Miyom Türleri ve Yerleşimi Gebeliği Nasıl Etkiler?

Rahimdeki miyomların gebeliğe etkisi yalnız boyutlarına göre belirlenmez. Rahim boşluğuna doğru büyüyen küçük bir miyom, daha büyük fakat rahmin dış yüzeyinde bulunan bir miyomdan daha fazla önem taşıyabilir. Bu nedenle ultrason raporundaki “miyom var” ifadesi gebelik planı açısından tek başına yeterli bilgi değildir.

Değerlendirmede miyomun submukozal, intramural veya subseröz olması; rahim iç boşluğunun şeklini değiştirip değiştirmemesi, tüplerin rahme açıldığı bölgeye yakınlığı, sayısı ve büyüklüğü birlikte incelenir. Gebelik oluştuktan sonra ise miyomun bebeğin, plasentanın ve doğum kanalının bulunduğu alanla ilişkisi önem kazanır.

Miyom türleri nasıl belirlenir?

Miyomlar rahmin kas dokusundan gelişir ancak büyüdükleri yön aynı değildir. Bazıları rahim iç boşluğuna doğru ilerler, bazıları rahim duvarının içinde kalır, bazıları ise rahmin dış yüzeyine doğru büyür.

Gebelik açısından en önemli soru, miyomun rahim iç tabakasıyla ve gebeliğin yerleşeceği rahim boşluğuyla nasıl bir ilişkisi olduğudur. Bu ilişkiye göre miyomlar temel olarak üç grupta değerlendirilir.

Submukozal miyom gebeliği nasıl etkiler?

Submukozal miyomlar rahim iç tabakasının hemen altında bulunur ve rahim boşluğuna doğru büyür. Embriyonun yerleşeceği alanı doğrudan etkileyebildiği için doğurganlık açısından en fazla önem taşıyan miyom türüdür.

Submukozal miyom aşağıdaki yollarla gebelik planını etkileyebilir:

• Rahim iç boşluğunun normal şeklini değiştirebilir.
• Embriyonun yerleşebileceği sağlıklı endometrium alanını azaltabilir.
• Rahim içindeki kanlanma ve kasılma düzenini etkileyebilir.
• Tüplerin rahme açıldığı bölgeye yakınsa sperm ve yumurtanın buluşmasını zorlaştırabilir.
• Yoğun adet kanamasına ve kansızlığa yol açabilir.
• Bazı hastalarda gebelik kaybı ve tekrarlayan başarısız embriyo transferiyle ilişkili olabilir.

Rahim boşluğuna uzanan miyomların değerlendirilmesinde vajinal ultrasonun yanında salin infüzyon ultrasonografisi veya histeroskopi kullanılabilir. Rahim içinden çıkarılması planlanan uygun miyomlarda histeroskopi karından kesi yapılmadan rahim boşluğuna ulaşılmasını sağlar.

İntramural miyom gebeliği nasıl etkiler?

İntramural miyomlar rahmin kas tabakasının içinde gelişir. En sık görülen miyom grubudur ancak gebelik üzerindeki etkileri submukozal miyomlar kadar kolay sınıflandırılamaz.

Bir intramural miyom rahim boşluğundan uzakta ve küçükse gebeliği hiç etkilemeyebilir. Rahim iç tabakasına yakınsa, rahim boşluğunu içeri doğru itiyorsa veya rahmin geniş bir bölümünü kaplıyorsa daha fazla önem taşıyabilir.

İntramural miyom değerlendirilirken şu özellikler incelenir:

• Rahim boşluğunun şeklini değiştirip değiştirmediği
• Endometriuma ne kadar yakın olduğu
• Tüplerin rahme açıldığı köşe bölgesine yakınlığı
• Miyomun çapı ve toplam hacmi
• Tek veya birden fazla olması
• Rahim kas dokusunun ne kadarını etkilediği
• Daha önce gebelik kaybı veya başarısız embriyo transferi bulunması

Rahim boşluğunu bozan intramural miyomlar doğurganlık açısından submukozal miyomlara daha yakın değerlendirilir. Rahim boşluğunu bozmayan intramural miyomlarda ise her hastaya uygulanabilecek kesin bir santimetre sınırı veya otomatik ameliyat kararı yoktur.

Özellikle miyoma bağlı belirti bulunmayan, rahim boşluğunu bozmayan ve başka bir infertilite nedeni bulunan kadınlarda yalnız miyom görüldüğü için ameliyat yapılması doğru olmayabilir. Ameliyatın olası yararı; rahim duvarında oluşabilecek kesi, yapışıklık ve gebelik için beklenecek süreyle birlikte değerlendirilmelidir.

Subseröz miyom gebeliği etkiler mi?

Subseröz miyomlar rahmin dış yüzeyine doğru büyür ve rahim iç boşluğunun şeklini çoğunlukla değiştirmez. Bu nedenle doğrudan embriyo yerleşmesine ve doğal gebelik ihtimaline etkileri genellikle submukozal miyomlardan daha azdır.

Küçük, belirti vermeyen ve rahim boşluğuyla ilişkisi bulunmayan subseröz miyomlar çoğu zaman gebelik öncesinde yalnız takip edilir. Sadece doğurganlığı artırmak amacıyla her subseröz miyomun çıkarılması gerekmez.

Bununla birlikte çok büyük subseröz miyomlar farklı sorunlara yol açabilir:

• Rahmin ve yumurtalıkların normal anatomik ilişkisini değiştirebilir.
• Tüp veya yumurtalık üzerine baskı yapabilir.
• Tüp bebekte yumurta toplama sırasında yumurtalıklara ulaşmayı zorlaştırabilir.
• Gebelikte bebeğin yerleşebileceği alanı dolaylı olarak sınırlayabilir.
• Mesane veya bağırsak üzerine baskı yapabilir.
• Saplıysa kendi çevresinde dönerek ani ağrıya neden olabilir.

Bu nedenle “subseröz miyom gebeliği hiç etkilemez” demek de doğru değildir. Etki genellikle rahim boşluğundan değil, miyomun büyüklüğü ve çevre organlarla ilişkisinden kaynaklanır.

FIGO miyom sınıflaması ne anlama gelir?

Ultrason veya MR raporlarında miyomun yanında FIGO 0, 1, 2 veya 4 gibi bir sayı yazabilir. FIGO sınıflaması, miyomun rahim iç tabakası ve dış yüzeyiyle ilişkisini daha ayrıntılı biçimde tarif eder.

Gebelik açısından özellikle rahim iç tabakasına temas eden veya rahim boşluğuna uzanan tipler daha dikkatli değerlendirilir. Bununla birlikte FIGO numarası tek başına tedavi kararı değildir; miyomun boyutu, belirtiler, yaş ve gebelik hedefi de hesaba katılır.

Miyom tüplerin kapanmasına neden olur mu?

Miyomların çoğu fallop tüplerini doğrudan kapatmaz. Ancak rahmin köşe bölümüne, yani tüplerin rahim içine açıldığı alana yakın submukozal veya intramural miyomlar geçişi daraltabilir ya da rahim boşluğunun şeklini değiştirebilir.

Büyük dış yüzey miyomları da tüp ile yumurtalık arasındaki anatomik ilişkiyi bozabilir. Bunun gebeliği gerçekten etkileyip etkilemediği ultrason, rahim filmi ve gerekli görülen diğer incelemelerle değerlendirilir.

Gebelik oluşmamasının yalnız miyoma bağlanmaması gerekir. Yumurtlama, tüpler, yaş, yumurtalık rezervi ve sperm özellikleri kısırlık nedenleri araştırılırken birlikte incelenir.

Miyom embriyonun yerleşmesini etkiler mi?

Embriyonun rahme yerleşmesi için rahim iç tabakasının uygun yapıda olması ve rahim boşluğunun normal şeklini koruması önemlidir. Rahim boşluğuna uzanan miyomlar embriyonun yerleşeceği alanı azaltabilir veya rahim içindeki anatomiyi değiştirebilir.

Bu etki submukozal miyomlarda ve rahim boşluğunu bozan intramural miyomlarda daha belirgindir. Rahim boşluğuyla ilişkisi bulunmayan subseröz miyomların embriyo yerleşmesine doğrudan etkisi daha sınırlıdır.

Tüp bebek planında yalnız miyomun çapı değil, embriyo transferinden önce rahim boşluğunun durumu incelenir. Tekrarlayan başarısız transferlerde veya ultrasonda rahim boşluğu hakkında şüphe bulunması halinde salin ultrasonu ya da histeroskopi gibi ek incelemeler gerekebilir.

Miyom düşük riskini artırır mı?

Miyomu bulunan her kadında düşük meydana gelmez. Risk; miyomun rahim boşluğunu bozup bozmadığı, sayısı, büyüklüğü ve gebelik kesesiyle ilişkisine göre değişir.

Rahim iç boşluğuna uzanan submukozal miyomlar ve boşluğun şeklini değiştiren intramural miyomlar gebelik kaybı açısından daha fazla dikkat gerektirir. Rahim boşluğundan uzakta bulunan küçük subseröz miyomların düşük üzerindeki etkisi daha belirsizdir.

Düşük öyküsünde miyom görülmesi, kaybın kesin nedeninin miyom olduğu anlamına gelmez. Embriyoya ait kromozomal sorunlar, anne yaşı, rahim yapısı, hormonal durumlar ve diğer gebelik kaybı nedenleri birlikte değerlendirilmelidir.

Miyom gebelik sırasında hangi sorunlara yol açabilir?

Miyomu olan kadınların önemli bir bölümü gebeliğini ciddi bir sorun yaşamadan tamamlar. Bununla birlikte miyomun sayısı, büyüklüğü ve yerleşimi bazı gebelik risklerini artırabilir.

• Gebelik sırasında miyom dejenerasyonuna bağlı karın ve kasık ağrısı
• Erken gebelik kaybı
• Erken doğum tehdidi veya erken doğum
• Bebeğin makat veya yan durması
• Plasentanın yerleşimiyle ilgili sorunlar
• Plasentanın erken ayrılması
• Bebeğin büyümesinin izlenmesini gerektiren durumlar
• Sezaryen doğum ihtimalinde artış
• Doğum sonrasında rahmin yeterince kasılamamasına bağlı kanama

Bu risklerin bulunması her miyomlu gebelikte sorun yaşanacağı anlamına gelmez. Küçük, tek ve plasentadan uzak bir miyomla; rahim boşluğunu etkileyen, çok sayıda veya büyük miyomların takip planı aynı değildir.

Miyom gebelikte büyür mü?

Gebelik sırasında bütün miyomlar büyümez. Büyüme görülecekse çoğunlukla gebeliğin ilk döneminde belirginleşir. Bazı miyomların çapı değişmeden kalabilir, bazıları ise gebeliğin ilerleyen döneminde veya doğum sonrasında küçülebilir.

Miyomun büyümesi tek başına bebeğin zarar gördüğünü göstermez. Ultrason kontrollerinde miyomun çapı, bebeğin büyümesi, plasentanın yeri ve rahim ağzıyla ilişkisi birlikte değerlendirilir.

Miyom ağrısı gebelikte neden artabilir?

Gebelik sırasında büyüyen miyomun kanlanması ihtiyacını karşılayamadığında miyom dokusunda dejenerasyon gelişebilir. Bu durum genellikle belirli bir bölgede ani veya devamlı ağrı, hassasiyet ve bazen hafif ateşle ortaya çıkabilir.

Gebelikte oluşan şiddetli karın ağrısı doğrudan miyoma bağlanmamalıdır. Düşük tehdidi, erken doğum, plasenta sorunları, yumurtalık hastalıkları, apandisit ve idrar yolu sorunları gibi başka nedenlerin dışlanması gerekir.

Gebelikte ağrı kesici seçimi gebelik haftasına ve klinik duruma göre yapılmalıdır. Hekim önerisi olmadan ilaç kullanılmamalıdır.

Plasentanın miyoma yakın olması önemli midir?

Plasentanın miyoma yakın veya miyomun üzerine yerleşmesi takipte dikkate alınır. Miyomun plasentanın yerleştiği rahim duvarını bozması, kanlanma ve plasentanın ayrılma riski açısından daha yakın izlem gerektirebilir.

Bu ilişki yalnız miyomun varlığıyla değil, ultrasonla plasentanın tam konumu ve miyomla mesafesi görülerek değerlendirilir. Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bebeğin büyümesi ve plasentanın görünümü kişisel risklere göre kontrol edilir.

Miyom bebeğin duruşunu etkiler mi?

Büyük veya rahmin alt bölümünde bulunan miyomlar bebeğin rahim içinde baş aşağı dönmesini zorlaştırabilir. Bu durumda makat geliş veya yan duruş daha sık görülebilir.

Rahim boşluğunun şeklini değiştiren çok sayıda miyom da bebeğin hareket edebileceği alanı etkileyebilir. Ancak miyom bulunması bebeğin mutlaka ters duracağı anlamına gelmez. Bebeğin duruşu gebeliğin son haftalarında ultrason ve muayeneyle değerlendirilir.

Miyomu olan kadın normal doğum yapabilir mi?

Miyom varlığı tek başına sezaryen nedeni değildir. Bebeğin baş gelişi, plasentanın yeri, miyomun doğum kanalını kapatıp kapatmadığı ve doğum eyleminin ilerleyişi uygunsa vajinal doğum mümkün olabilir.

Rahim ağzına yakın veya alt rahim bölümünde bulunan büyük miyomlar bebeğin doğum kanalına ilerlemesini engelleyebilir. Bebeğin makat ya da yan durması veya başka bir gebelik sorunu bulunması halinde sezaryen gerekebilir.

Daha önce miyom ameliyatı geçiren kadınlarda doğum planı ameliyatın yalnız kapalı veya açık yapılmış olmasına göre belirlenmez. Rahim kasına yapılan kesinin derinliği, sayısı ve rahim boşluğuna ulaşıp ulaşmadığı incelenir. Kişisel doğum planı ameliyat notu ve gebeliğin güncel bulgularıyla oluşturulur.

Miyomu olan gebeliklerde takip farklı mıdır?

Küçük ve düşük riskli bir miyomu bulunan her gebe çok sık ultrasona ihtiyaç duymaz. Takip planı miyomun büyüklüğü, sayısı, yerleşimi, plasentayla ilişkisi ve anne adayının diğer gebelik risklerine göre belirlenir.

İlk ultrasonlarda miyomların haritası çıkarılır. Gerekli hastalarda gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bebeğin büyümesi, plasenta, amniyon sıvısı, rahim ağzı ve miyomun değişimi kontrol edilir. Bu değerlendirmeler standart gebelik takibi içine kişisel risklere göre eklenir.

Her miyom gebelik öncesi ameliyat edilmeli midir?

Hayır. Gebelik planlayan bir kadında miyom görülmesi otomatik olarak ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Cerrahi kararının sağlayabileceği yarar ile ameliyatın rahim duvarında kesi, yapışıklık ve gebelik planında gecikme oluşturma ihtimali birlikte değerlendirilir.

Gebelik öncesinde ameliyat daha çok şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Rahim boşluğunu bozan submukozal miyom bulunması
• Rahim boşluğunun şeklini değiştiren intramural miyom bulunması
• Yoğun kanama ve kansızlık oluşması
• Belirgin ağrı veya bası yakınmaları bulunması
• Tekrarlayan gebelik kaybıyla miyom arasında güçlü anatomik ilişki düşünülmesi
• Tüp bebekte yumurta toplama veya embriyo transferini zorlaştıracak yerleşim bulunması
• Miyomun görüntüsünün tipik olmaması veya hızlı değişim göstermesi

Rahim boşluğunu bozmayan, belirti vermeyen küçük intramural ve subseröz miyomlarda yalnız doğurganlığı artırmak amacıyla ameliyat her zaman yarar sağlamaz. Cerrahi gerekliliğin hangi ölçütlerle belirlendiği miyom ameliyatı kararı bu ölçütlere göre verilir.

Miyomun cerrahi yöntemi yerleşime göre değişir mi?

Rahim boşluğuna uzanan uygun submukozal miyomlar vajinal yoldan histeroskopik yöntemle çıkarılabilir. Rahim duvarının içinde veya dış yüzeye doğru büyüyen miyomlarda laparoskopik ya da açık miyomektomi gerekebilir.

Yöntem yalnız miyomun adına göre seçilmez. Miyomun sayısı, büyüklüğü, rahimdeki derinliği, cerrahın rahmi nasıl onaracağı ve gelecekteki gebelik planı birlikte değerlendirilir. Karından uygulanacak cerrahinin kapsamı laparoskopik cerrahi planı içinde belirlenir.

Tüp bebek öncesinde miyom nasıl değerlendirilir?

Tüp bebek öncesinde rahim boşluğunun embriyo transferi için uygun olup olmadığı kontrol edilir. Vajinal ultrasonla miyomun sayısı, yeri ve rahim iç tabakasıyla ilişkisi incelenir. Rahim boşluğunun görünümü net değilse salin infüzyon ultrasonografisi veya histeroskopi gerekebilir.

Submukozal ve boşluğu bozan intramural miyomlarda transfer öncesi tedavi daha sık gündeme gelir. Rahim boşluğunu bozmayan intramural miyomlarda karar daha tartışmalıdır ve miyomun yalnız çapına göre verilmemelidir.

Subseröz miyomlar rahim boşluğundan uzak olsa bile çok büyükse yumurtalıklara ulaşmayı veya yumurta toplama işlemini zorlaştırabilir. Bu nedenle tüp bebek tedavisi planında embriyo transferinin yanında yumurtalıkların erişilebilirliği de değerlendirilir.

Gebelik planında miyom değerlendirmesi nasıl yapılır?

İlk değerlendirmede yalnız en büyük miyomun çapını kaydetmek yeterli değildir. Her miyomun sayısı, rahimdeki yeri, rahim boşluğu ve dış yüzeyle ilişkisi ayrı ayrı haritalanmalıdır.

1. Vajinal ultrasonla miyomların sayısı, çapı ve yerleşimi belirlenir.
2. Rahim boşluğunun bozulup bozulmadığı değerlendirilir.
3. Gerekirse salin ultrasonu veya histeroskopi uygulanır.
4. Çok sayıda, büyük veya karmaşık yerleşimli miyomlarda MR düşünülebilir.
5. Yaş, yumurtalık rezervi, gebelik süresi, tüpler ve sperm sonucu birlikte incelenir.
6. Takip, cerrahi veya doğrudan gebelik tedavisi seçenekleri karşılaştırılır.

Kayseri’de gebelik planlayan ve ultrasonunda miyom görülen kadınlarda da karar yalnız miyomun santimetresine göre verilmemelidir. Rahim boşluğunun yapısını, miyomun tüp ve yumurtalıklarla ilişkisini, gebelik öyküsünü ve doğurganlık için kullanılabilecek zamanı birlikte değerlendiririm.

Sık sorulan sorular

Gebeliği en fazla hangi miyom türü etkiler?

Rahim boşluğuna uzanan submukozal miyomlar doğurganlık açısından en fazla önem taşıyan gruptur. Rahim boşluğunun şeklini değiştiren intramural miyomlar da gebelik planını etkileyebilir.

Subseröz miyom hamile kalmaya engel olur mu?

Küçük ve rahim boşluğundan uzak subseröz miyomlar çoğunlukla gebeliğe doğrudan engel olmaz. Çok büyük miyomlar tüp, yumurtalık veya rahmin anatomik konumunu etkileyebilir.

İntramural miyom kaç santimetre olunca ameliyat edilir?

Herkes için geçerli tek bir santimetre sınırı yoktur. Rahim boşluğunun bozulması, belirtiler, yaş, önceki gebelikler, miyom takibi, sayısı ve uygulanacak gebelik tedavisi birlikte değerlendirilir.

Küçük submukozal miyom gebeliği etkiler mi?

Evet, küçük olsa bile rahim boşluğuna belirgin biçimde uzanan miyom embriyonun yerleşeceği alanı etkileyebilir. Karar yalnız çapına değil rahim boşluğuna yaptığı çıkıntıya göre verilir.

Miyomla sağlıklı gebelik mümkün müdür?

Evet. Miyomu bulunan kadınların önemli bir bölümü sağlıklı gebelik ve doğum yaşar. Takip planı miyomun sayısı, büyüklüğü, yerleşimi ve plasentayla ilişkisine göre düzenlenir.

Miyom gebelikte bebeğe zarar verir mi?

Miyom doğrudan bebeğin içine büyümez. Büyük veya uygun olmayan yerleşimli miyomlar rahim alanını, plasentanın konumunu ve bebeğin duruşunu etkileyebilir. Her miyom aynı riski taşımaz.

Miyom gebelikte küçülür mü?

Bazı miyomlar gebelik boyunca değişmeden kalır, bazıları ilk aylarda büyür, bazıları ise gebeliğin ilerleyen döneminde veya doğum sonrasında küçülebilir. Değişim ultrasonla izlenir.

Miyom varsa tüp bebek transferi yapılır mı?

Rahim boşluğu uygunsa birçok miyomla embriyo transferi yapılabilir. Rahim boşluğunu bozan submukozal veya intramural miyomlarda transfer öncesi tedavi gündeme gelebilir.

Miyom ameliyatından sonra ne zaman gebelik düşünülebilir?

Bekleme süresi ameliyatın yöntemine, çıkarılan miyomların sayısına, rahim kasına yapılan kesinin derinliğine ve iyileşme bulgularına göre değişir. Her hastaya aynı bekleme süresi verilmez.

Miyom varsa sezaryen şart mıdır?

Hayır. Miyom tek başına sezaryen nedeni değildir. Miyomun doğum kanalını kapatması, bebeğin duruşu, plasentanın yeri ve geçirilmiş miyom ameliyatının ayrıntıları doğum şeklini belirler.