HSG ve HyCoSy, tüplerin açık olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan iki farklı görüntüleme yöntemidir. HSG’de röntgenle görülen kontrast sıvının geçişi izlenir. HyCoSy’de ise rahim içinden verilen uygun kontrastın ilerleyişi ultrasonla değerlendirilir; iyonlaştırıcı radyasyon kullanılmaz. Her iki test de tüpler hakkında önemli bilgi verebilir, fakat tüpün bütün işlevini veya kişisel gebelik şansını tek başına göstermez.
Hangi yöntemin seçileceği önceki bulgulara, enfeksiyon ve alerji öyküsüne, rahim boşluğunun değerlendirme gereksinimine ve yöntemin uygulanabildiği koşullara bağlıdır. Birinin herkes için kesin üstün olduğu söylenemez. İncelemenin nerede yapılacağı ve hangi yöntemin sunulduğu ayrıca öğrenilmelidir; burada bir testin anlatılması, her merkezde uygulandığı anlamına gelmez.
İki yöntemde ortak olarak ne değerlendirilir?
Rahim ağzından ince bir kateter yerleştirilir ve rahim boşluğuna sıvı verilir. Sıvının tüpler boyunca ilerleyip karın boşluğuna geçmesi açıklık lehine bulgudur. Tüpe giriş veya uçtan çıkış görülmüyorsa tıkanıklık düşünülebilir. Görüntünün niteliği ve olası teknik etkenler de rapora yansıtılmalıdır.
Rahim boşluğunun şekli hakkında bilgi elde edilebilir. Ancak küçük bir polibin, rahim duvarındaki hastalığın veya dış yüzeydeki yapışıklıkların ayrıntılı değerlendirilmesi için başka yöntemler gerekebilir. Açıklık testi, yumurtalık rezervi, yumurta kalitesi veya sperm değerlendirmesinin yerine geçmez.
HSG nasıl bir incelemedir?
Rahim filmi HSG, kontrastın rahim ve tüpler içindeki ilerleyişinin röntgen görüntüleriyle izlenmesidir. Rahim boşluğu ve tüp boyunca geçiş kaydedilir. İnceleme çoğunlukla ayaktan yapılır. Kullanılan kontrastın özellikleri ve hastanın gereksinimine göre hazırlık değişebilir.
HSG iyonlaştırıcı radyasyon içerir; uygun teknikle gereksiz maruziyet azaltılır. Gebelik olasılığı işlem öncesinde değerlendirilmelidir. Daha önce iyotlu radyolojik kontrasta reaksiyon gelişmişse ayrıntısı bildirilmelidir. Başka bir alerjinin bulunmasıyla kontrast reaksiyonu öyküsü aynı şey değildir; risk kişisel olarak değerlendirilir.
HyCoSy nasıl farklılaşır?
HyCoSy, histerosalpingo-kontrast sonografi adının kısaltmasıdır. Kontrast geçişi vajinal ultrasonla izlenir. Kullanılan ürüne göre hava-sıvı karışımı, kabarcık içeren veya başka ultrason kontrastları kullanılabilir. Köpükle yapılan HyFoSy de bu alandaki tekniklerden biridir; bütün uygulamalar aynı ürün ve görüntüleme biçimini kullanmaz.
Ultrasonla aynı seansta rahim ve yumurtalıkların başka özellikleri de değerlendirilebilir. Bununla birlikte tüpün seyrini izlemek teknik deneyim gerektirir. Bağırsak gazı, organların konumu ve görüntü kalitesi değerlendirmeyi zorlaştırabilir. Radyasyon içermemesi, testin bütün hastalarda kesin sonuç vereceği veya başka risk taşımadığı anlamına gelmez.
Daha önce kontrast reaksiyonu yaşayanlar, kullanılan maddenin adını ve gelişen belirtiyi paylaşmalıdır. Nefes darlığı veya yaygın döküntü gibi önceki tepkiler hazırlık planını değiştirebilir. Uygun alternatif ve gerekirse ek önlemler işlemden önce değerlendirilir.
Serumlu ultrasonla aynı işlem mi?
Rahim içine serum verilerek yapılan sonohisterografi öncelikle rahim boşluğunun iç yüzeyini değerlendirmek için kullanılabilir. Polip veya boşluğu etkileyen başka bir oluşumu görmekle, her iki tüpteki geçişi ayrı ayrı göstermek aynı soru değildir. Kullanılan teknik ve görüntüleme hedefi raporda belirtilmelidir.
Karın içinde sıvı görülmesi en az bir yoldan geçiş olduğunu düşündürebilir; fakat tek başına iki tüpün de ayrı ayrı açık olduğunu kanıtlamayabilir. Bu nedenle hastanın yalnız “serum verildi” bilgisinden hangi tüp açıklığı testinin yapıldığını varsaymaması gerekir. İncelemenin adı ve her tüp için sonucun ne olduğu sorulabilir.
İşlem ne zaman planlanır?
Genellikle adet kanaması bittikten sonra ve yumurtlama öncesinde uygun dönem seçilir. Amaç görüntülemeyi kolaylaştırmak ve erken gebelik olasılığını azaltmaktır. Her hastada döngü aynı uzunlukta olmadığı için tek bir takvim günü herkes için doğru değildir. Düzensiz adet veya gebelik olasılığı varsa ek değerlendirme yapılabilir.
Aktif pelvik enfeksiyon şüphesinde test ertelenir ve önce enfeksiyon ele alınır. Yeni ateş, belirgin kasık ağrısı, kötüleşen akıntı veya olağandışı kanama varsa randevu öncesinde ekibe haber verilmelidir. Gebelikten korunma ve gebelik testiyle ilgili talimat, testi uygulayacak ekipten alınmalıdır.
Ağrı, antibiyotik ve anestezi gereksinimi
Kateter yerleştirilmesi veya sıvı verilmesi sırasında kramp hissedilebilir. Ağrının derecesi kişiden kişiye değişir; yöntemlerden biri herkes için tamamen ağrısız değildir. Önceki ağrılı muayene deneyimi, rahim ağzıyla ilgili güçlük veya belirgin kaygı varsa işlem öncesinde konuşulabilir. Ağrı kontrolü kişisel gereksinime göre planlanır.
Her hastaya aynı antibiyotik veya aynı hazırlık verilmez. Önceki enfeksiyon, tüp hastalığı ve diğer riskler dikkate alınabilir. Ağrı kesici veya antibiyotik kendi kendine başlanmamalıdır. Sedasyon veya anestezi kullanılacaksa açlık ve refakat gibi ek hazırlıklar gerekebilir; bu koşullar önceden netleştirilmelidir.
Tıkanıklık sonucu her zaman gerçek midir?
Özellikle tüpün rahme yakın bölümünde geçici kasılma, mukus veya kateterle ilişkili teknik etkenler tıkanıklık görünümü oluşturabilir. HyCoSy’de görüntünün yeterli olmaması, HSG’de kontrastın dağılımıyla ilgili güçlükler de değerlendirmeyi etkileyebilir. Bu durumlar gerçek tıkanıklık olmadığı anlamına gelmez; sonucun bağlamı incelenmelidir.
Anormal sonuçta hemen tüp bebek veya tüp açma ameliyatı kararı verilmez. Görüntülerin yeniden incelenmesi, gerekirse farklı ya da seçici bir yöntemle doğrulama düşünülebilir. Her hastada testin tekrarı zorunlu değildir. Ek inceleme, klinik kararı değiştirecek bilgi sağlayacaksa planlanmalıdır.
Açık sonuç neyi dışlamaz?
Sıvının tüpten geçmesi, yumurtanın alınması ve embriyonun taşınmasıyla ilgili bütün işlevlerin normal olduğunu kanıtlamaz. Tüp içindeki ince yapılar veya çevredeki yapışıklıklar açıklık korunmuşken de sorun oluşturabilir. Endometriozis gibi hastalıklar da normal açıklık testine rağmen bulunabilir.
Bu nedenle test normal olsa da gebelik oluşmuyorsa değerlendirme tamamlanmalıdır. İnfertilitede ilk değerlendirme testleri, yumurtlama, rezerv, rahim yapısı ve sperm gibi farklı alanlardan bilgi sağlar. Normal tüp incelemesi bütün infertilite nedenlerini dışlayan bir sonuç değildir.
Laparoskopi bu testlerin yerine geçer mi?
Laparoskopi sırasında uygun koşullarda rahim içinden boya verilerek tüplerden geçiş izlenebilir. Aynı zamanda dış yüzeyler ve çevredeki yapışıklıklar görülebilir. Ancak bu bir ameliyattır; anestezi ve cerrahi riskleri vardır. Bu nedenle bütün hastalarda ilk seçenek olarak uygulanmaz.
Başka bir cerrahi gerekçe, belirgin pelvik hastalık şüphesi veya planı değiştirecek özel bulgular varsa değerlendirilebilir. Yalnız daha ayrıntılı bilgi elde etme düşüncesi, her hastada cerrahiyi haklı çıkarmaz. En az girişimle gerekli bilginin elde edilmesi hedeflenir.
İşlem gebelik şansını artırır mı?
Bazı hasta gruplarında tüplerden sıvı geçirilmesinden sonra gebelik oranlarında artış bildirilmiştir; kullanılan kontrast ve hasta özellikleri sonucu etkiler. Bu etki, tıkalı veya ileri hasarlı bütün tüplerin testle tedavi edildiği anlamına gelmez. İncelemenin temel amacı uygun hastada tanısal bilgi sağlamaktır.
“Yıkama yapıldı, artık kesin gebelik olur” güvencesi verilmemelidir. Test sonucu sonraki planın bir parçasıdır. Doğal denemeye devam, aşılama veya tüp bebek gibi seçenekler yaş, süre ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.
Sonuç görüşmesinde neler sorulmalı?
Her iki tüpün ayrı ayrı değerlendirilebildiği, tıkanıklık varsa hangi bölümde olduğu ve teknik sınırlama bulunup bulunmadığı netleştirilmelidir. Rahim boşluğunda ek bulgu varsa bunun başka inceleme gerektirip gerektirmediği konuşulur. Raporla birlikte görüntülerin saklanması sonraki değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
İşlem sonrası kısa süreli kramp veya hafif lekelenme görülebilir. Ancak giderek artan ağrı, ateş, kötü kokulu akıntı, yoğun kanama veya baygınlık beklenen yakınmalar kabul edilmemelidir; ekibe ulaşılmalı, ağır belirtilerde acil değerlendirme alınmalıdır. Test seçimi kadar doğru zamanlama, sonuçların doğru yorumlanması ve sonrasındaki takip de önemlidir.
