Rahim kanseri, rahim dokularından gelişen kötü huylu tümörlerin genel adıdır. Günlük kullanımda rahim kanseri denildiğinde çoğunlukla rahmin iç tabakası olan endometriumdan gelişen endometrium kanseri kastedilir. Tıbbi kaynaklarda endometrial kanser, endometrial karsinom veya uterus kanseri ifadeleri de kullanılabilir.

Endometrium kanserinin en önemli belirtisi olağan dışı vajinal kanamadır. Özellikle menopozdan sonra görülen tek bir lekelenme bile değerlendirilmelidir. Adet gören kadınlarda ise adet arası kanama, giderek düzensizleşen kanamalar veya alışılmıştan uzun ve yoğun adetler araştırma gerektirebilir.

Rahim kanserinde erken tanı önemlidir çünkü endometrium kanseri birçok kişide henüz rahimle sınırlıyken kanama gibi belirtiler verebilir. Bununla birlikte anormal kanamanın çok daha sık görülen iyi huylu nedenleri de vardır. Polip, miyom, hormonal düzensizlik ve endometrial atrofi bunlardan bazılarıdır.

Rahim kanseri nedir?

Rahim, tıbbi adıyla uterus, kas dokusundan oluşan ve iç yüzeyi endometrium adı verilen özel bir tabakayla kaplı organdır. Rahim kanserlerinin büyük bölümü bu iç tabakadaki hücrelerden gelişir ve endometrium kanseri olarak adlandırılır.

Endometrium kanserinin en sık görülen histolojik türlerinden biri endometrioid adenokarsinomdur. Bunun dışında seröz karsinom, berrak hücreli karsinom gibi daha farklı biyolojik özelliklere sahip endometrial kanser türleri de bulunur.

Rahmin kas veya bağ dokusundan gelişen uterin sarkomlar ise daha nadirdir ve endometrium kanserinden farklı bir hastalık grubudur. Bu nedenle “rahim kanseri” genel bir ifade olsa da bu yazıda ağırlıklı olarak en sık görülen endometrium kanseri ele alınmaktadır.

Rahim kanseri belirtileri nelerdir?

Rahim kanserinin en sık görülen belirtisi anormal uterin kanama, yani normal adet düzeninin dışında gelişen vajinal kanamadır. Kanamanın şekli kişinin menopozda olup olmamasına göre değişebilir.

Menopoz sonrası vajinal kanama veya lekelenme,
Adet dönemleri arasında kanama,
Normalden daha uzun veya yoğun adet kanaması,
Pembe, kahverengi veya kanlı vajinal akıntı,
Menopoz sonrasında sulu vajinal akıntı,
Pelvik bölgede ağrı veya baskı hissi,
İleri hastalıkta karında şişkinlik veya dolgunluk,
Açıklanamayan iştahsızlık veya kilo kaybı

Bu belirtiler tek başına rahim kanseri tanısı koydurmaz. Özellikle kanama ve akıntının polip, miyom, enfeksiyon, hormonal düzensizlik veya menopozla ilişkili iyi huylu nedenleri daha sık görülebilir. Ancak belirtilerin nedeni değerlendirilmeden kanser olasılığı da dışlanamaz.

Menopoz sonrası kanama neden önemlidir?

Menopoz, son adet kanamasının üzerinden 12 ay geçmesiyle tanımlanır. Bu dönemden sonra ortaya çıkan vajinal kanama veya lekelenme postmenopozal kanama olarak adlandırılır ve normal kabul edilmez.

Kanamanın yalnız bir kez olması, miktarının az olması veya ağrıya yol açmaması değerlendirme gereksinimini ortadan kaldırmaz. Pembe lekelenme, kahverengi akıntı veya yalnız peçetede görülen az miktarda kan da dikkate alınmalıdır.

Menopoz sonrası kanama çoğu zaman kanser dışındaki nedenlerden kaynaklansa da endometrium kanserinin erken belirtilerinden biri olabileceği için geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

Rahim kanserinin ilk belirtileri nelerdir?

Endometrium kanseri erken evrede de belirti verebilir. İlk belirti çoğu zaman ağrı değil, kanamadır. Menopoz sonrasında beklenmeyen lekelenme veya adet gören bir kadında alışılmış adet düzeninden farklı kanama ilk uyarı olabilir.

Kanamanın yoğunluğu hastalığın evresini göstermez. Çok az miktarda lekelenme ile erken evre kanser saptanabileceği gibi yoğun kanamanın nedeni tamamen iyi huylu bir hastalık da olabilir.

Rahim kanseri neden olur?

Rahim kanserinin tek bir nedeni yoktur. Kanser, endometrium hücrelerinin büyüme ve çoğalmasını kontrol eden mekanizmalarda oluşan değişiklikler sonucunda gelişir. Bunun neden bazı kişilerde ortaya çıktığı her zaman belirlenemez.

Özellikle endometrioid tip endometrium kanserinde endometriumun uzun süre progesteronla yeterince dengelenmeyen östrojen etkisine maruz kalması önemli bir mekanizmadır. Uzun süreli düzensiz yumurtlama, obezite ve bazı hormonal durumlar bu nedenle risk artışıyla ilişkilidir.

Ancak bütün endometrium kanserleri yalnız hormon etkisiyle gelişmez. Yaş, genetik yatkınlık ve tümör hücrelerinde zaman içinde oluşan moleküler değişiklikler de hastalığın gelişiminde rol oynayabilir.

Rahim kanseri riskini artıran faktörler nelerdir?

Risk faktörü bulunması kişinin mutlaka rahim kanseri olacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde bilinen hiçbir risk faktörü bulunmayan kişilerde de hastalık gelişebilir.

İleri yaş ve menopoz sonrası dönem,
Obezite,
Uzun süreli ve seyrek yumurtlama,
Polikistik over sendromu (PCOS),
Rahmi bulunan kişilerde progesteronla dengelenmemiş östrojen tedavisi,
Erken yaşta adet görmeye başlama ve geç menopoz,
Hiç doğum yapmamış olmak,
Tip 2 diyabet ve bazı metabolik hastalıklar,
Tamoksifen kullanımı,
Endometrial intraepitelyal neoplazi veya atipili endometrial hiperplazi,
Ailede endometrium veya kolorektal kanser öyküsü,
Lynch sendromu gibi kalıtsal kanser sendromları

PCOS rahim kanseri riskini artırır mı?

Polikistik over sendromunda yumurtlamanın uzun süre seyrek olması bazı kişilerde endometriumun progesteronla yeterince dengelenmeden östrojen etkisinde kalmasına yol açabilir. Özellikle uzun süre adet görmeyen ve düzensiz kanamaları bulunan kişilerde rahim iç tabakasının değerlendirilmesi gerekebilir.

PCOS bulunması tek başına kanser anlamına gelmez. Ancak uzun süreli adet düzensizliği ve eşlik eden obezite gibi riskler birlikte değerlendirilmelidir. Düzensiz adet uzun süre devam ediyorsa nedeni araştırılmalıdır.

Genç yaşta rahim kanseri görülebilir mi?

Endometrium kanseri daha sık menopoz sonrasında görülmekle birlikte genç yaşlarda da gelişebilir. Özellikle uzun süreli anovulasyon, yani yumurtlamanın olmaması, PCOS, obezite, atipili endometrial hiperplazi ve kalıtsal yatkınlık genç yaşta daha dikkatli değerlendirme gerektirebilir.

Aylarca adet görmeme sonrasında tekrarlayan yoğun kanama veya uzun süredir devam eden düzensiz kanamalar yalnız yaşın genç olması nedeniyle önemsiz kabul edilmemelidir.

Birinci evre rahim kanseri belirti verir mi?

Evet. Endometrium kanseri henüz rahimle sınırlı olan erken evrede bile anormal vajinal kanama veya lekelenme yapabilir. Bu özellik hastalığın birçok kişide erken dönemde fark edilmesine yardımcı olur.

Ancak belirtilerden hastalığın evresini anlamak mümkün değildir. Evre, tanı kesinleştikten sonra patoloji, görüntüleme ve gerektiğinde cerrahi bulgular birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Rahim kanseri nasıl teşhis edilir?

Rahim kanseri tanısında ilk adım kanamanın özelliklerini ve kişisel riskleri değerlendirmektir. Jinekolojik muayene ile kanamanın rahim, rahim ağzı, vajina veya vulvadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılır.

Transvajinal ultrasonografi (TVUSG), uterus ve endometriumun değerlendirilmesinde kullanılan temel görüntüleme yöntemlerinden biridir. Rahim iç tabakasının kalınlığı, görünümü, polip veya miyom gibi yapılar incelenebilir.

Endometrium kanserinin kesin tanısı ise doku örneğinin patolojik olarak incelenmesiyle konur. Bu işlem endometrial biyopsi veya endometrial örnekleme olarak adlandırılır. Gerektiğinde ofis biyopsisi, histeroskopi eşliğinde biyopsi veya dilatasyon ve küretaj (D&C) uygulanabilir.

Rahim içinin kamera ile doğrudan görüntülenmesini sağlayan histeroskopi, özellikle odaksal lezyonların değerlendirilmesinde ve hedefli biyopsi alınmasında kullanılabilir.

Menopoz sonrası kanamada yalnız ultrason yeterli midir?

Menopoz sonrası kanamanın değerlendirilmesi yalnız ultrasonla ölçülen endometrium kalınlığına indirgenmemelidir. Transvajinal ultrasonografi önemli bilgiler verir ancak kişinin yaşı, kanamanın devam edip etmediği, risk faktörleri ve doku örneklemesi gereksinimi birlikte değerlendirilir.

Özellikle tekrarlayan veya devam eden postmenopozal kanamada endometrium ince görünse bile histolojik değerlendirme, yani endometrial biyopsi gerekebilir. Normal görünen tek bir ultrason sonucu devam eden kanamanın nedenini her durumda açıklamaz.

Ultrasonda rahim içi kalınlaşması kanser midir?

Hayır. Endometriumun ultrasonda kalın görünmesi tek başına kanser tanısı değildir. Endometrial kalınlık adet döngüsüne, yaşa, menopoz durumuna ve kullanılan hormonlara göre değişebilir. Polip ve endometrial hiperplazi gibi iyi huylu durumlar da kalınlaşmaya yol açabilir.

Özellikle menopoz sonrası kanaması bulunan kişilerde endometrium kalınlığı değerlendirmede kullanılan bulgulardan biridir; ancak tek bir milimetre değeri bütün hastalar için “kanser var” veya “kanser yok” anlamına gelmez. Kanamanın devam etmesi ve kişisel riskler doku örneklemesi kararında önemlidir.

Endometrial hiperplazi rahim kanserine dönüşür mü?

Endometrial hiperplazi, endometrium bezlerinin normalden fazla çoğalmasıdır. Ancak bütün hiperplaziler aynı kanser riskine sahip değildir.

Atipisiz endometrial hiperplazi ile hücresel atipi bulunan hiperplazinin riski birbirinden farklıdır. Atipili endometrial hiperplazi güncel tıbbi terminolojide endometrial intraepitelyal neoplazi (EIN) veya EIN–AEH olarak da ifade edilir ve endometrioid endometrium kanserinin önemli öncü lezyonlarından biridir.

EIN veya atipili endometrial hiperplazi yalnız ultrason görüntüsüyle kesinleştirilemez; tanı endometriumdan alınan dokunun patolojik incelenmesiyle konur.

Rahim kanseri smear testinde çıkar mı?

Smear veya Pap testi rahim ağzından, yani serviksten alınan hücreleri değerlendirir. Endometrium kanserini taramak için geliştirilmiş bir test değildir ve normal smear sonucu rahim kanserini dışlamaz.

Endometrium kanseri şüphesinde gerekli olan inceleme rahim iç tabakasının değerlendirilmesi ve gerektiğinde endometrial biyopsidir. Ortalama risk taşıyan ve herhangi bir belirtisi bulunmayan kişiler için endometrium kanserine yönelik rutin bir toplum tarama testi bulunmamaktadır.

Rahim kanseri ile rahim ağzı kanseri aynı mı?

Hayır. Endometrium kanseri rahmin iç tabakasından gelişirken rahim ağzı kanseri serviks adı verilen rahmin alt bölümünden gelişir. İki kanserin nedenleri, risk faktörleri ve tarama yöntemleri birbirinden farklıdır.

Yüksek riskli HPV enfeksiyonu rahim ağzı kanserinin temel nedenidir. HPV, endometrium kanserinin tipik nedeni değildir. Bu nedenle HPV testi ve smear ile endometrium kanseri taraması yapılmış olmaz.

Rahim kanseri tedavisi nasıl yapılır?

Tedavi; kanserin histolojik tipi, derecesi (grade), evresi, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve bazı tümör özelliklerine göre jinekolojik onkoloji tarafından planlanır.

Erken evre endometrium kanserinde temel tedavi çoğunlukla cerrahidir. Rahmin çıkarılması total histerektomi, her iki fallop tüpü ve yumurtalığın çıkarılması ise bilateral salpingo-ooforektomi (BSO) olarak adlandırılır. Cerrahi sırasında hastalığın özelliklerine göre sentinel lenf nodu veya diğer lenf düğümleri de değerlendirilebilir.

Patoloji ve evreye göre cerrahi sonrasında radyoterapi, kemoterapi, hormon tedavisi veya ileri ve tekrarlayan bazı hastalıklarda hedefe yönelik tedavi ya da immünoterapi seçenekleri gündeme gelebilir.

Çocuk sahibi olma isteği bulunan çok seçilmiş erken evre ve düşük riskli hastalarda doğurganlığı koruyucu progestin tedavisi değerlendirilebilir. Bu yaklaşım standart cerrahinin alternatifi olarak herkese uygulanmaz ve yakın jinekolojik onkoloji takibi gerektirir.

Rahim kanseri şüphesinde jinekolojik onkoloji neden önemlidir?

Endometrial biyopsi veya diğer doku örneklerinde kanser saptanması halinde tedavi planının jinekolojik onkoloji tarafından yapılması önemlidir. Cerrahinin kapsamı ve gerekli evreleme işlemleri ilk tedavi planıyla doğrudan ilişkilidir.

Patoloji raporu, ultrason ve diğer görüntüleme sonuçları ile daha önce yapılmış biyopsi veya histeroskopi raporlarının birlikte değerlendirilmesi tedavi planını kolaylaştırır.

Kayseri’de rahim kanseri şüphesinde nasıl değerlendirme yapılır?

Kayseri’de menopoz sonrası kanama, tekrarlayan adet dışı kanama veya endometrium kalınlaşması gibi bulgular nedeniyle başvuran kişilerde ilk değerlendirme kadın hastalıkları ve doğum muayenesiyle başlayabilir. Klinik duruma göre transvajinal ultrasonografi, endometrial biyopsi veya histeroskopi planlanabilir.

Biyopsi sonucunda rahim kanseri veya kanser öncüsü yüksek riskli bir lezyon saptanırsa sonraki tedavi ve cerrahi plan jinekolojik onkoloji tarafından değerlendirilmelidir.

Hangi kanamalarda gecikmeden değerlendirme gerekir?

Menopoz sonrasında ortaya çıkan her yeni vajinal kanama geciktirilmeden değerlendirilmelidir. Adet gören kadınlarda ise tekrarlayan ara kanamalar, giderek ağırlaşan adetler ve uzun süren düzensiz kanamalar için jinekolojik değerlendirme gerekir.

Saatte bir veya daha fazla pedi dolduracak kadar yoğun kanama, büyük pıhtılarla birlikte baş dönmesi, bayılma, nefes darlığı, çarpıntı veya belirgin halsizlik varsa acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Rahim kanseri belirtileri hakkında sık sorulan sorular

Rahim kanseri ağrı yapar mı?

Rahim kanseri pelvik ağrı veya baskı hissine yol açabilir ancak erken dönemde en sık belirti ağrı değil anormal vajinal kanamadır. Ağrı bulunmaması kanseri dışlamaz.

Her menopoz sonrası kanama rahim kanseri midir?

Hayır. Menopoz sonrası kanamanın atrofi, polip ve kullanılan ilaçlar gibi daha sık görülen iyi huylu nedenleri vardır. Ancak kanser olasılığı yalnız kanamanın miktarı veya görünümüne bakılarak dışlanamaz.

Rahim kanseri ultrasonda belli olur mu?

Ultrason endometriumdaki kalınlaşma veya düzensizlikleri gösterebilir ve tanıya giden süreçte önemli bir incelemedir. Ancak ultrason tek başına kanser tanısı koydurmaz. Kesin tanı doku örneğinin patolojik incelenmesiyle konur.

Rahim duvarı kaç mm olursa kanserdir?

Rahim iç tabakası kalınlığı için kanseri kesin gösteren tek bir milimetre değeri yoktur. Özellikle menopoz sonrası kanaması bulunan kişilerde endometrium kalınlığı önemli bir bulgudur ancak yaş, kanama, ilaçlar, ultrason görünümü ve kişisel risklerle birlikte değerlendirilir.

Rahim kanseri kan tahlilinde çıkar mı?

Rahim kanserini tek başına gösteren rutin bir kan testi yoktur. Kan testleri kansızlık veya genel sağlık durumunu değerlendirmek için kullanılabilir. Bazı tümör belirteçleri belirli hastalarda takip amacıyla değerlendirilebilse de tanının yerini tutmaz.

Rahim kanseri genetik midir?

Rahim kanserlerinin çoğu doğrudan kalıtsal değildir. Ancak Lynch sendromu gibi bazı kalıtsal genetik durumlar endometrium kanseri riskini belirgin şekilde artırabilir. Genç yaşta kanser, birden fazla aile bireyinde endometrium veya kalın bağırsak kanseri bulunması gibi durumlarda genetik değerlendirme gündeme gelebilir.

Rahim kanserinden korunmak mümkün mü?

Bütün rahim kanserlerini önlemek mümkün değildir. Sağlıklı vücut ağırlığının korunması, uzun süreli adet düzensizliklerinin değerlendirilmesi ve hormon tedavisinin kişiye uygun şekilde planlanması değiştirilebilir bazı risklerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Kalıtsal yüksek risk taşıyan kişiler için takip ve koruyucu seçenekler ayrıca değerlendirilir.