Vajinal Akıntı ve Kaşıntı Neden Olur?

Vajinal akıntı her zaman enfeksiyon anlamına gelmez. Yumurtlama, gebelik ve hormonal değişiklikler sırasında kokusuz, şeffaf veya beyaz ve kaşıntı yapmayan akıntı normal olabilir. Akıntının rengi, kokusu, miktarı veya kıvamı belirgin şekilde değiştiğinde ya da kaşıntı, yanma, ağrı ve kanama eşlik ettiğinde nedeninin değerlendirilmesi gerekir.

Vajinal mantar, bakteriyel vajinozis ve trikomoniyazis benzer yakınmalara yol açabilir. Rahim ağzı enfeksiyonları, tahriş edici ürünler ve menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler de akıntı veya kaşıntı yapabilir.

Bu nedenle yalnız akıntının rengine bakarak hastalığın nedenini belirlemek veya ilaç seçmek doğru değildir. Özellikle ilk kez ortaya çıkan, sürekli tekrarlayan, gebelikte görülen veya kullanılan tedaviye rağmen geçmeyen yakınmalarda muayene ve gerektiğinde laboratuvar testleri önemlidir.

Vajinal akıntı neden olur?

Vajinal akıntı, vajina ve rahim ağzından gelen doğal salgılardan oluşur. Sağlıklı kişilerde de belirli miktarda akıntı bulunması normaldir. Akıntının miktarı ve kıvamı adet döngüsü boyunca hormonlara bağlı olarak değişebilir.

Yumurtlama döneminde akıntı daha şeffaf, kaygan ve uzayan bir yapı kazanabilir. Adet öncesinde kıvamı koyulaşabilir, gebelikte ise miktarı artabilir.

Normal değişikliklerin dışında vajinal akıntıya neden olabilen durumlar arasında şunlar bulunur:

• Vulvovajinal kandidiyazis olarak adlandırılan vajinal mantar enfeksiyonu
• Bakteriyel vajinozis
• Trikomoniyazis
• Klamidya veya gonore gibi rahim ağzı enfeksiyonları
• Vajinal flora dengesini etkileyen ürünler
• Sabun, parfümlü ürün veya pedlere bağlı tahriş
• Menopoz dönemindeki hormonal değişiklikler
• Rahim ağzı veya genital bölgede değerlendirilmesi gereken diğer hastalıklar

Normal vajinal akıntı nasıldır?

Normal vajinal akıntı çoğunlukla şeffaf veya süt beyazıdır. Belirgin kötü kokusu bulunmaz ve genellikle kaşıntı, yanma ya da ağrıya neden olmaz.

Akıntının kıvamı adet döngüsüne göre değişebilir. Yumurtlama döneminde daha ince, kaygan ve uzayan; adet öncesinde ise daha yoğun bir görünüm oluşabilir. Gebelikte de normal akıntının miktarı artabilir.

Normal akıntının tedavi edilmesi gerekmez. Vajina kendi doğal bakteri dengesini korur. Vajinal duş, parfümlü temizleyiciler ve güçlü antiseptikler bu dengeyi bozabileceği için kullanılmamalıdır.

Vajinal akıntı renkleri ne anlama gelir?

Akıntının rengi altta yatan neden hakkında ipucu verebilir ancak tek başına tanı koydurmaz. Aynı renk farklı durumlarda görülebileceği gibi enfeksiyonların belirtileri de kişiden kişiye değişebilir.

Beyaz ve peynirimsi akıntı neden olur?

Kokusuz veya hafif kokulu beyaz akıntı normal olabilir. Ancak yoğun, peynirimsi veya kesilmiş süt görünümündeki akıntıya belirgin kaşıntı, kızarıklık ve yanma eşlik ediyorsa vajinal mantar enfeksiyonu düşünülebilir.

Vulvovajinal kandidiyaziste dış genital bölgede şişlik, hassasiyet, idrar yaparken yanma veya cinsel ilişki sırasında ağrı da görülebilir. Bununla birlikte bu belirtilerin hiçbiri yalnız mantara özgü değildir.

Gebelik, yakın zamanda antibiyotik kullanımı, kontrolsüz diyabet ve bağışıklık sisteminin baskılandığı bazı durumlar mantar enfeksiyonu riskini artırabilir.

Gri ve balık kokulu akıntı neden olur?

İnce, gri-beyaz akıntı ve özellikle cinsel ilişki sonrasında belirginleşebilen balık benzeri koku bakteriyel vajinozisi düşündürebilir.

Bakteriyel vajinozis vajinadaki bakteri dengesinin değişmesi sonucu gelişir. Her zaman belirgin kaşıntı oluşturmaz. Vajinal duş kullanımı doğal bakteri dengesini bozarak bakteriyel vajinozis riskini artırabilir.

Sarı veya yeşil akıntı neden olur?

Sarı veya yeşil akıntı özellikle kötü koku, yanma, kaşıntı veya idrar yaparken ağrıyla birlikteyse enfeksiyon açısından değerlendirilmelidir.

Trikomoniyaziste sarı-yeşil, kötü kokulu ve bazen köpüklü akıntı görülebilir. Genital bölgede kaşıntı ve tahriş de eşlik edebilir.

Klamidya veya gonore gibi rahim ağzı enfeksiyonlarında artmış akıntı, idrar yaparken yanma, adet dışı kanama veya ilişki sonrası kanama görülebilir. Bununla birlikte bu enfeksiyonların belirti vermeden de bulunabileceği unutulmamalıdır.

Yeni partner, korunmasız cinsel temas veya partnerde enfeksiyon şüphesi varsa cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından test gerekebilir.

Kahverengi veya kanlı akıntı neden olur?

Kahverengi akıntı çoğu zaman az miktardaki eski kanın vajinal salgıyla karışması sonucu oluşur. Adetin başlangıcında veya sonuna doğru görülebilir.

Bununla birlikte adetler arasında tekrarlayan kahverengi veya kanlı akıntı, cinsel ilişki sonrası kanama ya da menopoz sonrasında ortaya çıkan kanlı akıntı yalnız enfeksiyon olarak değerlendirilmemelidir.

Rahim ağzı hastalıkları, polipler, hormonal nedenler veya rahim içinden kaynaklanan kanamalar gibi farklı durumların ayırıcı tanısı gerekebilir. Gebelik sırasında oluşan kanamalarda da değerlendirme geciktirilmemelidir.

Vajinal kaşıntı neden olur?

Günlük kullanımda “vajinal kaşıntı” denilse de kaşıntı çoğu zaman vajinanın içinden çok dış genital bölgede, yani vulvada hissedilir. Vulva ile vajina arasındaki fark şikâyetin hangi bölgede bulunduğunu tarif etmeyi kolaylaştırabilir.

Vajinal veya vulvar kaşıntının olası nedenleri arasında şunlar bulunur:

• Vajinal mantar enfeksiyonu
• Trikomoniyazis ve bazı diğer enfeksiyonlar
• Sabun, ped, parfümlü ürün, ıslak mendil veya deterjana bağlı tahriş
• Alerjik temas reaksiyonları
• Menopoz döneminde östrojen azalmasına bağlı kuruluk
• Egzama ve liken skleroz gibi vulva cilt hastalıkları

Her kaşıntının mantar olduğu düşünülmemelidir. Özellikle akıntının bulunmadığı, ciltte renk değişikliği, çatlama, yara veya kalıcı hassasiyetin eşlik ettiği kaşıntılarda dermatolojik vulva hastalıkları da değerlendirilir.

Akıntı ve kaşıntının nedeni nasıl belirlenir?

Değerlendirmede akıntının ne zaman başladığı, rengi, kokusu ve kıvamı; kaşıntı, yanma, ağrı veya kanama bulunup bulunmadığı sorgulanır. Kullanılan vajinal ürünler, ilaçlar, yakın zamanda kullanılan antibiyotikler, gebelik durumu, adet düzeni ve gerektiğinde cinsel temas öyküsü de önemlidir.

Muayenede dış genital bölge, vajina ve rahim ağzı değerlendirilir. Bulgulara göre vajinal pH ölçümü, mikroskobik inceleme, mantar kültürü veya moleküler testler kullanılabilir.

Her hastada bütün testlerin yapılması gerekmez. Test seçimi belirtilere, muayene bulgularına, şikâyetin ilk kez mi yoksa tekrarlayan biçimde mi ortaya çıktığına ve kişinin risk durumuna göre yapılır.

Vajinal akıntı nasıl geçer?

Vajinal akıntının tedavisi akıntının nedenine göre değişir. Normal fizyolojik akıntının tedavi edilmesi gerekmez.

Vajinal mantarda uygun antifungal tedavi, bakteriyel vajinozis ve bazı bakteriyel enfeksiyonlarda ise etkene yönelik tedavi gerekebilir. Trikomoniyazis, klamidya veya gonore gibi cinsel yolla bulaşabilen enfeksiyonlarda tedavinin yanında partner değerlendirmesi veya tedavisi de gerekli olabilir.

Tahrişe bağlı yakınmalarda parfümlü veya irritan ürünlerin bırakılması önemlidir. Menopoz döneminde gelişen kuruluk ve tahrişte ise enfeksiyon tedavisinden farklı bir yaklaşım gerekir.

Bu nedenle daha önce mantar geçirmiş olmak, yeni gelişen her akıntıda tekrar mantar ilacı kullanılması gerektiği anlamına gelmez. Yanlış veya gereksiz tedavi gerçek nedenin belirlenmesini geciktirebilir.

Vajinal akıntıda ne zaman doktora gidilmelidir?

Akıntının yeni başlaması veya kişinin normal akıntısından belirgin biçimde farklılaşması değerlendirme gerektirebilir. Özellikle aşağıdaki durumlarda muayenenin geciktirilmemesi uygundur:

• Ateş veya alt karın ve kasık ağrısı
• Belirgin kötü kokulu akıntı
• Şiddetli kaşıntı, yanma veya genital bölgede şişlik
• Genital yara, su toplaması veya geçmeyen cilt değişikliği
• İlişki sonrası kanama
• Adetler arasında açıklanamayan kanama
• Menopoz sonrasında kanlı veya sulu akıntı
• Gebelik sırasında kanama veya sürekli su benzeri sızıntı
• Yeni veya korunmasız cinsel temas sonrasında gelişen belirtiler
• Tedaviye rağmen geçmeyen veya sık tekrarlayan yakınmalar

Ateş ve alt karın ağrısının eşlik ettiği enfeksiyonlarda pelvik inflamatuar hastalık gibi üst genital sistemi etkileyebilen durumların dışlanması önemlidir.

Gebelikte vajinal akıntı normal midir?

Gebelik sırasında hormonal değişikliklere bağlı olarak ince, beyaz veya şeffaf ve kötü kokmayan vajinal akıntının miktarı artabilir. Bu durum çoğu zaman normaldir.

Akıntıya kötü koku, kaşıntı, yanma, idrar yaparken ağrı, kasık ağrısı veya kanama eşlik ediyorsa enfeksiyon açısından değerlendirme gerekir.

Gebelikte kullanılacak ilaçların seçimi gebelik haftasına ve enfeksiyonun türüne göre değişebileceğinden kendi kendine ilaç başlanmamalıdır.

Su gibi sürekli ve tekrarlayan sızıntı ise vajinal akıntıyla karıştırılabilir. Özellikle gebeliğin erken haftalarında tekrarlayan ıslaklık varsa gebelikte su gelmesi açısından değerlendirme gerekir.

Menopozda vajinal kaşıntı ve akıntı neden olur?

Menopoz döneminde östrojen düzeyinin azalması vulva ve vajina dokularının incelmesine ve daha kuru hale gelmesine neden olabilir. Bunun sonucunda kuruluk, yanma, kaşıntı, cinsel ilişki sırasında ağrı ve tekrarlayan idrar yakınmaları görülebilir.

Bu belirtiler enfeksiyonla karıştırılabilir. Bu nedenle menopoz döneminde her kaşıntının mantar olarak değerlendirilmesi doğru değildir.

Menopoz sonrası yeni başlayan kaşıntıda beyaz plaklar, çatlaklar, kanama veya geçmeyen yara bulunuyorsa liken skleroz gibi vulva cilt hastalıkları da değerlendirilmelidir.

Menopoz sonrası kanlı veya sürekli sulu akıntı ise enfeksiyon varsayılmadan jinekolojik olarak değerlendirilmelidir.

Tekrarlayan vajinal akıntı ve kaşıntı neden olur?

Daha önce mantar tanısı almış olmak her yeni akıntı veya kaşıntının mantar olduğu anlamına gelmez. Bakteriyel vajinozis, trikomoniyazis, rahim ağzı enfeksiyonları, tahriş ve menopozal değişiklikler benzer yakınmalara neden olabilir.

Tekrarlayan mantar şüphesinde gerektiğinde kültür veya başka laboratuvar testleriyle Candida türünün belirlenmesi yararlı olabilir. Özellikle standart tedaviye rağmen devam eden yakınmalarda farklı Candida türleri veya başka hastalıklar araştırılabilir.

Yakın zamanda antibiyotik kullanımı, diyabet, gebelik, bağışıklığı etkileyen bazı durumlar ve kullanılan genital hijyen ürünleri de değerlendirilir. Ancak her tekrarlayan akıntıda geniş hormon veya bağışıklık testleri yapılması gerekmez.

Tekrarlayan kaşıntı ve mantar şüphesinde tekrarlayan vajinal mantar açısından nedenlerin ayrı değerlendirilmesi gerekebilir.

Vajinal akıntı ve tahrişi azaltmak için nelere dikkat edilebilir?

Normal vajinal akıntıyı tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak gerekmez. Amaç vajinal ve vulvar bölgenin doğal dengesini bozabilecek uygulamalardan kaçınmaktır.

• Vajinal duş yapılmamalıdır.
• Parfümlü sabun, deodorant, ıslak mendil ve genital spreylerden kaçınılmalıdır.
• Dış genital bölge nazikçe temizlenmeli, vajinanın içi yıkanmamalıdır.
• Tahrişe yol açan ped veya kişisel bakım ürünleri kullanılmamalıdır.
• Islak ve nemli kıyafetler uzun süre üzerinde bırakılmamalıdır.
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskini azaltmak için kondom kullanılabilir.
• Diyabet varsa kan şekeri kontrolünün sağlanması tekrarlayan mantar riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Belirti ortaya çıktığında kendi kendine tekrar tekrar antibiyotik veya mantar ilacı kullanmak yerine nedenin belirlenmesi daha doğru bir yaklaşımdır.

Vajinal akıntı ve kaşıntı hakkında sık sorulan sorular

Şeffaf akıntı normal mi?

Evet. Kötü kokmayan, kaşıntı ve ağrı yapmayan şeffaf akıntı özellikle yumurtlama döneminde normal olabilir.

Beyaz akıntı normal mi?

Kokusuz ve kaşıntısız beyaz veya süt rengindeki akıntı normal olabilir. Yoğun peynirimsi akıntıya belirgin kaşıntı ve kızarıklık eşlik ediyorsa mantar enfeksiyonu açısından değerlendirme gerekebilir.

Her vajinal kaşıntı mantar mıdır?

Hayır. Tahriş, alerjik reaksiyonlar, vulva cilt hastalıkları, bazı enfeksiyonlar ve menopoz dönemindeki kuruluk da kaşıntıya neden olabilir.

Vajinal duş akıntıyı önler mi?

Hayır. Vajinal duş doğal bakteri dengesini bozabilir ve bakteriyel vajinozis riskini artırabilir.

Vajinal mantar partnerden geçer mi?

Vulvovajinal kandidiyazis genellikle cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olarak kabul edilmez. Komplike olmayan mantar enfeksiyonlarında rutin partner tedavisi genellikle gerekmez.

Gebelikte akıntı ne zaman önemlidir?

Kötü koku, sarı veya yeşil renk, kaşıntı, yanma, ağrı, kanama ya da sürekli su benzeri sızıntı varsa değerlendirme gerekir.

Vajinal akıntı kendiliğinden geçer mi?

Normal hormonal akıntı tedavi gerektirmeden döngü içinde değişebilir. Enfeksiyona veya başka bir hastalığa bağlı akıntının ise nedenine göre değerlendirilmesi ve gerektiğinde tedavi edilmesi gerekir.