Ana içeriğe geç
Önceki sezaryen veya karın ameliyatı laparoskopiye engel mi?

Önceki sezaryen veya karın ameliyatı laparoskopiye engel mi?

İçindekiler [ + ] [ - ]
  1. Önceki ameliyat içeride neyi değiştirebilir?
  2. Ameliyat sayısı mı, ameliyatın türü mü daha önemlidir?
  3. Eski ameliyat belgesinde hangi bilgiler yararlıdır?
  4. Ultrason veya MR yapışıklıkları kesin gösterir mi?
  5. Karına ilk giriş planı neden değişebilir?
  6. Yapışıklık bulunursa hepsi açılır mı?
  7. Açık yönteme geçiş hangi durumlarda gerekebilir?
  8. Gebelik hedefi ve organların korunması nasıl konuşulur?
  9. Ameliyat sonrası süreç önceki ameliyatı olmayan hastadan farklı mı olur?

Önceki sezaryen veya karın ameliyatı, laparoskopiye tek başına engel değildir. Daha önce ameliyat geçirmiş birçok hastada kapalı cerrahi düşünülebilir. Ancak önceki işlem organların yerleşimini ve karına güvenli giriş planını etkileyebilir. Yapışıklık bulunması, ameliyatın türü, mevcut hastalığın kapsamı ve anestezi değerlendirmesi birlikte ele alınmalıdır.

“Sezaryen oldum, artık kapalı ameliyat olamam” düşüncesi de “Dışarıdaki iz küçük, içeride sorun yoktur” düşüncesi de doğru değildir. Uygunluk ameliyat sayısına bakılarak tek cümleyle belirlenmez. Özellikle eski ameliyatın notları ve daha önce yaşanmış sorunlar, yeni cerrahinin planlanmasında yararlı bilgi sağlar.

Önceki ameliyat içeride neyi değiştirebilir?

Karın ve pelvis içindeki organlar normalde birbirleri üzerinde hareket edebilen yüzeylere sahiptir. Ameliyat sonrası iyileşme sırasında bu yüzeyler arasında yara dokusundan bantlar oluşabilir. Adezyon veya yapışıklık adı verilen bu bantlar rahim, mesane, bağırsaklar, yumurtalıklar veya karın duvarı arasında gelişebilir.

Yapışıklıkların hepsi aynı değildir. İnce ve sınırlı bir bantla organları sıkıca birbirine bağlayan yoğun doku farklı cerrahi güçlük oluşturur. Bazı yapışıklıklar hiçbir şikâyete yol açmaz; varlıkları ancak başka nedenle yapılan bir ameliyatta anlaşılır. Önceki cerrahiden sonra yıllarca sorun yaşanmamış olması, yeni ameliyatta mutlaka yapışıklık bulunmayacağını göstermez.

Sezaryen sonrasında özellikle rahmin ön yüzüyle mesane çevresindeki ilişkiler önem taşıyabilir. Buna karşılık geçirilmiş bağırsak ameliyatı veya karın içi enfeksiyon farklı bölgeleri etkileyebilir. Eski ameliyatın adı kadar hangi dokularda çalışıldığı ve iyileşmenin nasıl geçtiği de dikkate alınır.

Ameliyat sayısı mı, ameliyatın türü mü daha önemlidir?

Her ikisi de bilgi verir, ancak hiçbirisi tek başına kesin sonuç vermez. Birden fazla sezaryen geçirilmesi değerlendirmede önemlidir; buna rağmen yalnız sayıya dayanarak kapalı yöntemin kesin mümkün ya da kesin imkânsız olduğu söylenemez. Tek bir ameliyattan sonra da yoğun yapışıklık gelişebilir.

Açık veya kapalı yöntemle yapılmış olması, ameliyatın karın içindeki yeri, endometriozis varlığı ve sonrasında enfeksiyon gelişmesi planı etkileyebilir. Önceki işlem sırasında bağırsak veya mesane onarımı yapılmışsa bunun bilinmesi özellikle önemlidir. Fıtık ameliyatında kullanılan yama gibi karın duvarıyla ilişkili ayrıntılar da giriş yerini değiştirebilir.

Laparoskopi ve jinekolojik cerrahi görüşmesinde bu nedenle yalnız “Daha önce ameliyat oldunuz mu?” sorusuyla yetinilmez. Ne zaman, neden ve nasıl bir işlem yapıldığı mümkün olduğunca açıklığa kavuşturulur. Bilgi eksikliği varsa hastanın hatırladığı ayrıntılar kaydedilir ve ulaşılabilen belgeler incelenir.

Eski ameliyat belgesinde hangi bilgiler yararlıdır?

Ameliyat raporu, taburculuk özeti ve varsa patoloji sonucu görüşmeye götürülebilir. Özellikle önceki işlemde yapışıklık tarif edilip edilmediği, hangi organların birbirine yakın olduğu ve ek onarım gerekip gerekmediği değerlidir. Kanama, enfeksiyon, uzun yatış veya ikinci ameliyat yaşanmışsa bunlar da anlatılmalıdır.

Sezaryen izi, rahimdeki bütün cerrahi ayrıntıları dışarıdan göstermez. Ciltteki kesinin yatay veya dikey olmasıyla rahimde yapılan kesinin biçimi aynı şey değildir. Yeni jinekolojik ameliyatın planı açısından cerrah mümkünse işlem notuna bakar; yalnız izden hareketle içerideki durumu varsaymaz.

Belgeler bulunamıyorsa bu durum her zaman ameliyatın yapılamayacağı anlamına gelmez. Muayene, güncel görüntüleme ve bilinen öyküyle bir plan hazırlanabilir. Belirsizlikler hastaya açıklanmalı, giriş ve işlem sırasında planın değişebileceği konuşulmalıdır. Eski hastaneden bilgi istemek için zaman gerekiyorsa ameliyatın aciliyetiyle birlikte değerlendirilir.

Ultrason veya MR yapışıklıkları kesin gösterir mi?

Görüntüleme, mevcut kistin, miyomun veya endometriozis bulgularının değerlendirilmesinde önemlidir. Bazı durumlarda organların hareketliliği ya da birbirine yakınlığı yapışıklık hakkında ipucu verebilir. Ancak normal ultrason veya MR, karın içindeki bütün yapışıklıkları kesin olarak dışlamaz. Yapışıklığın yoğunluğu ve kapsamı bazen ancak cerrahi sırasında anlaşılır.

Bu nedenle her önceki sezaryen öyküsünde yalnız “yapışıklık haritası” çıkarmak için MR çekilmesi zorunlu değildir. Ek tetkikin planı değiştirip değiştirmeyeceği önemlidir. Bağırsak, mesane veya idrar kanallarıyla ilişkili hastalık kuşkusu varsa bunlara yönelik değerlendirme gerekebilir. Görüntülemeden beklenen bilgi açık biçimde tanımlanmalıdır.

Karına ilk giriş planı neden değişebilir?

Laparoskopinin ilk aşamasında kamera ve aletler için karın boşluğuna güvenli erişim sağlanır. Önceki kesinin altında bağırsak veya başka bir organın yapışık olabileceği düşünülüyorsa alışılmış giriş yeri uygun olmayabilir. Cerrah farklı bir yerden giriş veya farklı bir giriş tekniği seçebilir.

Herkes için en güvenli olduğu kanıtlanmış tek bir teknik yoktur. Seçim önceki ameliyatın yerine, muayeneye, mevcut hastalığa ve kullanılan yöntemin özelliklerine bağlıdır. Hastanın belirli bir giriş noktasını talep etmesi yerine, önceki cerrahiye göre hangi önlemlerin planlandığını sorması daha anlamlıdır.

Giriş yönteminin değiştirilmesi bütün ameliyatın açık yapılacağı anlamına gelmez. Küçük bir açıklıktan kontrollü giriş sağlandıktan sonra işleme laparoskopiyle devam edilebilir. Bununla birlikte güvenli çalışma alanı oluşturulamıyorsa açık yöntem veya işlemi farklı zamanda tamamlama seçeneği gündeme gelebilir.

Yapışıklık bulunursa hepsi açılır mı?

Her görülen yapışıklığın ayrılması gerekli değildir. Planlanan tedaviye ulaşmak için gereken dokuların ayrılmasıyla, şikâyetle ilgisi belirsiz bütün bantların temizlenmesi aynı yaklaşım değildir. Gereksiz doku ayırma kanama, organ yaralanması ve yeni yapışıklık oluşumu riskini artırabilir. Amaç, gerekli işlemi uygun kapsamda gerçekleştirmektir.

Yoğun yapışıklığın bağırsak veya mesaneyle ilişkili olduğu durumlarda ameliyatın süresi ve teknik gereksinimleri değişebilir. Önceden öngörülüyorsa ilgili cerrahi branşların değerlendirmesi gerekebilir. Bunun her hastada gerekli olduğu ya da her merkezde aynı koşulların bulunduğu varsayılmamalıdır; kişisel plan görüşmede açıklanır.

Açık yönteme geçiş hangi durumlarda gerekebilir?

Organların sınırlarının güvenle ayırt edilememesi, çalışma alanının yetersizliği, kontrolü güç kanama veya beklenmeyen bir yaralanma açık yönteme geçmeyi gerektirebilir. Bazı hastalarda bu olasılık ameliyat öncesinde daha yüksek öngörülebilir. Kesin karar ise bazen ancak karın içi görüldüğünde verilir.

Açık yönteme geçmek tek başına cerrahi hata kanıtı değildir; güvenlik için bilinçli bir karar olabilir. Öte yandan her geçişin nedeninin açıklanması gerekir. Önceki sezaryen nedeniyle “hiçbir şekilde açığa geçilmez” güvencesi verilmesi doğru değildir. Hastanın onam görüşmesinde bu olasılığı ve bakım üzerindeki etkisini anlaması önemlidir.

Gebelik hedefi ve organların korunması nasıl konuşulur?

Yeni ameliyat miyom, kist veya tüp hastalığı için planlanıyorsa gelecekte gebelik isteği baştan belirtilmelidir. Rahmi veya yumurtalık dokusunu koruma hedefiyle, ameliyatın laparoskopik yapılması birbirinden ayrı konulardır. Her iki cerrahi yolda da organ koruyucu işlem mümkün olabilir; hastalığın kapsamı bunu değiştirebilir.

Yapışıklıkların açılması da tek başına gebelik garantisi vermez. Tüplerin iç yapısı ve işlevi, yumurtalık rezervi, yaş ve sperm değerlendirmesi gibi başka etkenler önem taşır. Yalnız eski sezaryen öyküsüne bakılarak kısırlığın nedeni belirlenmez ve bütün hastalara yapışıklık açma ameliyatı önerilmez.

Ameliyat sonrası süreç önceki ameliyatı olmayan hastadan farklı mı olur?

Olabilir; ancak farklılığı yalnız geçmişte sezaryen yapılmış olması belirlemez. Yeni ameliyatta ne yapıldığı, yapışıklıkların ne ölçüde ayrıldığı, organ onarımı veya açık yönteme geçiş gerekip gerekmediği önemlidir. Hastanede kalış ve günlük hareketlere dönüş bu bilgilere göre planlanır.

Laparoskopi sonrası iyileşme için verilen kişisel talimatlar, daha önce aynı ameliyatı geçiren bir yakının deneyiminden daha yol göstericidir. Taburculuk sonrasında giderek artan ağrı, ateş, tekrarlayan kusma, belirgin karın şişliği veya idrar yapamama gelişirse ekibe ulaşılmalıdır. Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılmada acil yardım gerekir.

Görüşmeden önce eski ameliyatların kısa bir listesini hazırlamak, ulaşılabilen belgeleri toplamak ve gebelik hedefini belirtmek değerlendirmeyi kolaylaştırır. Son karar, geçmiş cerrahiyle birlikte bugünkü hastalığın özelliklerine dayanır; önceki ameliyat öyküsü tek başına ne kesin engel ne de risksiz kapalı cerrahi güvencesidir.

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op. Dr. Zeki Yılmaz, Kayseri'de kadın hastalıkları ve doğum uzmanı olarak; başta tüp bebek tedavisi ve kısırlık (infertilite) olmak üzere kadın hastalıkları ve doğum alanlarında hizmet vermektedir. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup tüp bebek eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlamıştır.

Op. Dr. Zeki YILMAZ

Poliklinik Randevu Hattı

Randevu ve bilgi için

0 352 333 0303

Bu web sitesi deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanarak Veri Koruma Politikamızı kabul etmiş olursunuz.
Oku