Ana içeriğe geç
Endometrial hiperplazi nedir? Atipi ve gebelik isteği neden önemlidir?

Endometrial hiperplazi nedir? Atipi ve gebelik isteği neden önemlidir?

İçindekiler [ + ] [ - ]
  1. Endometrium kalınlığı ile hiperplazi neden aynı değildir?
  2. Hangi belirtiler araştırılmalıdır?
  3. Hiperplazi neden gelişebilir?
  4. Atipisiz hiperplazi ne anlama gelir?
  5. Atipili hiperplazi ve EIN neden daha önemlidir?
  6. Tanı için hangi örnekleme yöntemi kullanılır?
  7. Progesteron tedavisi nasıl seçilir?
  8. Gebelik isteğinde rahmi korumak mümkün olabilir mi?
  9. Kontrollerde neden yeniden biyopsi yapılabilir?
  10. Hangi durumlarda ameliyat yeniden görüşülür?
  11. Hangi belirtilerde gecikmeden başvurulmalı?

Endometrial hiperplazi, rahmin iç tabakasındaki bezlerin normalden fazla ve düzensiz çoğalmasıdır. Tanı, ultrasonla yalnız “rahim duvarı kalın” denilerek konulmaz; endometriumdan alınan dokunun patolojik incelemesi gerekir. Tedavide belirleyici ayrımlardan biri hücrelerde atipi bulunup bulunmamasıdır. Gebelik isteği de seçenekleri etkiler, ancak kanser riskinin değerlendirilmesinin yerine geçmez.

Hiperplazi saptanması her hastada kanser bulunduğu anlamına gelmez. Buna karşılık bazı türler kanser öncüsü kabul edilir ve daha yakın değerlendirme gerektirir. Raporun tam adı, örneğin yeterliliği ve kişinin kanama öyküsü birlikte ele alınmalıdır. Takip, yalnız kanamanın azalmasına veya ultrasonda incelmeye bakılarak tamamlanmaz.

Endometrium kalınlığı ile hiperplazi neden aynı değildir?

Endometrium, adet gören kişilerde döngünün farklı günlerinde değişen bir dokudur. Menopoz durumu ve kullanılan hormonlar da ultrason görünümünü etkiler. Bu nedenle aynı milimetre ölçümü, farklı kişilerde aynı anlama gelmez. Kalın görünüm polip, normal döngü değişikliği veya başka nedenlerle de ilişkili olabilir.

Ultrason, daha ayrıntılı inceleme gerekip gerekmediğini belirlemeye yardımcı olur. Ancak hücrelerin yapısını ve atipiyi göstermez. Hiperplazi tanısı için doku değerlendirmesi gerekir. Tersine, ultrasonun çok belirgin kalınlık göstermemesi de özellikle devam eden anormal kanamada bütün önemli hastalıkları kesin dışlamaz.

Hangi belirtiler araştırılmalıdır?

Yoğun veya uzun süren adetler, adetler arasında kanama ve beklenmeyen düzensiz kanama görülebilir. Menopoz sonrası herhangi bir vajinal kanama da değerlendirme gerektirir. İlk değerlendirmede çoğu hastada ultrason ve doku örneklemesi birlikte ele alınır; endometriumun ince görünmesi tek başına güvence değildir. Bazı kişilerde belirti olmayabilir ve başka nedenle yapılan ultrason bulgusu üzerinden araştırma başlar.

Aşırı adet kanamasının değerlendirilmesi yalnız kanamayı azaltacak ilaç vermekle sınırlı değildir. Yaş, yumurtlama düzeni, kullanılan ilaçlar ve rahim iç zarı açısından riskler ele alınır. Kanama miktarı yüksekse kansızlık da araştırılır. Kanamanın kendiliğinden durması, gerekli görülen örneklemeyi otomatik olarak gereksiz kılmaz.

Hiperplazi neden gelişebilir?

Endometriumun östrojen etkisine karşı yeterli progesteron etkisi olmadan uzun süre uyarılması önemli mekanizmalardan biridir. Düzenli yumurtlamanın olmadığı durumlar, örneğin bazı polikistik over sendromu tabloları, bu açıdan değerlendirilir. Vücut ağırlığı ve metabolik sağlık da riskle ilişkili olabilir.

Bazı hormon tedavileri ve tamoksifen gibi ilaçlar değerlendirmeyi etkiler. Ancak bir risk etkeninin bulunması tanı konulduğu anlamına gelmez. İlaçlar kendi kendine kesilmemeli; kullanılma nedeni ve olası düzenleme ilgili hekimlerle birlikte değerlendirilmelidir. Risk azaltma planı da yalnız kilo verme önerisinden ibaret olmamalıdır.

Atipisiz hiperplazi ne anlama gelir?

Atipisiz hiperplazide bezlerde çoğalma vardır, fakat hücrelerde atipi olarak adlandırılan kuşkulu yapısal değişiklikler saptanmamıştır. Kanserleşme riski atipili gruba göre daha düşüktür. Bazı olgular gerileyebilir; bu bilgi, kontrolsüz biçimde beklenebileceği anlamına gelmez. Gerilemenin nasıl izleneceği belirlenmelidir.

Semptomlar, risk etkenleri ve kişinin tercihine göre progesteron etkili tedaviler veya seçilmiş hastada yakından izlem değerlendirilebilir. Tedaviyle gerileme olasılığı daha yüksek olabilir. Yalnız “iyi huylu çıktı” denilerek takip planı verilmemesi uygun değildir; tekrarlayan kanama veya kalıcılık kararı değiştirebilir.

Atipili hiperplazi ve EIN neden daha önemlidir?

Atipili hiperplazide hücrelerin görünümünde daha belirgin değişiklikler bulunur. Patoloji raporunda endometrial intraepitelyal neoplazi, yani EIN ifadesi de yer alabilir. Bu tanılar kanser öncüsü durumlar olarak ele alınır. Bazı hastalarda örneklemede gösterilememiş bir endometrium kanseri eşlik edebilir.

Bu nedenle raporun uygun uzman değerlendirmesiyle gözden geçirilmesi ve eşlik eden kanserin araştırılması önemlidir. Her atipi raporu doğrudan yayılmış kanser anlamına gelmez; fakat rutin kanama tedavisi gibi ele alınmamalıdır. Yalnız ultrasonla izleyerek doku değerlendirmesini ertelemek uygun bir güvence sağlamaz.

Gebelik düşünülmüyorsa ve cerrahiye uygunsa rahmin alınması, bu grupta temel ve kesin tedavi seçeneğidir. Ameliyat kararı konuşulurken yaş, genel sağlık ve patoloji birlikte değerlendirilir. Yumurtalıkların da mutlaka alınacağı varsayılmamalı; bunun yarar ve sonuçları ayrı ele alınmalıdır.

Tanı için hangi örnekleme yöntemi kullanılır?

Endometriumdan ince bir tüple örnek alınabilir veya rahim boşluğu histeroskopiyle görülerek hedefli örnekleme yapılabilir. Yöntem, kanama ve ultrason bulgularına göre seçilir. Örnek yetersizse ya da sonuç görüntüyle uyuşmuyorsa ek değerlendirme gerekebilir.

Histeroskopi ile rahim boşluğunun değerlendirilmesi, özellikle polip veya odaksal bir alan bulunduğunda yararlıdır. Hiperplazi yalnız bir polipte saptanmışsa çevredeki endometriumun durumu da değerlendirilir. Küçük ve iyi huylu bir örnek, her odaksal hastalığı dışlama garantisi vermez.

Progesteron tedavisi nasıl seçilir?

Progesteron etkili ilaçlar ağızdan veya hormonlu rahim içi sistem yoluyla uygulanabilir. Seçim hiperplazinin türüne, kişinin sağlık durumuna ve rahim boşluğunun uygunluğuna bağlıdır. İlaç, doz ve süre herkese aynı değildir. Ara vererek kullanım ile sürekli kullanımın hedefleri de farklı olabilir.

Hormonlu rahim içi sistem uygun hastada etkili bir seçenek olabilir. Hem rahim iç tabakasını etkiler hem de kullanıldığı sürede gebeliği önler. Bu nedenle yakın gebelik planı varsa tedavinin hangi aşamada değiştirileceği baştan konuşulmalıdır. Hiperplaziyi tedavi etmek için kullanılan yöntemle gebelik denemesinin zamanlaması birlikte planlanır.

Yan etkiler, beklenen kanama değişiklikleri ve kontrol ihtiyacı açıklanmalıdır. İlk aylarda lekelenme olması veya kanamanın azalması, patolojik gerilemenin kesin kanıtı değildir. İlaç düzensiz kullanılmışsa bu bilgi kontrolde paylaşılır; doz kendi kendine artırılmaz veya tedavi kesilmez.

Gebelik isteğinde rahmi korumak mümkün olabilir mi?

Atipisiz hastalıkta gebelik planı tedavi ve izlemle birlikte değerlendirilebilir. Atipili hiperplazi veya EIN durumunda ise rahmi koruma yaklaşımı ancak dikkatle seçilmiş hastalarda, kanser olasılığı uygun şekilde araştırıldıktan ve yakın takibin gerekliliği kabul edildikten sonra düşünülür. Bu, rutin bir geciktirme kararı değildir.

Üreme sağlığı ve gerektiğinde jinekolojik onkoloji değerlendirmesinin birlikte yapılması yararlıdır. Hasta, tedaviye yanıtsızlık, ilerleme veya tekrar gelişirse cerrahinin gerekebileceğini bilmelidir. Takip randevularına gelememe gibi koşullar da koruyucu tedavinin güvenliğini etkiler.

Gebelik denemesine başlamadan önce hastalığın gerilediğinin uygun örneklemeyle doğrulanması gerekir. Tedavi altında kanamanın kesilmesi tek başına yeterli değildir. Yaş ve diğer üreme etkenlerine göre gebeliğe ulaşma planı değerlendirilir; tedavi yanıtı alınması canlı doğum garantisi oluşturmaz.

Kontrollerde neden yeniden biyopsi yapılabilir?

Kontrol örneklemesi, bez ve hücre değişikliklerinin sürüp sürmediğini gösterir. Ultrason bunun yerini bütünüyle tutmaz. Kontrol aralığı atipi, uygulanan tedavi ve önceki yanıta göre belirlenir. Herkese aynı takvim verilmez; planın ne olduğu hastaya yazılı biçimde açıklanmalıdır.

İlk düzelmeden sonra da tekrar gelişme olasılığı vardır. Bazı kişilerde daha uzun izlem veya devam tedavisi gerekebilir. Kontrolden çıkarılmış kişide kanama yeniden başlarsa eski iyi sonuca dayanarak beklenmemelidir. Yeni durum yeniden değerlendirilir.

Hangi durumlarda ameliyat yeniden görüşülür?

Atipili hastalık, tedaviye rağmen kalıcılık veya ilerleme, tekrarlayan hastalık ve kontrol edilemeyen kanama gibi durumlar cerrahi değerlendirmeyi etkileyebilir. Karar, yalnız endometriumun kaç milimetre olduğuna bağlanmaz. Patoloji ve klinik seyir birlikte ele alınır.

Endometrial ablasyon gibi iç tabakayı tahrip eden işlemler, hiperplazinin uygun doku takibini zorlaştırabilir ve bu hastalığın standart çözümü olarak değerlendirilmez. Özellikle atipide kanser olasılığı göz önüne alınmadan yalnız kanamayı durdurmaya odaklanmak doğru değildir. Önerilen işlemin hastalığı nasıl ele aldığı açıklanmalıdır.

Hangi belirtilerde gecikmeden başvurulmalı?

Yoğun kanamayla birlikte bayılma, belirgin baş dönmesi, göğüs ağrısı veya nefes darlığında acil değerlendirme gerekir. Biyopsi veya başka bir işlem sonrasında ateş, artan ağrı ve kötü kokulu akıntı varsa ekibe ulaşılmalıdır. Menopoz sonrası kanama da küçük miktarda olsa bile değerlendirilmelidir.

Raporla görüşmeye giderken patolojinin tamamı, kullanılan ilaçlar ve kanama kayıtları götürülmelidir. Görüşmenin sonunda tanının atipili mi atipisiz mi olduğu, tedavinin hedefi ve sonraki örnekleme zamanı netleşmelidir. Bu ayrım, hastalığın adından daha fazla biçimde takip ve gebelik kararını belirler.

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op. Dr. Zeki Yılmaz, Kayseri'de kadın hastalıkları ve doğum uzmanı olarak; başta tüp bebek tedavisi ve kısırlık (infertilite) olmak üzere kadın hastalıkları ve doğum alanlarında hizmet vermektedir. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup tüp bebek eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlamıştır.

Op. Dr. Zeki YILMAZ

Poliklinik Randevu Hattı

Randevu ve bilgi için

0 352 333 0303

Bu web sitesi deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanarak Veri Koruma Politikamızı kabul etmiş olursunuz.
Oku