Rahim yapısındaki bazı doğuştan veya sonradan gelişen sorunlar gebeliğin rahme yerleşmesini ve sağlıklı biçimde devam etmesini etkileyebilir. Rahim perdesi, rahim içi yapışıklık, boşluğa doğru büyüyen miyom ve bazı polipler tekrarlayan düşük araştırmasında bu nedenle değerlendirilir.
Ancak ultrasonda görülen her rahim bulgusu gebelik kaybının nedeni değildir. Bir miyomun yalnızca bulunması, küçük bir polibin görülmesi veya rahmin şeklinde farklılık saptanması doğrudan ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Bulguların rahim boşluğuyla ilişkisi, kayıpların haftası ve çiftin bütün gebelik öyküsü birlikte incelenmelidir.
Değerlendirmede vajinal ultrason, üç boyutlu ultrason, rahim filmi olarak bilinen HSG, rahim içine sıvı verilerek yapılan ultrason ve histeroskopi kullanılabilir. Bu yöntemler aynı bilgiyi vermediği için test seçimi, araştırılan yapısal soruna göre yapılır.
Rahim Yapısal Sorunları Düşük Riskini Nasıl Etkileyebilir?
Gebeliğin devam edebilmesi için embriyonun rahim içini döşeyen endometrium tabakasına uygun bir bölgede yerleşmesi gerekir. Rahim boşluğunu bölen, daraltan veya şeklini belirgin biçimde değiştiren sorunlar embriyonun yerleşebileceği alanı etkileyebilir.
Bazı yapısal sorunlar rahim içindeki kanlanmayı, gebelik kesesinin gelişebileceği alanı veya plasentanın yerleşimini değiştirebilir. Bu etkiler erken gebelik kaybı, ileri haftalarda düşük, erken doğum ya da bebeğin rahim içindeki duruşuyla ilgili sorunlarla ilişkilendirilebilir.
Bununla birlikte rahimde bulunan bir yapısal değişiklik her kaybı tek başına açıklamayabilir. Özellikle tekrarlayan kayıp değerlendirmesinde rahim yapısı; genetik, hormonal ve bağışıklık sistemiyle ilişkili diğer olasılıklarla birlikte ele alınır.
Hangi Rahim Sorunları Tekrarlayan Düşükle İlişkili Olabilir?
Rahim yapısal sorunları doğuştan bulunan şekil farklılıkları ve sonradan gelişen rahim içi değişiklikler olarak iki ana grupta incelenebilir.
- Rahim perdesi olarak bilinen uterin septum
- Çift boynuzlu, tek boynuzlu veya çift rahim gibi doğuştan şekil farklılıkları
- Rahim içi yapışıklıklar ve Asherman sendromu
- Rahim boşluğuna uzanan submukozal miyomlar
- Rahim boşluğunu belirgin biçimde bozan bazı duvar içi miyomlar
- Rahim içi polipler
- Önceki kayıptan sonra rahimde kalan gebelik dokuları
Bu bulguların gebelik kaybıyla ilişkisi aynı güçte değildir. Özellikle rahim boşluğunu bölen veya belirgin biçimde bozan sorunlar daha fazla önem taşır. Rahmin dış yüzeyindeki küçük bir miyom ile rahim boşluğuna doğru büyüyen bir miyom aynı şekilde değerlendirilmez.
Rahim Perdesi Tekrarlayan Düşüğe Neden Olabilir mi?
Rahim perdesi veya uterin septum, rahim boşluğunun doğuştan bulunan bir doku tarafından kısmen ya da tamamen bölünmesidir. Perdenin uzunluğu ve rahim boşluğunu ne ölçüde ayırdığı kişiden kişiye değişebilir.
Rahim perdesi bulunan birçok kadın gebe kalabilir. Ancak gebeliğin perde üzerindeki kanlanması daha zayıf bir bölgeye yerleşmesi veya rahim içindeki kullanılabilir alanın sınırlanması düşük ve bazı gebelik komplikasyonlarıyla ilişkilendirilebilir.
Rahim perdesinin tanısında yalnızca rahim boşluğunun içeriden görünmesi yeterli olmayabilir. Rahmin dış yüzeyinin de değerlendirilmesi gerekir. Çünkü rahim perdesi ile çift boynuzlu rahim, rahim filmi veya yalnız histeroskopi görüntüsünde birbirine benzeyebilir.
Üç boyutlu vajinal ultrason, rahim boşluğu ile dış rahim sınırını aynı incelemede gösterebildiği için bu ayrımda önemli bir yöntemdir. Karmaşık bir şekil farklılığı düşünülüyorsa MR incelemesi de kullanılabilir.
Rahim Perdesi Görüldüğünde Ameliyat Gerekir mi?
Rahim perdesi saptanan herkese ameliyat yapılmaz. Daha önce sağlıklı doğum yapmış ve gebelik kaybı yaşamamış bir kadındaki tesadüfi bulgu ile birden fazla gebelik kaybı yaşayan kadındaki belirgin septum aynı şekilde ele alınmaz.
Tekrarlayan düşük öyküsü ve doğrulanmış rahim perdesi bulunduğunda histeroskopik septum kesisi değerlendirilebilir. Ancak işlemin canlı doğum oranını ne ölçüde artırdığına ilişkin bilimsel veriler tamamen kesin değildir.
Bu nedenle işlem kararı perdenin görüntüsü, önceki gebeliklerin haftası, eşlik eden başka nedenler ve cerrahinin sağlayabileceği yarar ile riskler konuşularak verilmelidir. Yalnızca ultrason raporunda “septum şüphesi” yazması ameliyat kararı için yeterli değildir.
Çift Boynuzlu veya Tek Boynuzlu Rahim Düşüğe Neden Olur mu?
Çift boynuzlu rahim, tek boynuzlu rahim ve çift rahim gibi doğuştan şekil farklılıkları gebelik kaybı, erken doğum ve bebeğin baş aşağı durmaması gibi sorunlarla ilişkili olabilir. Riskin düzeyi yapısal farklılığın türüne ve rahmin kullanılabilir hacmine göre değişir.
Bu rahim şekilleri gebeliğin oluşmasına her zaman engel değildir. Bazı kadınlar herhangi bir müdahale gerekmeksizin sağlıklı gebelik ve doğum yaşayabilir.
Rahim perdesinden farklı olarak çift boynuzlu, tek boynuzlu veya çift rahim gibi yapıların cerrahi olarak düzeltilmesi çoğunlukla rutin değildir. Cerrahinin riski ve sağladığı yarara ilişkin sınırlı kanıt nedeniyle takip planı kişisel gebelik öyküsüne göre oluşturulur.
Rahim İçi Yapışıklık Gebelik Kaybına Yol Açar mı?
Rahim içi yapışıklık, rahim boşluğunun karşılıklı duvarları arasında ince veya kalın nedbe dokularının oluşmasıdır. Yapışıklıkların rahim boşluğunu geniş ölçüde kapattığı durum Asherman sendromu olarak adlandırılabilir.
Yapışıklıklar düşük veya doğum sonrası yapılan rahim içi işlemlerden, enfeksiyondan, rahim ameliyatlarından ya da plasenta dokusunun rahme sıkı biçimde yapıştığı durumlardan sonra gelişebilir. Ancak rahim içi işlem geçiren her kadında yapışıklık oluşmaz.
Adet kanamasının işlem sonrasında belirgin biçimde azalması veya tamamen kesilmesi yapışıklık açısından uyarıcı olabilir. Bununla birlikte adetlerin normal olması rahim içinde sınırlı yapışıklık bulunmadığını kesin olarak göstermez.
Yapışıklıklar embriyonun yerleşebileceği sağlıklı endometrium alanını azaltabilir ve rahim boşluğunun şeklini bozabilir. Yapışıklığın yeri, genişliği ve endometriumun ne ölçüde etkilendiği gebelik üzerindeki olası etkisini belirler.
Rahim İçi Yapışıklık Nasıl Anlaşılır?
Standart vajinal ultrasonda ileri düzey yapışıklıklar görülebilir; ancak ince yapışıklıklar gözden kaçabilir. Rahim içine sıvı verilerek yapılan sonohisterografi, rahim filmi ve histeroskopi boşluğun daha ayrıntılı incelenmesini sağlar.
Histeroskopi, yapışıklıkların doğrudan kamera ile görülmesine imkân verir. Uygun olgularda tanı sırasında veya ayrı bir işlemde yapışıklıklar kesilerek rahim boşluğu yeniden düzenlenebilir.
Yapışıklık şüphesinde uygulanacak histeroskopi, önceki ameliyatların türüne, adet düzenindeki değişime, ultrason bulgularına ve yapışıklığın tahmini genişliğine göre planlanır.
Miyomlar Tekrarlayan Düşüğe Neden Olur mu?
Miyomların gebelik üzerindeki etkisi yalnızca santimetre cinsinden büyüklükleriyle belirlenmez. Miyomun rahim duvarındaki yeri ve rahim boşluğunu değiştirip değiştirmediği daha önemlidir.
Rahim Boşluğuna Uzanan Miyomlar
Submukozal miyomlar rahim boşluğuna doğru büyür. Embriyonun yerleşeceği alanı değiştirebildikleri için gebelik oluşumu ve kayıplar açısından en fazla önem verilen miyom grubudur.
Rahim boşluğuna uzanan miyomlarda histeroskopik çıkarma düşünülebilir. İşlem gebelik olasılığını artırabilir; ancak tekrarlayan düşük yaşayan bütün kadınlarda düşük riskini kesin biçimde azalttığını gösteren veriler sınırlıdır.
Rahim Duvarındaki Miyomlar
İntramural miyomlar rahmin kas tabakasında yer alır. Rahim boşluğunu belirgin biçimde değiştirmeyen küçük duvar içi miyomların tekrarlayan düşük üzerindeki etkisi net değildir.
Bu nedenle yalnızca miyom bulunduğu için ameliyat yapılmaz. Miyomun rahim boşluğuna yakınlığı, sayısı, büyüme şekli, kadının yaşı, ağrı veya kanama yapması ve önceki gebelik öyküsü birlikte değerlendirilir.
Rahmin Dışına Doğru Büyüyen Miyomlar
Subserozal miyomlar rahmin dış yüzeyine doğru büyür ve çoğunlukla rahim boşluğunu bozmaz. Bu miyomların yalnızca tekrarlayan düşük riskini azaltmak amacıyla çıkarılması genellikle gerekli değildir.
Rahim İçi Polipler Gebelik Kaybıyla İlişkili midir?
Rahim içi polipler, endometrium tabakasından gelişen ve rahim boşluğuna doğru uzanan oluşumlardır. Polipler çoğunlukla iyi huyludur ve bazı kadınlarda düzensiz kanama yaparken bazı kadınlarda hiçbir belirti oluşturmaz.
Poliplerin tekrarlayan gebelik kaybına doğrudan neden olduğunu gösteren kanıtlar sınırlıdır. Bununla birlikte embriyonun yerleşeceği bölgede bulunan, rahim boşluğunu belirgin biçimde etkileyen veya tekrarlayan kanama yapan polipler tedavi açısından değerlendirilebilir.
Ultrasonda görülen her küçük polip için hemen ameliyat kararı verilmez. Polibin büyüklüğü, yeri, kadının yaşı, kanama şikâyeti ve gebelik planı birlikte dikkate alınır.
Rahim Yapısı Hangi Testlerle Değerlendirilir?
Rahim yapısını değerlendiren testlerin her biri farklı bir soruya cevap verir. Bu nedenle bütün yöntemlerin sırayla her hastaya uygulanması gerekmez.
Vajinal Ultrason
Vajinal ultrason rahmin büyüklüğünü, duvar yapısını, endometrium kalınlığını ve belirgin miyom veya polipleri değerlendirmede ilk basamak yöntemlerden biridir. Rahim boşluğundaki küçük lezyonlar veya ince yapışıklıklar standart ultrasonda her zaman net görülmeyebilir.
Üç Boyutlu Ultrason
Üç boyutlu ultrason rahim boşluğuyla rahmin dış şeklini aynı düzlemde değerlendirmeye yardımcı olur. Özellikle rahim perdesi ile çift boynuzlu rahim ayrımında önemli bilgi sağlar.
Doğuştan rahim şekli farklılığı düşünüldüğünde üç boyutlu vajinal ultrason, gerekirse rahim içine sıvı verilerek, ilk tercih edilebilecek ameliyatsız yöntemlerden biridir.
Sulu Ultrason
Sonohisterografi veya sulu ultrason sırasında ince bir kateterle rahim boşluğuna sıvı verilir. Sıvı rahim duvarlarını birbirinden ayırdığı için polip, submukozal miyom ve bazı yapışıklıklar daha belirgin hâle gelebilir.
Bu yöntem rahim boşluğundaki bir bulgunun duvarla ilişkisini değerlendirmede yararlıdır. Ancak aynı seansta cerrahi tedavi yapılamaz.
Rahim Filmi HSG
Rahim filmi HSG sırasında rahim içine kontrast madde verilir ve rahim boşluğuyla tüpler görüntülenir. Tüplerin açıklığının da araştırılması gereken kadınlarda yararlı olabilir.
HSG rahim boşluğunun iç şeklini gösterir ancak rahmin dış sınırını ayrıntılı biçimde değerlendirmez. Bu nedenle rahim perdesi ile çift boynuzlu rahim ayrımını tek başına her zaman doğru biçimde yapamayabilir.
Histeroskopi
Histeroskopide ince bir kamera rahim ağzından ilerletilerek rahim boşluğu doğrudan incelenir. Polip, rahim içine uzanan miyom, yapışıklık ve rahim perdesinin boşluk içindeki bölümü görülebilir.
Uygun durumlarda saptanan sorun aynı işlem sırasında tedavi edilebilir. Ancak histeroskopi rahmin dış şeklini göstermez. Bu nedenle doğuştan rahim şekli farklılıklarında üç boyutlu ultrason veya MR görüntüsüyle birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.
Manyetik Rezonans Görüntüleme
MR her hastada ilk basamak inceleme değildir. Üç boyutlu ultrasonun yeterli olmadığı, karmaşık bir rahim şekli farklılığından şüphelenildiği veya rahmin dış yapısının daha ayrıntılı görülmesi gerektiği durumlarda kullanılabilir.
Rahim Yapısı Ne Zaman İncelenmelidir?
Rahim yapısının ne zaman ayrıntılı inceleneceği yalnızca düşük sayısına göre belirlenmez. Kayıpların gebelik haftası, ultrason bulguları, önceki rahim işlemleri, adet düzenindeki değişiklikler ve aile öyküsü araştırmanın zamanını etkiler.
İki veya daha fazla gebelik kaybında rahim boşluğunun değerlendirilmesi gündeme gelir. Bununla birlikte ileri haftada kayıp, daha önce rahim ameliyatı, düşük sonrası adetlerin azalması veya ultrasonda rahim şekliyle ilgili belirgin şüphe bulunması durumunda inceleme daha erken yapılabilir.
Yeni gerçekleşmiş bir düşükte önce gebelik dokusunun tamamen atılıp atılmadığı, kanamanın durumu ve enfeksiyon bulguları değerlendirilir. Rahim boşluğunu ayrıntılı inceleyen planlı işlemler çoğunlukla aktif kanama ve akut süreç sona erdikten sonra yapılır.
Histeroskopi Her Tekrarlayan Düşükte Gerekli midir?
Hayır. Tekrarlayan gebelik kaybı yaşayan her kadına doğrudan histeroskopi yapılması gerekmez. Ultrason ve üç boyutlu ultrason rahim boşluğunu yeterli biçimde gösteriyorsa ek bir girişim gerekmeyebilir.
Histeroskopi aşağıdaki durumlarda daha anlamlı olabilir:
- Ultrasonda polip veya submukozal miyom görülmesi
- Rahim içi yapışıklık şüphesi bulunması
- Rahim perdesinin boşluk içindeki bölümünün değerlendirilmesi
- Rahimde gebelik dokusu kaldığından şüphelenilmesi
- Görüntüleme yöntemlerinin birbiriyle uyumsuz sonuç vermesi
- Aynı seansta tanı ve tedavinin planlanması
Yalnızca düşük öyküsü bulunması, ultrason normal olmasına rağmen herkese rutin histeroskopi yapılmasını gerektirmez. İşlemin sağlayacağı ek bilgi ve sonucu değiştirip değiştirmeyeceği değerlendirilmelidir.
Rahimde Sorun Bulunması Düşüğün Nedenini Kesinleştirir mi?
Hayır. Rahimde yapısal bir bulgu görülmesi, bütün gebelik kayıplarının bu nedenle gerçekleştiğini kanıtlamaz. Özellikle küçük polipler, rahim boşluğunu bozmayan miyomlar ve bazı hafif şekil farklılıkları tesadüfen saptanabilir.
Gebelik kayıplarında embriyoya ait kromozom değişiklikleri de önemli bir yer tutar. Kayıp sayısı ve gebelik öyküsü uygun olduğunda genetik inceleme rahim değerlendirmesinden ayrı olarak planlanabilir.
Pıhtılaşma ve bağışıklık sistemiyle ilişkili nedenler arasında antifosfolipid sendromu özellikle araştırılması gereken durumlardan biridir. Buna karşılık her kalıtsal pıhtılaşma testinin bütün çiftlere uygulanması gerekmez.
Rahim yapısı dışında tiroit işlevleri, önceki genetik sonuçlar ve kayıpların gebelik haftaları da incelenir. Hangi incelemelerin gerekli olduğu, standart bir paket yerine kayıp sonrası testler içinden kişisel öyküye göre belirlenmelidir.
Rahim Yapısal Sorunlarında Tedavi Kararı Nasıl Verilir?
Tedavi kararı yapısal sorunun adından çok, rahim boşluğunu nasıl etkilediğine göre verilir. Aynı büyüklükte görünen iki miyomdan biri rahim boşluğuna uzanırken diğeri rahmin dış yüzeyinde bulunabilir ve bu iki bulgu farklı biçimde ele alınır.
Karar sırasında şu özellikler birlikte değerlendirilir:
- Yapısal sorunun türü ve rahim boşluğundaki yeri
- Rahim boşluğunu ne ölçüde bozduğu
- Kayıpların sayısı ve gerçekleştiği gebelik haftaları
- Daha önce sağlıklı doğum bulunup bulunmadığı
- Kadının yaşı ve yeni gebelik planı
- İnfertilite veya anormal kanama gibi başka şikâyetlerin bulunması
- Cerrahinin rahim duvarı ve endometriuma verebileceği zarar
- Tedavinin gebelik sonucunu değiştirdiğini gösteren kanıtların gücü
Rahim perdesi, yapışıklık, submukozal miyom ve bazı poliplerde histeroskopik tedavi düşünülebilir. Ancak her işlemden önce bulunan sorunun kayıplarla gerçekten ilişkili olma ihtimali ile cerrahinin oluşturabileceği yeni yapışıklık ve rahim hasarı riski birlikte konuşulmalıdır.
Ameliyat Sonrası Gebelik Ne Zaman Planlanır?
Yeni gebeliğin ne zaman planlanacağı yapılan işlemin türüne ve rahim dokusunun iyileşmesine göre değişir. Küçük bir polip çıkarılması ile geniş yapışıklıkların açılması veya rahim duvarına uzanan bir miyomun çıkarılması aynı iyileşme süresini gerektirmez.
İşlem sonrasında ultrason veya gerekli durumlarda rahim boşluğu kontrolü yapılabilir. Adet düzeni, endometrium görünümü ve işlem sırasında rahim duvarının ne ölçüde etkilendiği değerlendirilmeden yalnızca sabit bir bekleme süresi verilmesi doğru değildir.
Yeni gebelik oluştuğunda erken ultrason kontrolleri ve yapısal sorunun türüne uygun gebelik takibi planlanır. Doğuştan rahim şekli farklılığı bulunan gebelerde gebelik kesesinin yeri, rahim ağzı uzunluğu, bebeğin gelişimi ve erken doğum riski ayrıca izlenebilir.
Rahim Yapısal Sorunları Doğum Şeklini Belirler mi?
Rahimde yapısal bir farklılık bulunması doğumun mutlaka sezaryenle yapılacağı anlamına gelmez. Gebelik haftası, bebeğin duruşu, plasentanın konumu ve daha önce yapılan rahim ameliyatının türü birlikte değerlendirilir.
Özellikle tek boynuzlu, çift boynuzlu veya çift rahim gibi şekil farklılıklarında bebeğin makat ya da yan duruşta bulunma olasılığı artabilir. Bu nedenle doğum şekli gebeliğin son dönemindeki güncel bulgulara göre belirlenir.
Rahim perdesi ameliyatı veya miyom cerrahisi geçiren kadınlarda operasyon raporunun görülmesi önemlidir. Rahim duvarına yapılan kesinin derinliği, sonraki doğum planlamasını etkileyebilir.
Rahim Yapısal Sorunları Nasıl Değerlendirilmelidir?
Tekrarlayan düşük araştırmasında amaç, rahimde görülen her farklılığı ameliyat etmek değildir. Öncelikle bulgunun doğru tanımlanması, doğuştan mı sonradan mı geliştiğinin belirlenmesi ve rahim boşluğuyla ilişkisinin gösterilmesi gerekir.
Rahim şeklinin değerlendirilmesinde üç boyutlu ultrason, boşluk içindeki lezyonlarda sulu ultrason veya histeroskopi, tüplerin de araştırılması gereken durumlarda rahim filmi kullanılabilir. Karmaşık anomalilerde MR incelemesi gerekebilir.
Tedavi kararı yalnızca rapordaki tanıya değil, kayıpların haftasına, önceki gebeliklere ve işlemin gebelik sonucunu değiştirme ihtimaline dayanmalıdır. Doğru yaklaşım, çok sayıda işlem yapmak yerine klinik kararı etkileyen yapısal sorunu belirlemektir.
Sık Sorulan Sorular
Rahim perdesi olan herkes düşük yapar mı?
Hayır. Rahim perdesi bulunan bazı kadınlar herhangi bir gebelik kaybı yaşamadan sağlıklı doğum yapabilir. Risk perdenin yapısı, gebeliğin yerleştiği alan ve kişinin önceki gebelik öyküsüyle birlikte değerlendirilir.
Rahim perdesi ultrasonda görülür mü?
Standart vajinal ultrason şüphe oluşturabilir ancak kesin ayrım için üç boyutlu ultrason daha fazla bilgi sağlar. Rahim perdesi ile çift boynuzlu rahmi ayırmak için rahmin iç boşluğu kadar dış sınırının da görülmesi gerekir.
Rahim filmi yapışıklığı gösterir mi?
Rahim filmi rahim boşluğunda düzensizlik veya dolmayan alanlar gösterebilir. Ancak yapışıklığın kesin yeri ve genişliği için sulu ultrason veya histeroskopi gerekebilir.
Küretaj rahim içi yapışıklık yapar mı?
Rahim içi işlemler yapışıklık riskini artırabilir ancak her küretaj sonrasında yapışıklık oluşmaz. İşlem sonrası adetlerin belirgin azalması, gebe kalamama veya tekrarlayan kayıp bulunması durumunda rahim boşluğu değerlendirilebilir.
Miyom varsa gebelikten önce alınmalı mıdır?
Her miyomun alınması gerekmez. Rahim boşluğuna uzanan veya boşluğu belirgin biçimde bozan miyomlar daha fazla önem taşır. Rahmin dışına doğru büyüyen ve şikâyet oluşturmayan miyomlar çoğunlukla takip edilebilir.
Polip tekrarlayan düşüğün kesin nedeni midir?
Hayır. Polip ile tekrarlayan düşük arasındaki doğrudan ilişki her durumda kesin değildir. Polibin yeri, büyüklüğü, rahim boşluğunu etkileyip etkilemediği ve başka kayıp nedenlerinin bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
Ultrason normalse histeroskopi gerekir mi?
Ultrason ve gerektiğinde üç boyutlu ultrason rahim boşluğunu yeterli biçimde gösteriyorsa her kadına histeroskopi yapılmaz. Yapışıklık şüphesi, çelişkili görüntüler veya tedavi edilebilir bir lezyon bulunması işlemi gerekli hâle getirebilir.
Kayseri’de Rahim Yapısı ve Tekrarlayan Düşük Değerlendirmesi
Kayseri’de yapılan ilk değerlendirmede kayıpların hangi gebelik haftalarında gerçekleştiği, önceki ultrason ve rahim filmi sonuçları, geçirilen ameliyatlar ve düşük sonrası adet düzenindeki değişiklikler incelenir.
Vajinal ultrasonla rahim duvarı ve boşluğu değerlendirilir. Rahim perdesi veya doğuştan şekil farklılığı şüphesinde üç boyutlu ultrason, boşluk içinde polip, miyom ya da yapışıklık düşünülüyorsa sulu ultrason veya histeroskopi planlanabilir.
İnceleme sonunda bulunan yapısal sorunun kayıplarla ilişkisi, tedavinin sağlayabileceği yarar ve yeni gebelik öncesinde rahim boşluğunun yeniden kontrol edilip edilmeyeceği belirlenir.
