Ana içeriğe geç
Kanamalı yumurtalık kisti ve kist yırtılması: Takip mi ameliyat mı?

Kanamalı yumurtalık kisti ve kist yırtılması: Takip mi ameliyat mı?

İçindekiler [ + ] [ - ]
  1. Yumurtalık kistinin içine neden kanama olur?
  2. Kist yırtılması nasıl belirti verir?
  3. Dış gebelik ve torsiyon neden araştırılır?
  4. Muayenede ve tetkiklerde nelere bakılır?
  5. Hangi hastalar ameliyatsız takip edilebilir?
  6. Ameliyat hangi durumlarda gerekli olur?
  7. Kontrol ultrasonu ne zaman yapılır?
  8. İyileşme ve sonraki dönem nasıl planlanır?

Kanamalı yumurtalık kisti, kistin içine kanama olmasıyla ortaya çıkan bir görünümdür. Tıbbi raporlarda “hemorajik kist” olarak yazılabilir. Kist yırtılması ise kist duvarının açılarak içeriğin karın boşluğuna geçmesidir. İki durum birlikte bulunabilir, ancak her kanamalı kist yırtılmış değildir. Her yırtılma da ameliyat gerektirmez. Kararı belirleyen, ağrının yanında kanamanın miktarı ve hastanın genel durumudur.

Ani ve şiddetli kasık ağrısı, özellikle bulantı, kusma, baş dönmesi veya bayılma hissiyle birlikteyse acil değerlendirme gerekir. Daha önce kist tanısı olması, yeni ağrının kesin olarak o kistten kaynaklandığını göstermez. Dış gebelik, yumurtalık veya tüpün dönmesi ve apandisit gibi nedenler de düşünülmelidir. Şiddetli yakınmada evde ağrı kesicinin etkisini bekleyerek başvuruyu geciktirmemek gerekir.

Yumurtalık kistinin içine neden kanama olur?

Yumurtlama sonrasında oluşan korpus luteum, damar yönünden zengin geçici bir yapıdır. Bu yapının içine kanama olabilir ve kistik bir görünüm ortaya çıkabilir. Üreme çağında görülen kanamalı kistlerin önemli bir bölümü adet döngüsüyle ilişkilidir. Kan, zaman içinde pıhtılaşarak ultrasonda değişik desenler oluşturur. Raporda pıhtı tarif edilmesi tek başına kanser anlamına gelmez.

Bununla birlikte yumurtalıkta kan içeren her oluşum aynı değildir. Endometriozisle ilişkili çikolata kisti, farklı kist türleri ve bazı tümörler ayırıcı tanıda yer alabilir. Fonksiyonel kistlerle diğer yumurtalık kistlerinin ayrımı, yalnızca kistin çapına bakılarak yapılmaz. İç yapısı, duvarı, damar özellikleri, zaman içindeki değişimi ve menopoz durumu birlikte değerlendirilir.

Kist yırtılması nasıl belirti verir?

Ağrı birden başlayabilir ve çoğu zaman alt karında daha belirgindir. Bazen hareket veya fiziksel aktivite sonrasında fark edilir; bazen de belirgin bir tetikleyici yoktur. Karın içine geçen sıvı veya kan karın zarını uyararak ağrı yapabilir. Ağrının şiddeti, kistin ilk ölçülen büyüklüğüyle her zaman paralel değildir. Küçük görünen bir oluşumdan da klinik olarak önemli kanama gelişebilir.

Kanama arttığında halsizlik, solukluk, çarpıntı, soğuk terleme, baş dönmesi veya bayılma görülebilir. Omuz ucuna vuran ağrı da karın içindeki kanın yarattığı uyarıyla ilişkili olabilir. Vajinal kanamanın az olması ya da hiç olmaması, karın içinde kanama bulunmadığını göstermez. Bu nedenle yalnızca ped sayısına bakarak durumun hafif olduğuna karar verilmemelidir.

Dış gebelik ve torsiyon neden araştırılır?

Gebelik ihtimali bulunan bir hastada kasık ağrısı ve karın içinde sıvı görülmesi, dış gebeliğin değerlendirilmesini gerektirir. Korunma yöntemi kullanmak gebeliği tamamen dışlamaz. Son adet tarihi, gebelik testi ve ultrason birlikte yorumlanır. Çok erken dönemde tek bir test veya tek bir ultrason kesin yanıt vermeyebilir; klinik duruma göre tekrar inceleme planlanabilir. Şiddetli ağrı veya dolaşım bozukluğu varsa seri test beklenerek acil tedavi ertelenmez.

Torsiyon, yumurtalık veya tüpün dönerek kanlanmasının bozulmasıdır. Ani başlayan tek taraflı ağrıya bulantı ve kusma eşlik edebilir; ağrı zaman zaman azalabilir. Ultrasonda Doppler akımının görülmesi torsiyonu tek başına dışlamaz. Ağrının aralıklarla hafiflemesi de güvenilir bir dışlama ölçütü değildir. Şüphe yüksekse organın korunabilmesi için hızlı cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Muayenede ve tetkiklerde nelere bakılır?

Öncelikle tansiyon, nabız, genel durum ve karın bulguları değerlendirilir. Ağrının başlangıcı, gebelik olasılığı, önceki ameliyatlar ve kullanılan ilaçlar sorulur. Kan sulandırıcı tedavi veya kanama bozukluğu varsa mutlaka bildirilmelidir. Bu hastalarda kanamanın seyri farklı olabilir. İlaçları kendi kendine kesmek yerine acil değerlendirmeyi yapan ekibin planı izlenmelidir.

Ultrason kistin özellikleri, yumurtalığın görünümü ve karın içindeki sıvı hakkında bilgi verir. Kan sayımı, gebelik testi ve gerekli diğer incelemeler klinik tabloya göre seçilir. Akut kan kaybında ilk hemoglobin değeri tek başına kanamanın miktarını göstermeyebilir. Bu yüzden bazen kan sayımı ve ultrason tekrarlanarak değişim izlenir. Tanı belirsizse veya başka karın hastalıkları düşünülüyorsa ek görüntüleme gerekebilir.

Rapordaki “serbest sıvı” ifadesi de tek başına ameliyat kararı değildir. Az miktarda sıvı normal yumurtlama sırasında görülebilir. Önemli olan sıvının niteliği, miktarı, artıp artmadığı ve hastanın bulgularıdır. İnternetteki bir raporla kendi raporunu karşılaştırarak kanamanın güvenli olduğuna karar vermek mümkün değildir.

Hangi hastalar ameliyatsız takip edilebilir?

Genel durumu iyi, dolaşımı stabil, ağrısı kontrol altına alınabilen ve devam eden önemli kanama bulgusu olmayan hastalarda takip uygun olabilir. Bu karar muayene ve tetkik sonrasında verilir. Takip bazen hastanede gözlem, bazen uygun koşullarda evde izlem şeklindedir. Hastanın sağlık kuruluşuna ulaşabilmesi ve hangi belirtilerde geri dönmesi gerektiğini bilmesi de planın parçasıdır.

Ameliyatsız izlem, kanamayı görmezden gelmek anlamına gelmez. Ağrı, tansiyon, nabız, kan sayımı ve gerektiğinde görüntüleme birlikte izlenir. Kanamanın durduğu ve tablonun düzelmeye başladığı görülmek istenir. Ağrı kesici seçimi kişisel hastalıklara ve kanama riskine göre yapılır. Her hastaya aynı ilaç veya aynı doz önerilemez. Antibiyotik de yalnızca kist içinde kan bulunmasına dayanılarak rutin başlanmaz.

Ameliyat hangi durumlarda gerekli olur?

Dolaşımın bozulması, süren veya artan karın içi kanama, belirginleşen kan kaybı, tedaviye rağmen kontrol edilemeyen ağrı ya da tanının güvenle açıklanamaması cerrahi gerektirebilir. Torsiyon veya başka acil hastalık şüphesi de yaklaşımı değiştirir. Kan verilmesi gerekip gerekmediği hemoglobin sayısının yanında aktif kanama, belirtiler ve genel durum değerlendirilerek belirlenir. Herkese uygulanacak tek bir sayısal ameliyat veya kan nakli sınırı yoktur.

Uygun koşullarda laparoskopik jinekolojik cerrahi ile kanama kontrol edilebilir ve gerekli kist işlemi yapılabilir. Ancak ciddi kanama, hastanın durumu veya ameliyatta karşılaşılan bulgular açık cerrahiyi gerektirebilir. Yöntem yalnızca kesi boyutuna göre seçilmez; güvenli ve zamanında kanama kontrolü önceliklidir.

Üreme çağında mümkün olduğunda sağlıklı yumurtalık dokusunun korunması hedeflenir. Yalnızca kanama odağının kontrolü veya kistin çıkarılması yeterli olabilir. Bunun her vakada mümkün olacağı sözü verilemez. Kontrol edilemeyen kanama, ağır doku hasarı veya şüpheli oluşum varsa daha farklı bir işlem gerekebilir. Ameliyat öncesi koşullar elveriyorsa bu olasılıklar konuşulur.

Kontrol ultrasonu ne zaman yapılır?

Tipik görünümlü kanamalı kistlerde üreme çağında zamanla gerileme beklenebilir. Kontrol ihtiyacı ve zamanı; kistin görünümü, büyüklüğü, tanıdaki güven ve belirtilere göre değişir. Bazı hastalarda birkaç adet döngüsü içinde yeniden ultrason planlanır. Bu süre, yeni veya artan ağrı olduğunda evde bekleme önerisi değildir. Akut yakınmalar için verilen başvuru talimatları kontrol tarihinden bağımsızdır.

Kistin kaybolmaması, büyümesi veya iç yapısının değişmesi yeniden değerlendirme gerektirir. Menopoz sonrasında kanamalı kist olarak tarif edilen bir oluşum da üreme çağındaki yumurtlama kisti gibi otomatik kabul edilmemelidir. Menopozdan geçen süre ve görüntü özelliklerine göre uzman ultrasonu, ek görüntüleme veya farklı bir değerlendirme gerekebilir.

İyileşme ve sonraki dönem nasıl planlanır?

Taburculuk sırasında ağrının beklenen seyri, ilaç kullanımı, aktiviteye dönüş ve kontrol zamanı açıkça anlatılmalıdır. Ağrının artması, tekrar baş dönmesi, baygınlık, ateş veya yeni kusma gelişmesi yeniden başvurmayı gerektirir. Kendini iyi hissedene kadar ağır aktivite konusunda kişisel öneriler izlenir; herkes için aynı gün sayısı uygun değildir.

Tek bir kanamalı kist veya yırtılma, tek başına kısırlık anlamına gelmez. Gebelik planında yumurtalık dokusu, diğer yumurtalık, tüpler ve varsa altta yatan hastalıklar birlikte değerlendirilir. Tekrarlayan olaylarda nedenlerin ve korunma seçeneklerinin görüşülmesi yararlı olabilir. Kontrolün amacı yalnızca ağrının geçmesini görmek değil, oluşumun beklenen şekilde gerilediğini ve sonraki planın güvenle kurulabildiğini doğrulamaktır.

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op. Dr. Zeki Yılmaz, Kayseri'de kadın hastalıkları ve doğum uzmanı olarak; başta tüp bebek tedavisi ve kısırlık (infertilite) olmak üzere kadın hastalıkları ve doğum alanlarında hizmet vermektedir. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup tüp bebek eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlamıştır.

Op. Dr. Zeki YILMAZ

Poliklinik Randevu Hattı

Randevu ve bilgi için

0 352 333 0303

Bu web sitesi deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanarak Veri Koruma Politikamızı kabul etmiş olursunuz.
Oku