Ana içeriğe geç
Miyomu olanlarda hormonlu spiral kimler için uygundur?

Miyomu olanlarda hormonlu spiral kimler için uygundur?

İçindekiler [ + ] [ - ]
  1. Hormonlu spiral nasıl etki eder?
  2. Miyomun yeri neden çapından daha belirleyici olabilir?
  3. Hangi kişilerde daha uygun bir seçenek olabilir?
  4. Yerleştirmeden önce neler kontrol edilir?
  5. Kanama ne zaman azalır?
  6. Miyom varsa spiral daha kolay düşer mi?
  7. Hangi yan etkiler ve riskler konuşulmalı?
  8. Gebelik planı değişirse veya yeterli yarar görülmezse

Miyomu olan bir kişide hormonlu spiral kullanılabilir; ancak karar, miyomun varlığına bakılarak tek başına verilmez. Rahim iç boşluğunun şekli, kanamanın nedeni, gebelik isteği ve kişinin sağlık durumu birlikte değerlendirilir. Özellikle rahim boşluğunu aracın doğru yerleşmesini engelleyecek biçimde bozan miyomlarda başka seçenekler gerekir.

Hormonlu spiralin miyom tedavisindeki temel hedefi çoğunlukla adet kanamasını azaltmaktır. Araç miyomu çıkarmaz; miyomun yaptığı basıyı veya her tür ağrıyı ortadan kaldırması da beklenmez. Kanama kontrolü ile miyomun tedavisini aynı sonuç gibi düşünmemek gerekir.

Hormonlu spiral nasıl etki eder?

Halk arasında hormonlu spiral denilen yöntem, rahim içine yerleştirilen ve levonorgestrel adlı progestojen hormonu salgılayan bir sistemdir. Hormonun rahim iç zarındaki etkisiyle kanama miktarı azalabilir. Aynı zamanda etkili bir doğum kontrol yöntemidir.

Etkisinin önemli kısmı rahim içinde gerçekleşse de hormonun vücuda hiç geçmediği söylenemez. Kişinin sağlık durumu ve hormon kullanımına ilişkin riskleri yine değerlendirilir. Ayrıca her hormonlu rahim içi sistemin kanama tedavisine ilişkin kullanım amacı ve süresi aynı değildir; araç seçimi ürün bilgisine göre yapılır.

Bakırlı spiral farklı bir yöntemdir ve adet kanamasını artırabilir. Miyom nedeniyle zaten yoğun kanaması olan bir kişide bu fark özellikle önemlidir. Daha önce kullanılan aracın bakırlı mı hormonlu mu olduğu, yeni tedavi görüşmesinde netleştirilmelidir.

Miyomun yeri neden çapından daha belirleyici olabilir?

Rahmin dışına doğru büyüyen bir miyom rahim iç boşluğunu hiç değiştirmeyebilir. Buna karşılık boşluğa uzanan küçük bir miyom, hem kanamaya neden olabilir hem de aracın oturacağı alanı bozabilir. Dolayısıyla “miyom şu santimetreden küçükse spiral takılır” şeklinde tek başına geçerli bir kural yoktur.

Miyomların değerlendirilmesi sırasında boşluğun şekli, miyom sayısı ve rahmin genel yapısı incelenir. Ultrason çoğu zaman ilk incelemedir. Boşluğa uzanan oluşumdan şüphe edilirse histeroskopi gibi rahim içini değerlendiren yöntemler gerekebilir.

Rahim boşluğunda polip bulunması da kanamanın açıklamasını ve tedavi sırasını değiştirebilir. Bu nedenle rahim içi polibin değerlendirilmesi, miyomla birlikte başka bir oluşum görülen kişilerde önem taşır. Kanamayı baskılayacak bir yöntem seçmek, araştırılması gereken bir bulgunun incelenmesi yerine geçmez.

Hangi kişilerde daha uygun bir seçenek olabilir?

Rahim boşluğu yerleşime uygunsa, temel şikâyet yoğun adet kanamasıysa ve yakın dönemde gebelik istenmiyorsa hormonlu sistem düşünülebilir. Kanama azalınca demir eksikliği tedavisini desteklemek ve günlük yaşamı kolaylaştırmak mümkün olabilir. Ancak kansızlık varsa bunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Adenomyozisin eşlik ettiği bazı kişilerde kanama ve adet ağrısı açısından da yarar görülebilir. Buna karşılık büyük bir miyomun mesaneye basısından kaynaklanan sık idrara çıkma veya karında belirgin dolgunluk, yalnız hormonlu spiral kullanılarak düzelmeyebilir.

Ameliyat istemeyen bir kişi için seçenek olması, her durumda ameliyatın yerine geçtiği anlamına gelmez. Beklenen fayda kişinin şikâyetleriyle uyumlu olmalıdır. Uygun olmayan bir anatomide sırf ameliyattan kaçınmak amacıyla yerleştirmek, sonradan ağrı, kanama veya yeniden işlem gereksinimiyle sonuçlanabilir.

Yerleştirmeden önce neler kontrol edilir?

Gebelik olasılığı, kanama öyküsü, muayene ve gerekli olduğunda görüntüleme değerlendirilir. Açıklanamayan anormal kanama varsa önce nedeni araştırılır. Enfeksiyon şüphesi, rahim veya rahim ağzına ilişkin bazı hastalıklar ve mevcut meme kanseri gibi durumlar yöntemin uygunluğunu etkiler.

Geçirilmiş hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve daha önceki spiral deneyimi konuşulmalıdır. Bir başka kişinin sorunsuz kullanmış olması aynı yöntemin herkes için uygun olduğunu göstermez. Daha önce yerinden çıkmış bir araç varsa bunun ne zaman ve hangi belirtilerle olduğu da önem taşır.

İşlem sırasında ağrı kontrolü seçenekleri görüşülebilir. Rahim boşluğu farklı olan veya yerleştirme açısından güçlük beklenen kişilerde işlemin uygun koşullarda, gerektiğinde görüntüleme desteğiyle planlanması gerekir. Rahim boşluğunun uygun olmadığı durumda yöntemi zorlamak yerine alternatifler konuşulur.

Kanama ne zaman azalır?

İlk üç ile altı ay içinde lekelenme ve düzensiz kanama görülebilir. Zamanla adet miktarı azalabilir; bazı kişilerde kanama çok hafifler veya tamamen kesilir. Bu süreç herkeste aynı hızda ilerlemez. Başlangıçta neyin beklenebileceğini bilmek, tedavinin gereksiz yere erken bırakılmasını önleyebilir.

Kanamanın azalması için bir uyum süresi bulunması, her şikâyetin aylarca bekletilmesi gerektiği anlamına gelmez. Kanama giderek artıyorsa, ciddi halsizlik oluşuyorsa veya ağrı alışılmışın dışındaysa değerlendirme gerekir. Araç konumu, gebelik, enfeksiyon ve başka rahim içi nedenler gerektiğinde araştırılır.

Kanamanın kesilmesi rahim içinde kan biriktiğini göstermez. Hormonun etkisiyle iç zarın daha ince kalması buna neden olabilir. Yine de düzenin aniden değişmesi veya gebelik belirtileri bulunması halinde gebelik olasılığı klinik duruma göre kontrol edilir.

Miyom varsa spiral daha kolay düşer mi?

Miyomu olan kişilerde hormonlu aracın yerinden çıkması veya düşmesi riski daha yüksek olabilir. Ancak bu risk bütün miyomlarda aynı değildir. Miyomun rahim boşluğuyla ilişkisi, rahmin yapısı ve kanama özellikleri değerlendirmeye katılır; tek bir yüzde her kişiye uygulanamaz.

Yer değiştiren bir araç kanama veya ağrıya neden olabilir; bazen belirti vermeyebilir. İplerin daha önce hissedilirken hissedilememesi ya da farklı hissedilmesi kontrol gerektirebilir. İpin hissedilmemesi kesin olarak aracın düştüğü anlamına gelmez; konum muayene ve gerektiğinde ultrasonla değerlendirilir.

Aracı kendi kendine düzeltmeye veya çıkarmaya çalışmak uygun değildir. Konumu ve koruyuculuğu netleşene kadar ek korunma gerekebilir. Yakın zamanda korunmasız ilişki olduysa bu bilgi sağlık ekibine bildirilmelidir; gebelik riskine ilişkin yapılacak değerlendirme zamanla bağlantılıdır.

Hangi yan etkiler ve riskler konuşulmalı?

Yerleştirmeden sonra bir süre adet benzeri kramp ve lekelenme olabilir. Baş ağrısı, memede hassasiyet, cilt değişikliği veya ruh haliyle ilgili yakınmalar bildirilebilir; her yeni belirtinin araçtan kaynaklandığı varsayılmaz. Rahatsız edici veya kalıcı şikâyetler yöntem tercihiyle birlikte yeniden değerlendirilir.

Enfeksiyon, rahim duvarında yaralanma ve aracın yer değiştirmesi gibi riskler de işlem öncesi konuşulur. Hormonlu sistem kullanırken gebelik olasılığı düşük olsa da gebelik şüphesi varsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Pozitif testle birlikte kasık ağrısı veya kanama bulunması, gebeliğin yerinin belirlenmesini gerektirir.

Ateş, kötü kokulu akıntı, giderek artan veya ani şiddetli kasık ağrısı, çok yoğun kanama ve gebelik şüphesinde kontrol tarihi beklenmez. Bu belirtiler yalnız miyoma ya da normal uyum sürecine bağlanmamalıdır.

Aracın değiştirilme zamanı kullanılan ürüne ve kullanım amacına göre belirlenir. Gebelikten korunma için belirtilen süre ile yoğun kanama tedavisindeki değerlendirme süresi her zaman aynı değildir. Yerleştirme tarihi ve kontrol planı yazılı olarak saklanmalıdır.

Gebelik planı değişirse veya yeterli yarar görülmezse

Hormonlu spiral gebelikten korunmak için geri dönüşümlü bir yöntemdir. Gebelik istendiğinde sağlık profesyoneli tarafından çıkarılabilir. Buna karşılık aracın çıkarılması, miyomun gebeliğe olası etkisini ortadan kaldırmaz. Gebelik öncesinde miyomun konumu ve kişinin diğer üreme özellikleri ayrıca değerlendirilir.

Yeterli kanama kontrolü sağlanamazsa önce araç konumu ve kanamanın nedeni gözden geçirilir. Başka ilaçlar, rahim içine uzanan miyomlarda histeroskopik tedavi veya kişinin durumuna göre diğer girişimler görüşülebilir. Kanama azalmış olsa bile devam eden bası yakınmaları farklı bir yaklaşım gerektirebilir.

Kontrollerin zamanı kişinin bulgularına göre planlanır. Aracın hangi amaçla kullanıldığı, ne zaman yeniden değerlendirileceği ve hangi belirtilerde erken başvurulacağı açık olmalıdır. En uygun seçenek, yalnız yerleştirilebilen değil, kişinin asıl şikâyetine anlamlı yarar sağlayan yöntemdir.

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op.Dr. Zeki YILMAZ

Op. Dr. Zeki Yılmaz, Kayseri'de kadın hastalıkları ve doğum uzmanı olarak; başta tüp bebek tedavisi ve kısırlık (infertilite) olmak üzere kadın hastalıkları ve doğum alanlarında hizmet vermektedir. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu olup tüp bebek eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlamıştır.

Op. Dr. Zeki YILMAZ

Poliklinik Randevu Hattı

Randevu ve bilgi için

0 352 333 0303

Bu web sitesi deneyiminizi iyileştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanarak Veri Koruma Politikamızı kabul etmiş olursunuz.
Oku