Ana içeriğe geç
DuoStim nedir? Aynı döngüde iki kez yumurta toplama yaklaşımı

DuoStim nedir? Aynı döngüde iki kez yumurta toplama yaklaşımı

İçindekiler [ + ] [ - ]
  1. Aynı döngüde ikinci uyarım nasıl mümkün olur?
  2. Hangi durumlarda düşünülebilir?
  3. İki klasik uyarıma göre daha çok yumurta sağlar mı?
  4. Yumurta kalitesi veya kromozom yapısı değişir mi?
  5. Neden çoğunlukla dondurma planı gerekir?
  6. İlk toplama sonrasında plan değişebilir mi?
  7. Maliyet ve işlem yükü nasıl hesaplanmalı?
  8. Güvenlik ve kanıtın sınırları
  9. Karar vermeden önce neler net olmalı?

DuoStim, aynı adet döngüsünde iki ayrı yumurtalık uyarımı ve iki yumurta toplama işlemi yapılmasını anlatır. Genellikle ilk uyarım döngünün foliküler döneminde, ikincisi ilk toplamadan sonra luteal dönemde planlanır. Amaç, bazı kişilerde yumurta veya embriyo biriktirmek için gereken takvim süresini kısaltmaktır.

Bu yaklaşım her düşük rezervli kişiye gerekli değildir ve canlı doğumu kesin artırdığı söylenemez. Doğru karşılaştırma, iki uyarımı tek uyarımla kıyaslamakla sınırlı kalmamalıdır; iki ayrı klasik döngünün toplam sonucu da değerlendirilmelidir. Uygunluk, zaman baskısı ve tedavinin toplam yüküyle birlikte görüşülür.

Aynı döngüde ikinci uyarım nasıl mümkün olur?

Yumurtalıkta folikül gelişimi yalnız adetin ilk günlerinde başlayan tek bir olay değildir. Döngü boyunca farklı folikül grupları gelişim gösterebilir. Bu fizyoloji, yumurtlama sonrasındaki dönemde de uyarım yapılabilmesine olanak sağlar.

DuoStim planında ikinci uyarımın başlaması, ilk işlemin ardından yapılan değerlendirmeye bağlıdır. Ultrasonda yumurtalık görünümü, kişinin iyileşmesi ve genel sağlık durumu dikkate alınır. İki işlem arasındaki süre herkes için sabit değildir; hastanın kendisinin belirleyeceği bir takvim değildir.

İkinci uyarımdan alınan yumurtaların farklı bir dönemde gelişmiş olması, otomatik olarak daha iyi veya daha kötü kalite anlamına gelmez. Olgunluk ve embriyo gelişimi laboratuvarda değerlendirilir. Kişinin yaşı ve spermle ilgili etkenler önemini korur.

Hangi durumlarda düşünülebilir?

Yumurta veya embriyo biriktirilmesi amaçlanan ve taze transfer planlanmayan seçilmiş kişilerde kullanılabilir. Özellikle zamanın sınırlı olduğu bazı doğurganlığı koruma durumlarında iki toplama arasındaki beklemeyi azaltma hedefi anlamlı olabilir. Ancak bu hedef, altta yatan hastalığın tedavisini erteleme gerekçesi yapılmaz.

Kanser tedavisi öncesi değerlendirmede onkoloji ve üreme ekipleri birlikte karar verir. İki uyarıma yeterli zaman bulunmayabilir veya kişi için ek işlem uygun olmayabilir. İlk değerlendirmede bir seçenek olarak konuşulması, mutlaka uygulanması gerektiği anlamına gelmez.

Düşük rezervli veya önceki denemede az yumurta elde edilmiş kişilerde de bireysel olarak görüşülebilir. Bununla birlikte AMH düşüklüğü tek başına DuoStim endikasyonu değildir. Önceki uyarımın ayrıntıları ve biriktirmenin hangi somut ihtiyacı karşılayacağı açıklanmalıdır.

İki klasik uyarıma göre daha çok yumurta sağlar mı?

Bir döngüde iki toplama yapılınca tek toplama işlemine göre daha fazla yumurta elde edilebilir. Ancak bu, yöntemin biyolojik olarak daha verimli olduğunun tek başına kanıtı değildir; işlem sayısı da artmıştır. İki klasik uyarımla karşılaştırma bu nedenle önemlidir.

Randomize araştırmalar, düşük yanıtlı bazı hasta gruplarında DuoStim ile iki klasik uyarım arasında toplam olgun yumurta veya embriyo açısından kesin üstünlük göstermemiştir. Bazı çalışmalarda belirli bir embriyoya ulaşma süresi kısalmıştır. Daha kısa süre ile daha yüksek canlı doğum olasılığı aynı sonuç değildir.

Az yumurta toplanmasının değerlendirilmesi sırasında önce ilk yanıtın neden sınırlı olduğu incelenir. Aynı döngüde ikinci uyarım yapılması, düşük rezervi ortadan kaldırmaz veya her kişide belirli sayıda yumurta kazanımını garanti etmez.

Yumurta kalitesi veya kromozom yapısı değişir mi?

İkinci uyarım yumurtaları gençleştiren bir işlem değildir. Bazı araştırmalarda ilk ve ikinci uyarımdaki yumurtaların gelişim potansiyeli bakımından benzer özellikler bildirilmiştir. Bununla birlikte embriyo gelişimi ve canlı doğumla ilgili sonuçlar hasta grubuna göre değişir.

Kromozom açısından uygun embriyo elde edilebilmesi, özellikle yaşla ilişkili özelliklerden etkilenir. Daha fazla yumurta, daha fazla fırsat oluşturabilir; fakat her ek yumurtadan embriyo veya sağlıklı doğum beklenmez. Folikül, yumurta, olgun yumurta ve kullanılabilir embriyo sayıları ayrı ayrı açıklanmalıdır.

DuoStim yapılması tek başına PGT gerektiği anlamına da gelmez. Genetik testin hangi amaçla düşünüldüğü ayrıca değerlendirilir. Embriyo biriktirme ve embriyoya genetik inceleme yapılması birbirinden bağımsız karar başlıklarıdır.

Neden çoğunlukla dondurma planı gerekir?

Klasik foliküler-luteal DuoStim yaklaşımında yumurta veya embriyoların saklanması planın temel parçasıdır. Rahim içi ile embriyonun gelişim zamanı aynı döngüde taze transfer için uygun olmayabilir. Daha sonra rahim hazırlığı yapılarak dondurulmuş transfer değerlendirilir.

Farklı araştırmalarda farklı başlangıç düzenleri incelenmiştir; bu deneyimler bütün DuoStim planlarının aynı olduğu anlamına gelmez. Kişiye sunulan protokolün hangi yaklaşımı kullandığı açık olmalıdır. “Aynı ay iki toplama ve mutlaka transfer” şeklinde tek bir takvim vaat edilmemelidir.

Yumurta dondurma ile embriyo dondurma arasında da fark vardır. Saklanacak materyalin türü, gelecekte kullanımı ve gerekli onamlar Türkiye’deki ilgili kurallar çerçevesinde görüşülür. Uygulamanın her merkezde standart olarak sunulduğu varsayılmaz.

İlk toplama sonrasında plan değişebilir mi?

İlk uyarımdan elde edilen sonuç, ikinci uyarımın beklenen katkısını değiştirebilir. Yeterli materyal elde edilmesi, beklenmedik yan etki veya tıbbi zaman baskısının değişmesi halinde plan yeniden değerlendirilir. İkinci işlemin başlangıçta konuşulmuş olması, yeni bilgilerden bağımsız sürdürülmesi anlamına gelmez.

Kişinin tedavi yükünü nasıl karşıladığı da önemlidir. Arka arkaya kontroller, iğneler ve toplama işlemleri yorucu olabilir. Süreyi kısaltmak isteyen bir kişi için bu yoğunluk kabul edilebilirken başka biri için iki ayrı döngü daha uygulanabilir bulunabilir.

Plan değiştirilirse bunun gerekçesi ve eldeki materyalin durumu açıkça anlatılmalıdır. Tedavinin başarısı yalnız planlanan iki işlemin tamamlanmasıyla ölçülmez. Gereksiz bir ek uyarımdan kaçınmak da iyi bir kişisel planlamanın parçası olabilir.

Maliyet ve işlem yükü nasıl hesaplanmalı?

İki uyarım, iki ayrı toplama ve laboratuvar süreçleri gerektirir. İlaç, takip, anestezi, dondurma, saklama ve sonraki transfer başlıkları ayrı olabilir. Toplam maliyet yalnız “bir adet döngüsü içinde” yapılıyor olması nedeniyle otomatik olarak daha düşük sayılmaz.

İşten ayrılma, yolculuk ve bakım gereksinimi gibi dolaylı yükler de değerlendirilir. İki klasik döngüye göre takvim avantajı varsa bunun hangi aşamada ortaya çıktığı sorulmalıdır. Yumurtaya daha erken ulaşmak, transferin veya doğumun mutlaka aynı ölçüde erkene geleceğini göstermez.

Güvenlik ve kanıtın sınırları

Uyarım ve yumurta toplamanın kanama, enfeksiyon, ağrı ve anesteziyle ilgili riskleri bulunur. Düşük rezervli olmak bütün riskleri ortadan kaldırmaz. İkinci işlem öncesinde yumurtalıkların ve kişinin genel durumunun yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Araştırmaların hasta sayıları, yaş grupları ve karşılaştırma yöntemleri değişkendir. Bazı çalışmalar yumurta veya embriyo sayısını ölçer; bunların tümü canlı doğum üstünlüğünü göstermek için tasarlanmamıştır. Bir merkezden bildirilen sonuçlar her kişiye ve her laboratuvara aynen uygulanamaz.

Karar vermeden önce neler net olmalı?

İkinci uyarımın hangi ihtiyacı karşılayacağı, iki klasik döngüye göre beklenen avantaj ve taze transferden neden vazgeçildiği açıklanmalıdır. Yeterli yumurta ya da embriyo elde edilemezse sonraki seçenekler de konuşulmalıdır. İlk toplama sonrasında yeniden karar verme olanağı bulunmalıdır.

Başarının hangi sonuçla ölçüleceği önemlidir: Daha çok olgun yumurta, daha kısa toplama süresi veya toplam canlı doğum mu? DuoStim uygun kişide bir planlama seçeneğidir; düşük rezerv için herkesin geçmesi gereken zorunlu bir basamak değildir.

İlk toplama sonrasında giderek artan ağrı, ateş, bayılma hissi veya belirgin kanama varsa ikinci uyarım tarihi beklenmeden ekiple görüşülmelidir. Kişinin iyileşmesi takvimin önündedir. İlaçların başlangıç ve bitiş saatleri de ayrı uyarımlar için yazılı tutulmalıdır; ilk döngüdeki reçete ikinci kez kendi kendine tekrarlanmaz.

Görüşmeye önceki uyarım ve laboratuvar raporlarının tamamıyla gelmek, hangi aşamada ek kazanç beklendiğini anlamayı kolaylaştırır.

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op. Dr. Zeki Yılmaz, Kayseri'de kadın hastalıkları ve doğum uzmanı olarak; başta tüp bebek tedavisi ve kısırlık (infertilite) olmak üzere kadın hastalıkları ve doğum alanlarında hizmet vermektedir. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup tüp bebek eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlamıştır.

Op. Dr. Zeki YILMAZ

Poliklinik Randevu Hattı

Randevu ve bilgi için

0 352 333 0303

Bu web sitesi deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanarak Veri Koruma Politikamızı kabul etmiş olursunuz.
Oku