Miyomda ilaç tedavisi çoğu zaman kanamayı ve ağrıyı azaltmak için kullanılır. Bazı ilaçlar miyomun boyutunu da geçici olarak küçültebilir; ancak kanamanın azalması, miyomun kaybolduğu anlamına gelmez. Tedavinin başarılı olup olmadığı, başlangıçta hangi sorunun hedeflendiğine göre değerlendirilir.
Örneğin adet kanaması nedeniyle kansızlık gelişen bir kişi için ilk hedef kan kaybını kontrol etmek olabilir. Mesaneye bası yapan büyük bir miyomda ise kanamanın düzelmesi sık idrara çıkma yakınmasını gidermeyebilir. Bu ayrım yapılmadan yalnız “ilaç mı, ameliyat mı?” sorusuna yanıt vermek yeterli olmaz.
İlaç başlamadan önce hangi bilgiler gerekir?
Önce şikâyetin gerçekten miyomla ilişkili olup olmadığı araştırılır. Kanamanın süresi, adetler arasında kanama olup olmadığı, ağrı, gebelik olasılığı ve kullanılan diğer ilaçlar değerlendirilir. Ultrasonla miyomların sayısı, yerleşimi ve rahim boşluğuna etkisi belirlenir. Yoğun kanaması olan kişide tam kan sayımı da tedavi planının parçasıdır.
Miyomların değerlendirilmesi sırasında yalnız çap ölçülmez. Rahim boşluğuna uzanan küçük bir miyomla, rahmin dış yüzeyindeki büyük bir miyom aynı tedaviden aynı yararı görmeyebilir. Rahim içi polip, adenomyozis veya rahim iç zarıyla ilgili başka bir sorun varsa yaklaşım buna göre değişir.
Gebelik isteği de ilk görüşmede konuşulmalıdır. Bazı seçenekler aynı zamanda doğum kontrolü sağlar. Bazıları ise gebelikte kullanılmaz veya tedavi boyunca ek korunma gerektirebilir. Adetin kesilmiş olması, kullanılan her ilacın güvenilir biçimde gebelikten koruduğu anlamına gelmez.
Hormon içermeyen ilaçlar neyi değiştirir?
Kanama azaltıcı tedavi
Traneksamik asit gibi kanama azaltıcı ilaçlar uygun kişilerde adet kan kaybını azaltmak amacıyla kullanılabilir. Bu yaklaşım miyomun kendisini çıkarmaz veya kalıcı biçimde eritmez. Hedef, kanama miktarını azaltarak günlük yaşamı ve kansızlık tedavisini desteklemektir.
Pıhtılaşmayla ilgili hastalıklar, geçirilmiş damar pıhtısı, böbrek işlevleri ve kullanılan başka ilaçlar seçimde önemlidir. İlacın hangi günlerde ve ne kadar süreyle kullanılacağı kişiye göre belirlenir. Daha önce başka bir nedenle reçete edilmiş olması, yeni kanama düzeninde aynı biçimde kullanılabileceği anlamına gelmez.
Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar
Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, adet ağrısını azaltmaya ve bazı kişilerde kanamayı hafifletmeye yardımcı olabilir. Miyomun büyüklüğünü ortadan kaldıran tedaviler değildir. Mide ve bağırsak sorunları, böbrek hastalığı, kan sulandırıcı kullanımı ve bazı kalp damar hastalıkları güvenli kullanımı etkiler.
Birden fazla ağrı kesiciyi birlikte kullanmak daha iyi sonuç alınacağı anlamına gelmez. Özellikle farklı markalar altında aynı gruptan ilaçlar bulunabilir. Hangi ilacın kullanıldığı hekim görüşmesinde açıkça belirtilmelidir.
Hormonal tedaviler miyomu küçültür mü?
Doğum kontrol hapları, bazı progestojen tedavileri ve hormonlu rahim içi sistemler kanama düzenini etkilemek amacıyla değerlendirilebilir. Birçoğunda asıl amaç rahim iç zarından kaynaklanan kanamayı azaltmaktır. Kanamanın düzelmesi mümkündür; fakat belirgin bir miyom küçülmesi her seçenek için beklenen sonuç değildir.
Östrojen içeren ilaçlar herkes için uygun değildir. Pıhtı öyküsü, bazı migren türleri, sigara kullanımı, yaş ve diğer hastalıklar değerlendirmeye katılır. Kullanım sırasında devam eden veya yeni gelişen anormal kanama da otomatik olarak “hormonların uyum süreci” kabul edilmez.
Hormonlu spiral hangi durumda düşünülebilir?
Levonorgestrel salgılayan rahim içi sistem, rahim boşluğunun uygun olduğu seçilmiş kişilerde kanamayı azaltabilir. Miyomları tek tek küçültmek veya dış yüzeydeki miyomun yaptığı basıyı gidermek için yerleştirilmez. Boşluğu belirgin bozan bir miyom, aracın doğru yerleşmesini ve kullanımını güçleştirebilir.
İlk aylarda lekelenme veya düzensiz kanama görülebilir. Ancak şiddetli ağrı, ateş, yoğun kanama veya yer değiştirme şüphesi olduğunda kontrol gerekir. Bakırlı spiral ile hormonlu sistemin kanama üzerindeki etkileri aynı değildir; “spiral kullanıyorum” bilgisinin hangi aracı anlattığı netleştirilmelidir.
Miyomu küçültebilen hormon baskılayıcı tedaviler
GnRH sistemi üzerinden etki eden ilaçlar, yumurtalık hormonlarının üretimini baskılayarak kanamayı ve bazı durumlarda miyom hacmini azaltabilir. GnRH agonistleri ile antagonistleri aynı grupta anılsa da etki başlangıcı, kullanım biçimi ve tedavi düzenleri farklıdır. Ürün seçimi uzman değerlendirmesi gerektirir.
Bu tedaviler bazen ameliyat öncesinde kanamayı kontrol etmek, kansızlığı düzeltmeye zaman kazandırmak veya seçilmiş hastalarda cerrahi hazırlığa yardımcı olmak amacıyla kullanılır. Her miyom ameliyatından önce zorunlu değildir. İlaçla bir miktar küçülme sağlanması da daha sonra hiçbir girişim gerekmeyeceğini garanti etmez.
Hormon baskılanmasına bağlı sıcak basması, uyku sorunları, vajinal kuruluk ve kemik yoğunluğunda azalma gibi etkiler ortaya çıkabilir. Bazı tedavi düzenlerinde bu etkileri azaltmak için ek hormonlar kullanılır; buna “add-back” tedavisi denir. Bu uygulama, ilacı kişinin kendi kendine uzatabileceği anlamına gelmez.
İlacın toplam kullanım süresi, kişinin kemik sağlığı ve kullanılan ürünün özellikleri birlikte değerlendirilir. Tedavi kesildiğinde hormon etkisinin geri dönmesiyle miyom büyümesi veya yakınmaların tekrarı mümkün olabilir. Bu nedenle başlanırken tedavinin bitişinden sonraki plan da konuşulmalıdır.
İnternette geçen her yeni ilaç kullanılabilir mi?
Miyom ilaçlarıyla ilgili eski bir yazıda görülen ürün adı, o ürünün bugün aynı koşullarda kullanılabildiğini göstermez. Güvenlik uyarıları ve kullanım izinleri zaman içinde değişebilir. Ayrıca bir ülkede onaylanmış tedavinin başka bir ülkede aynı ruhsat, endikasyon veya erişim koşullarına sahip olduğu varsayılamaz.
Özellikle “miyomu eriten ilaç” şeklinde sunulan ürünlere temkinli yaklaşılmalıdır. Tedavi önerisi, güncel ürün bilgisi ve kişinin riskleriyle birlikte verilmelidir. Bitkisel karışımlar ve takviyeler de ilaçlarla etkileşebilir; doğal olarak tanıtılmaları etkili ve güvenli olduklarını kanıtlamaz.
Kansızlık tedavisi miyom tedavisinden ayrı mı yürür?
Demir eksikliği varsa kaybın yerine konması önemlidir; ancak devam eden yoğun kanama kontrol edilmeden yalnız demir kullanmak sorunu tam çözmeyebilir. Tersine, kanamanın azalması da boşalmış demir depolarının hemen düzeldiği anlamına gelmez. Kan kaybının azaltılmasıyla kansızlığın değerlendirilmesi birlikte yürütülür.
Aşırı adet kanamasının değerlendirilmesi, yalnız ped sayısını sormaktan ibaret değildir. Kanamanın iş, uyku ve günlük hareketler üzerindeki etkisi, baş dönmesi, çarpıntı ve eforla nefes darlığı da önemlidir. Gereken tetkik ve demir tedavisi bu bilgilerle planlanır.
İlacın işe yarayıp yaramadığı nasıl anlaşılır?
Başlangıçta ölçülebilir bir hedef belirlemek yararlıdır: Kanama günleri azalacak mı, ağrı günlük işleri daha az mı etkileyecek, hemoglobin düzelecek mi? Kanama günlüğü ve gerektiğinde kan testleri, yalnız ultrasonda milimetrik değişime bakmaktan daha anlamlı olabilir.
Beklenen sürede yeterli yarar görülmezse tanı, ilacın uygunluğu, yan etkiler ve diğer seçenekler yeniden değerlendirilir. Yeni ara kanama veya farklılaşan ağrı, yalnız mevcut miyoma bağlanmamalıdır. Bazı kişilerde bir başka ilaç veya girişimsel yöntem; bazılarında ise cerrahi daha uygun hale gelebilir.
Büyük miyomların oluşturduğu bası, rahim boşluğunun belirgin bozulması ve tedaviye rağmen süren kanama ilaç yaklaşımının sınırlarını gösterebilir. Bununla birlikte her miyom için tek bir santimetre sınırıyla ameliyat kararı verilmez. Karar kişinin yakınmaları, üreme planı ve seçeneklerin riskleriyle birlikte alınır.
Hangi durumda kontrol tarihi beklenmemeli?
Yoğun kanamaya bayılma, belirgin baş dönmesi, göğüs ağrısı veya nefes darlığı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Ani ve şiddetli kasık ağrısı da rutin kontrol gününe bırakılmamalıdır. İlaç kullanırken yeni ve ciddi bir belirti ortaya çıktığında, hangi ilacın ne zamandır alındığı sağlık ekibine bildirilmelidir.
İyi bir ilaç planında hedef, beklenen değerlendirme zamanı ve yeterli yarar sağlanamazsa izlenecek yol açıktır. Böylece tedavi, yalnız miyomun görüntüsünü değiştirme beklentisiyle değil, kişinin yaşadığı sorunu çözme amacıyla sürdürülür.
