Aşılama Başarısız Olursa Sonraki Adım Ne Olur?

Bir aşılama denemesinin gebelikle sonuçlanmaması, tedavinin yanlış seçildiğini veya sonraki denemelerin de başarısız olacağını göstermez. Uygun koşullarda yapılan bir işlem de olumsuz sonuçlanabilir.

Sonraki adım doğrudan tekrar aşılama veya tüp bebek olarak seçilmez. Folikül gelişimi, işlem zamanı, hazırlanan sperm örneği, ilaçlar, tüpler, kadın yaşı ve önceki tedaviler birlikte incelenir.

İlk aşılama sonrasında aynı tedaviyi tekrar etmek bazı çiftlerde doğru bir seçenek olabilir. Yaş, yumurtalık rezervi veya sperm değerleri nedeniyle zaman kaybı önemliyse tüp bebek tedavisine daha erken geçmek gerekebilir.

Aşılamanın başarısız olduğu nasıl anlaşılır?

Aşılamanın sonucu işlemden sonraki belirtilere göre değil, doğru zamanda yapılan gebelik testiyle belirlenir. Kasık ağrısı, lekelenme, göğüs hassasiyeti, şişkinlik veya hiçbir belirti olmaması tedavinin başarılı ya da başarısız olduğunu göstermez.

Gebelik testi çoğunlukla aşılamadan yaklaşık 12–14 gün sonra yapılır. Kullanılan çatlatma iğnesi ve progesteron desteği test zamanını ve adet başlangıcını etkileyebilir. Test önerilen tarihten önce yapıldıysa olumsuz sonuç kesin kabul edilmeden önce tedaviyi düzenleyen hekimle görüşülmelidir.

Aşılama sonrası gebelik testi, kullanılan ilaçlar ve belirtilerle birlikte doğru zamanda değerlendirilir.

İlk aşılama tutmazsa ne yapılır?

İlk aşılama olumsuz sonuçlandığında hemen tüp bebeğe geçmek her çift için gerekli değildir. Başlangıçta aşılama için uygun olan koşullar devam ediyorsa ve tamamlanan döngüde belirgin bir sorun görülmediyse ikinci bir aşılama planlanabilir.

Yeni tedaviden önce negatif gebelik testi doğrulanır, ilaçların bırakılma zamanı belirlenir ve yeni adet döneminde yumurtalıklar ultrasonla kontrol edilir. Kist veya tedaviyi erteletecek başka bir bulgu yoksa sonraki döngü başlayabilir.

Her olumsuz denemeden sonra uzun ara gerekmez. Bekleme süresi tıbbi bulgular ve çiftin fiziksel ya da duygusal hazır oluşuna göre belirlenir.

Başarısız aşılama döngüsünde neler incelenir?

Aşılama sırasında döllenme ve embriyo gelişimi vücut içinde gerçekleştiği için işlemin neden sonuç vermediği çoğu zaman doğrudan görülemez. Buna rağmen tedavi kayıtları bir sonraki karar için önemli bilgiler sağlar.

Aşılama için uygunluk yeniden gözden geçirilir

Aşılama yapılabilmesi için en az bir tüpün açık olması, yumurtlamanın gerçekleşmesi veya ilaçla sağlanabilmesi ve hazırlanmış sperm örneğinin işlem için yeterli olması gerekir. Bu koşullardan biri başlangıçta yeterince incelenmemişse aynı tedaviyi tekrarlamak zaman kaybına yol açabilir.

Uygunluk yalnız AMH, yaş veya tek bir sperm değeriyle belirlenmez. Aşılamaya uygunluk tüpler, yumurtlama ve sperm sonuçları birlikte incelenerek değerlendirilir.

Yumurtalıkların ilaçlara verdiği yanıt incelenir

İlaç kullanılan bir aşılama döngüsünde kaç folikül geliştiği, foliküllerin büyüme hızı ve rahim iç tabakasının görünümü incelenir. Yumurtanın yeterince gelişmemesi tedavinin etkisini azaltabilir. Çok sayıda folikül gelişmesi ise çoğul gebelik riskini artırdığı için işlemin iptal edilmesini gerektirebilir.

Yetersiz yanıt görüldüğünde bir sonraki döngüde ilaç türü veya dozu değiştirilebilir. Ancak yalnızca dozu yükseltmek her zaman daha doğru bir tedavi anlamına gelmez. Amaç mümkün olan en fazla yumurtayı değil, güvenli sayıda ve uygun gelişimde folikül elde etmektir.

Çatlatma iğnesi ve aşılama zamanı değerlendirilir

Aşılamanın yumurtlamaya yakın zamanda yapılması gerekir. Çatlatma iğnesinin uygulandığı saat, aşılama saati, folikül ölçümleri ve varsa kendiliğinden başlayan LH yükselişi birlikte incelenir.

Zamanlamada belirgin bir sorun saptanırsa bir sonraki döngüde ultrason kontrolleri sıklaştırılabilir veya çatlatma iğnesiyle işlem arasındaki süre kişisel yanıta göre düzenlenebilir. Buna karşılık doğru zamanlanmış bir işlemin olumsuz sonuçlanması, zamanlamanın mutlaka hatalı olduğu anlamına gelmez.

İşlem günü hazırlanan sperm sonucu incelenir

Aşılama kararında işlem günü hazırlama sonrasında elde edilen hareketli sperm miktarı önemlidir. Sonuç beklenenden düşükse analiz uygun koşullarda tekrarlanabilir.

Hareketli sperm miktarının tekrarlayan biçimde düşük kalması aşılama ihtimalini azaltır. İleri erkek faktöründe tüp bebek ve mikroenjeksiyon daha uygun olabilir.

Tüpler ve rahim boşluğu yeniden değerlendirilir

Aşılamada döllenme fallop tüpünde gerçekleştiği için en az bir tüpün açık ve işlev görebilir durumda olması gerekir. Rahim filmi çok eskiyse, sonradan geçirilmiş enfeksiyon veya ameliyat varsa ya da tüplerle ilgili yeni bir şüphe oluştuysa önceki değerlendirme yeniden gözden geçirilebilir.

Rahim içinde polip, rahim boşluğuna uzanan miyom veya yapışıklık şüphesi bulunuyorsa ultrason, rahim filmi veya salin infüzyon ultrasonografisi gibi yöntemler gündeme gelebilir. Her başarısız aşılamadan sonra rutin histeroskopi yapılması gerekmez. İnceleme, belirti ve mevcut görüntüleme bulgularına göre seçilmelidir.

Aşılama tekrar edilebilir mi?

Başlangıçtaki uygunluk koşulları sürüyor ve tamamlanan döngüde tedavinin etkisini azaltan yeni bir bulgu yoksa aşılama tekrar edilebilir. Karar; yaş, infertilite süresi, yumurtalık yanıtı, tüpler ve hazırlanan sperm sonucuna göre verilir.

Makul deneme sayısı yaş, yumurtalık rezervi ve önceki döngülerin sonucuna göre belirlenir.

Hangi durumlarda aşılama tekrar edilebilir?

Aşağıdaki koşullarda bir veya birkaç yeni aşılama döngüsü düşünülebilir:

• Yaşın tedaviye zaman tanıması ve infertilite süresinin çok uzun olmaması
• En az bir tüpün açık ve yapısının uygun olması
• Yumurtalıkların ilaçlara güvenli yanıt vermesi
• Hazırlama sonrasında yeterli hareketli sperm elde edilmesi
• İleri endometriozis veya belirgin pelvik yapışıklık bulunmaması
• Yalnız bir veya iki uygun denemenin tamamlanmış olması

İlk denemede yetersiz folikül gelişimi veya zamanlama sorunu görülmüşse yeni döngünün aynı şekilde tekrarlanması gerekmez. İlaç, doz veya takip planı elde edilen yanıta göre değiştirilebilir.

Hangi durumlarda tüp bebeğe geçmek daha uygundur?

Tüp bebeğe geçiş yalnızca belirli sayıda aşılama yapılmasına bağlı değildir. Aşılamanın gebelik ihtimaline katkısının düşük kaldığı veya zaman kaybının önemli olduğu durumlarda daha erken tüp bebek planlanabilir.

• Her iki tüpün kapalı olması, ileri tüp hasarı veya hidrosalpenks
• Hazırlama sonrasında sperm sayısı ve hareketliliğinin belirgin düşük kalması
• İleri erkek faktörü
• İleri yaşla birlikte azalmış rezerv ve belirgin zaman baskısı
• İleri endometriozis veya tüp-yumurtalık ilişkisini bozan yapışıklık
• Üç veya dört uygun aşılama döngüsüne rağmen gebelik oluşmaması
• Embriyoda genetik inceleme gerektiren bir durum

Aşılama ile tüp bebek arasında seçim yapılırken yaş, tüpler, sperm sonucu, zaman ve tedavi yükü birlikte değerlendirilir.

Kadının yaşı sonraki kararı nasıl değiştirir?

Kadının yaşı, tedavinin kaç kez tekrarlanabileceğinden daha önemlidir. Yaş ilerledikçe yumurta sayısının yanında yumurtanın kromozomal olarak sağlıklı olma ihtimali de azalır. Bu nedenle aynı sayıda aşılama denemesi 28 yaşındaki ve 39 yaşındaki bir kadın için aynı anlamı taşımaz.

Genç, yumurtalık yanıtı iyi ve infertilite süresi kısa bir kadında birkaç deneme için zaman bulunabilir. İleri yaşta veya zaman baskısı varsa bir ya da iki olumsuz denemeden sonra tüp bebeğe geçmek daha gerçekçi olabilir.

Önceki gebelikler, yumurtalık yanıtı, erken menopoz öyküsü ve çocuk sayısı planı da kararı etkiler.

AMH düşükse aşılama tekrar edilir mi?

Düşük AMH folikül sayısının azalmış olabileceğini gösterir; tek başına aşılama sonucunu belirlemez. Genç bir kadında uygun folikül gelişimi varsa tedavi tekrar düşünülebilir.

İleri yaş, az folikül gelişimi ve uzun infertilite süresi birlikteyse aynı tedaviyi tekrarlamak zaman kaybına yol açabilir.

Her başarısız aşılamadan sonra yeni test gerekir mi?

Tek bir olumsuz aşılama sonrasında geniş bir test paketi çoğunlukla gerekmez. Önce mevcut incelemelerin yeterli ve güncel olup olmadığı kontrol edilir.

Yumurtlama, tüpler, rahim yapısı ve sperm değerlendirmesinde eksik veya uyumsuz bulgu varsa hedefe yönelik inceleme yapılır. Kadın ve erkekte kısırlık nedenleri birlikte araştırılır.

Somut bir şüphe olmadan rutin bağışıklık, pıhtılaşma, biyopsi veya ileri sperm testleri her hastada yarar sağlamaz.

İkinci aşılamada aynı ilaçlar mı kullanılır?

İlk denemede uygun folikül gelişimi, yeterli rahim iç tabakası ve önemli yan etki yoksa aynı protokol sürdürülebilir. Yetersiz veya aşırı yanıt varsa ilaç, doz ve takip planı değiştirilir.

Olumsuz sonuç daha yüksek dozun mutlaka daha başarılı olacağı anlamına gelmez. Aşırı uyarım çoğul gebelik riskini artırabilir.

Aşılama başarısızlığı tüp bebek şansını azaltır mı?

Olumsuz aşılama denemeleri sonraki tüp bebek şansını doğrudan azaltmaz. Aşılamada döllenme ve embriyo gelişimi görülmediği için sonuç embriyo kalitesi hakkında kesin bilgi vermez.

Folikül gelişimi ve sperm hazırlama sonucu tüp bebek planına katkı sağlar. Tüp bebekte yumurtalar toplanır, döllenme ve embriyo gelişimi laboratuvarda izlenir.

Sonraki tedavi kararı nasıl verilir?

Karar verirken folikül gelişimi, işlem zamanı, rahim iç tabakası, ilaçlar ve hazırlanan sperm sonucu birlikte incelenir.

Kayseri’de tekrar aşılama ile tüp bebek seçeneklerini yaş, infertilite süresi, tüpler, yumurtalık rezervi ve erkek faktörüne göre karşılaştırırım. Amaç gereksiz zaman kaybını önlemektir.

Sık sorulan sorular

İlk aşılama tutmazsa ikinci aşılama ne zaman yapılır?

Gebelik testinin negatif olduğu doğrulandıktan ve kullanılan ilaçların bırakılma planı belirlendikten sonra yeni adet döneminde ultrason kontrolü yapılabilir. Yumurtalıklarda tedaviyi ertelemeyi gerektiren bir bulgu yoksa ikinci aşılama aynı ay başlayabilir.

İki aşılama başarısız olursa tüp bebeğe geçilir mi?

İki olumsuz deneme herkeste zorunlu tüp bebek nedeni değildir. Kadın yaşı, yumurtalık rezervi, infertilite süresi ve sperm sonucu uygunsa yeni bir aşılama düşünülebilir. Zaman baskısı veya aşılamanın etkisini azaltan bir neden varsa tüp bebeğe geçilebilir.

Üç aşılama tutmazsa ne yapılır?

Üç uygun ve doğru zamanlanmış aşılama denemesinden sonra tedavi planı ayrıntılı biçimde yeniden incelenmelidir. Açıklanamayan infertilitede bu aşamada tüp bebeğe geçiş sık değerlendirilen seçenektir. Ancak karar yalnız deneme sayısına göre verilmez.

Aşılama neden tutmamış olabilir?

Döllenme veya embriyonun rahme yerleşmesi gerçekleşmemiş olabilir. Yumurta ve sperm vücut içinde buluştuğu için kesin neden çoğu zaman görülemez. Yaş, yumurta kalitesi, sperm, tüpler, zamanlama ve rastlantısal biyolojik etkenler sonucu birlikte etkiler.

Aşılama tutmazsa rahim filmi tekrar çekilir mi?

Her olumsuz denemeden sonra rahim filmi tekrarlanmaz. Önceki filmin tarihi, görüntü kalitesi, geçirilmiş enfeksiyon veya ameliyatlar ve tüplerle ilgili yeni şüpheler dikkate alınır.

Sperm sonucu düşükse ikinci aşılama yapılır mı?

Karar, yalnız ham sperm sayısına değil hazırlama sonrasında elde edilen hareketli sperm miktarına göre verilir. Sonuç sınırdaysa analiz tekrarlanabilir. İleri derecede düşüklükte tüp bebek ve mikroenjeksiyon daha uygun olabilir.

Aşılama başarısız olunca doktor veya merkez değiştirmek gerekir mi?

Tek bir olumsuz sonuç tedavinin hatalı uygulandığını göstermez. Öncelikle döngü kayıtlarının, folikül takibinin, işlem zamanının ve sperm hazırlama sonucunun açıklanması gerekir. Tedavi planı hakkında yeterli bilgi alınamıyorsa ikinci görüş istenebilir.

Aşılamadan sonra tüp bebeğe hemen başlanabilir mi?

Tıbbi bir bekleme gerekmiyorsa tüp bebek bir sonraki adet döneminde planlanabilir. Yumurtalık kisti, aşırı uyarım, ek inceleme ihtiyacı veya hastanın ara verme isteği varsa başlangıç ertelenebilir.