini hücre düzeyinde gösteren inceleme biyopsidir.

Hormon tedavisi kanama yapar mı?

Evet. Sistemik menopoz hormon tedavisine yeni başlandığında veya kullanılan doz değiştirildiğinde ilk aylarda lekelenme görülebilir.

Siklik hormon tedavisinde, progesteron kullanılan günlerin ardından düzenli çekilme kanaması beklenebilir. Sürekli kombine hormon tedavisinde ise ilk aylardan sonra kanamanın azalması ve çoğunlukla sona ermesi beklenir.

Aşağıdaki durumlarda tedavinin yeniden gözden geçirilmesi gerekir:

• Kanamanın tedavinin ilk altı ayından sonra sürmesi
• Uzun süre kanama yokken yeniden başlaması
• Doz veya ürün değişikliğinden üç ay sonra devam etmesi
• Kanamanın ağır veya pıhtılı olması
• Ağrı, kötü kokulu akıntı veya başka bir belirti eşlik etmesi

Kanama nedeniyle hormon tedavisi kendi kendine kesilmemeli veya doz değiştirilmemelidir. Tedavinin türü, rahmin bulunup bulunmadığı ve progesteronun yeterli kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilmelidir.

Kanama değerlendirilirken kullanılan ürün ve doz, menopozda hormon tedavisi planıyla birlikte gözden geçirilir.

Lokal vajinal östrojen kanama yapar mı?

Vajinal östrojenin ilk kullanımı sırasında kuru ve hassas dokuya temas nedeniyle hafif lekelenme görülebilir. Ancak bu durum otomatik olarak ilaca bağlanmamalıdır.

Kanama tekrarlıyorsa, artıyorsa veya rahim içinden geldiği düşünülüyorsa muayene gerekir. Lokal ürün kullanılıyor olması rahim ağzı ve rahim içinin incelenmesine engel değildir.

Kan sulandırıcı ilaçlar kanamaya neden olur mu?

Kan sulandırıcı ilaçlar küçük bir kanama odağının daha kolay fark edilmesine veya kanamanın daha uzun sürmesine neden olabilir. Ancak kanama yalnız ilaca bağlanmamalıdır.

İlaç altta yatan polip, yara veya rahim içi hastalığın daha belirgin kanamasına yol açmış olabilir. Kan sulandırıcı hekim önerisi olmadan kesilmemelidir.

Rahim ağzı menopoz sonrası kanama yapabilir mi?

Evet. Rahim ağzındaki polip, iltihap, hassasiyet veya hücresel değişiklikler kanamaya neden olabilir. Kanama özellikle cinsel ilişki sonrasında görülebilir.

Rahim ağzının görünümü muayenede kontrol edilir. Gerekli görülürse smear, HPV testi veya kolposkopi yapılabilir.

Smear testinin normal olması rahim içindeki polip, kalınlaşma veya kanseri dışlamaz. Smear rahim ağzını, endometrial biyopsi ise rahim içini inceler.

Kimlerde rahim içi kanseri riski daha yüksektir?

Rahim içi kanseri herhangi bir risk faktörü bulunmadan da gelişebilir. Bununla birlikte aşağıdaki durumlar riski artırabilir:

• Yaşın ilerlemesi
• Fazla kilo
• Tip 2 diyabet
• Uzun süre yalnız östrojen kullanılması
• Geç yaşta menopoza girilmesi
• Daha önce hiç gebelik yaşanmamış olması
• Geçmişte uzun süre düzensiz yumurtlama veya PCOS bulunması
• Tamoksifen kullanılması
• Ailede rahim veya kalın bağırsak kanseri bulunması
• Lynch sendromu gibi kalıtsal riskler

Gebelik ve doğum öyküsü sağlık geçmişi içinde sorulur. Doğum yapmış olmak kanser riskini sıfırlamadığı gibi, hiç doğum yapmamış olmak da tek başına kanser bulunduğunu göstermez.

İlk muayenede neler sorulur?

Kanamanın değerlendirilmesinde ayrıntılı sağlık öyküsü önemlidir.

• Son adet tarihinin üzerinden ne kadar süre geçtiği
• Kanamanın rengi, miktarı ve süresi
• Daha önce benzer kanama olup olmadığı
• Kanamanın cinsel ilişkiyle bağlantısı
• Hormon veya kan sulandırıcı kullanımı
• Tamoksifen kullanımı
• Ağrı, akıntı veya idrar yakınmaları
• Geçmişteki smear ve HPV sonuçları
• Gebelik, doğum ve ameliyat geçmişi
• Diyabet, fazla kilo ve ailede kanser öyküsü

Kanamanın gününü, rengini ve ped miktarını not etmek değerlendirmeye yardımcı olabilir. Ancak kayıt tutmak için muayene ertelenmemelidir.

Jinekolojik muayenede nelere bakılır?

Jinekolojik muayenede dış genital bölge, vajina ve rahim ağzı doğrudan değerlendirilir.

• Vulvada çatlak, yara veya cilt hastalığı
• Vajina dokusunda incelme ve kuruluk
• Vajinal enfeksiyon veya akıntı
• Rahim ağzında polip veya hassas alan
• Kanamanın rahim ağzından gelip gelmediği
• Rahim veya yumurtalık çevresinde kitle ve hassasiyet
• Pelvik organ sarkması

Muayene kanamanın dış genital bölge, vajina veya rahim ağzından kaynaklandığını gösterebilir. Rahim içini incelemek için ultrason veya doku örneklemesi gerekir.

Transvajinal ultrason neden yapılır?

Transvajinal ultrasonda rahim, rahim içi doku ve yumurtalıklar incelenir. Vajina içine yerleştirilen ince bir ultrason probu kullanılır.

• Rahim içi dokunun kalınlığı
• Dokunun düzenli veya düzensiz görünümü
• Polip veya miyom şüphesi
• Rahim içinde sıvı bulunması
• Yumurtalıklarda kist veya kitle
• Rahmin genel yapısı

Ultrason önemli bilgiler verir; ancak hücrelerin iyi veya kötü huylu olduğunu kesin olarak göstermez. Bu ayrım için patolojik inceleme gerekir.

Rahim içi kalınlığı kaç milimetre olmalıdır?

Menopoz sonrası kanamada rahim içi dokunun ölçümü önemli bir bulgudur. Rahim içi dokunun 4 mm veya daha ince ölçülmesi, kanser olasılığını azaltan önemli bir bulgudur.

Ancak tek başına kalınlık değeri bütün hastalıkları dışlamaz. Doku ince görünse bile kanama tekrarlıyorsa, görüntü düzensizse veya kişisel riskler yüksekse biyopsi gerekebilir.

Güncel yaklaşımda menopoz sonrası kanaması olan birçok kadında ultrasonla birlikte rahim içinden doku örneği alınması da değerlendirilir. Özellikle kanama tekrarlıyorsa, görüntü düzensizse veya kişisel risk yüksekse karar yalnız “kaç milimetre” sorusuna göre verilmez.

Endometrial biyopsi nedir?

Endometrial biyopsi, rahmin içini kaplayan dokudan ince bir tüple küçük örnek alınmasıdır. Alınan doku laboratuvarda mikroskop altında incelenir.

Biyopsi şu durumlarda gerekebilir:

• Menopoz sonrası kanama bulunması
• Rahim içi dokunun kalın veya düzensiz görünmesi
• Kanamanın tekrarlaması
• Rahim içi kanseri riskinin yüksek olması
• Ultrason görüntüsünün yeterli olmaması
• Hormon tedavisi sırasında beklenmeyen kanama

İşlem çoğu zaman muayene odasında yapılabilir. Rahim ağzının dar olması, ağrı hassasiyeti veya yeterli doku alınamaması halinde farklı bir yöntem gerekebilir.

Biyopsi sonucu yetersiz gelirse ne olur?

Menopozdan sonra rahim içi doku çok ince olduğu için bazen yeterli örnek alınamaz. Yetersiz sonuç tek başına normal veya anormal anlamına gelmez.

Kanama durmuş, ultrason ve kişisel riskler rahatlatıcıysa takip düşünülebilir. Kanama sürüyorsa veya tekrarlıyorsa histeroskopiyle rahim içinin görülmesi gerekebilir.

Histeroskopi ne zaman yapılır?

Histeroskopi, ince bir kamerayla rahim içinin doğrudan görülmesidir. Kamera vajina ve rahim ağzından geçirilerek rahim içine ulaştırılır.

• Ultrasonda polip veya odak lezyon görülmesi
• Biyopsinin yetersiz gelmesi
• Biyopsi normal olduğu halde kanamanın tekrarlaması
• Rahim içi dokunun düzensiz görünmesi
• Polip veya küçük miyomun çıkarılması gerekmesi

Histeroskopide şüpheli alan doğrudan görülür ve o bölgeden hedefli biyopsi alınabilir. Gerekli olduğunda polip aynı işlem sırasında çıkarılabilir.

Smear testi biyopsinin yerine geçer mi?

Hayır. Smear testi rahim ağzından hücre örneği alır. Rahmin içini kaplayan dokuyu güvenilir biçimde incelemez.

Smear sonucu normal olan bir kadında da rahim içi polip, kalınlaşma veya kanser bulunabilir. Menopoz sonrası kanama varsa rahim içi ayrıca değerlendirilmelidir.

İlk incelemeler normal olsa da kanama tekrarlarsa ne yapılır?

Kanama tekrarlandığında önceki ultrason veya biyopsinin normal olması yeni kanamanın önemini ortadan kaldırmaz.

Tekrarlayan kanamada:

• Muayene yeniden yapılabilir.
• Ultrason tekrarlanabilir.
• Endometrial biyopsi alınabilir.
• Histeroskopiyle rahim içi görülebilir.
• Kanamanın idrar veya bağırsak kaynaklı olup olmadığı araştırılabilir.

Özellikle polip gibi küçük ve sınırlı oluşumlar ilk örneklemede yakalanmayabilir. Kanama devam ediyor veya tekrarlıyorsa gerekli ileri incelemeler sürdürülmelidir.

Tedavi nasıl belirlenir?

Menopoz sonrası kanamanın tek bir tedavisi yoktur. Tedavi kanamanın kaynağına göre değişir.

Tedaviye yalnız ultrason görüntüsüne bakılarak başlanmaz. Özellikle rahim içi kalınlaşmada hücrelerin yapısı biyopsiyle anlaşılmalıdır.

Hangi durumda acil yardım gerekir?

Menopoz sonrası her kanama kısa sürede değerlendirilmelidir. Aşağıdaki durumlarda ise beklenmemelidir:

• Saatte bir veya daha fazla ped dolduran kanama
• Büyük pıhtılar
• Baş dönmesi veya bayılma
• Nefes darlığı ve çarpıntı
• Şiddetli karın veya kasık ağrısı
• Ateş ve kötü kokulu akıntı
• Kan sulandırıcı kullanırken artan kanama
• İdrar yapamama veya idrarda yoğun kan

Hafif lekelenme acil servise gitmeyi gerektirmeyebilir; ancak kadın hastalıkları ve doğum muayenesi ertelenmemelidir.

Menopoz sonrası kanama hakkında sık sorulan sorular

Menopozdan yıllar sonra kanama olabilir mi?

Olabilir; ancak normal kabul edilmez. Menopozun üzerinden kaç yıl geçmiş olursa olsun yeni kanamanın nedeni araştırılmalıdır.

Kahverengi akıntı kanama sayılır mı?

Evet. Kahverengi akıntı çoğunlukla beklemiş kan içerir. Menopozdan sonra görülüyorsa değerlendirilmelidir.

Cinsel ilişki sonrası bir kez kanama önemli mi?

Evet. Kuruluk ve sürtünme sık nedenlerdir; ancak rahim ağzı ve rahim içi kaynaklar dışlanmadan yalnız tahrişe bağlanmamalıdır.

Menopoz sonrası kanama ağrısız olabilir mi?

Evet. İyi huylu nedenler ve erken dönemdeki bazı kanserler ağrı yapmadan yalnız lekelenmeyle ortaya çıkabilir.

Ultrason normal çıkarsa biyopsi gerekir mi?

Karar kanamanın tekrarlamasına, ultrason görüntüsünün niteliğine ve kişisel risklere göre verilir. Güncel yaklaşımda menopoz sonrası kanaması bulunan birçok kadında ultrasonla birlikte biyopsi de düşünülür.

Rahim içi kalınlığı kanser anlamına mı gelir?

Hayır. Polip, hormon tedavisi ve iyi huylu hücre artışı da kalın görünüm oluşturabilir. Kesin ayrım doku örneğinin patolojik incelemesiyle yapılır.

Biyopsi kanseri yayar mı?

Hayır. Endometrial biyopsi kanseri yaymaz. Tanı koymak ve doğru tedaviyi seçmek için rahim içinden küçük bir doku örneği alınır.

Kanama durduysa muayeneye gerek var mı?

Evet. Kanamanın durması nedeninin iyi huylu olduğunu göstermez. Tek seferlik lekelenme de değerlendirilmelidir.

Hormon tedavisi kullanırken her kanama tehlikeli mi?

Hayır. Tedavinin ilk aylarında lekelenme görülebilir. Ancak beklenen sürenin ötesinde devam eden, yeniden başlayan veya ağırlaşan kanama araştırılmalıdır.

Menopoz sonrası kanama için hormon testi yapılır mı?

Kanamanın nedenini bulmak için çoğunlukla hormon testinden önce muayene, ultrason ve rahim içi incelemeler önem taşır. Her hastaya hormon testi yapılması gerekmez.

Menopoz sonrası kanama çoğu zaman iyi huylu bir nedenden kaynaklanır; ancak miktarı ve rengi ciddi hastalıkları dışlamaz. Pembe lekelenme, kahverengi akıntı veya cinsel ilişki sonrası kanama dahil her yeni kanama değerlendirilmelidir. Muayene kanamanın kaynağını, ultrason rahim içinin görünümünü, biyopsi ise hücrelerin yapısını gösterir.