Kimyasal gebelik, gebelik testinin pozitifleştiği ancak gebelik kesesi ultrasonda görülebilecek aşamaya ulaşmadan sonlanan çok erken gebelik kaybıdır. Tıbbi olarak biyokimyasal gebelik veya biyokimyasal gebelik kaybı (biochemical pregnancy loss) olarak da adlandırılır.
Kimyasal gebelikte döllenme gerçekleşmiş ve gebelik hormonu olan beta-hCG (β-hCG) üretilmeye başlamıştır. Ancak gebelik, ultrasonda gestasyonel kese görülebilen klinik gebelik aşamasına ilerlemeden sonlanır. Bu nedenle kişi birkaç gün pozitif gebelik testi gördükten sonra kanama yaşayabilir veya testin kısa süre içinde negatife döndüğünü fark edebilir.
Kimyasal gebelik çoğu zaman ciddi bir sağlık sorununa yol açmaz. Ancak gebeliğin rahim içindeki yerleşimi hiç gösterilmemişse yalnız beta-hCG’nin düşmeye başlaması dış gebeliği kesin olarak dışlamaz. Özellikle ağrı veya kanama varsa takip, beta-hCG’nin uygun şekilde negatife indiği veya gebeliğin yeri netleştiği görülene kadar sürdürülmelidir.
Kimyasal gebelik nedir?
Gebeliğin erken döneminde embriyonun rahim iç tabakasına yerleşmeye başlamasıyla insan koryonik gonadotropini olarak adlandırılan hCG hormonu üretilir. Kandaki beta-hCG veya idrardaki hCG düzeyi yeterli seviyeye ulaştığında gebelik testi pozitifleşir.
Gebelik ilerlediğinde rahim içinde önce gestasyonel kese, daha sonra yolk kesesi ve embriyo ultrasonla görüntülenebilir. Kimyasal gebelikte ise hCG üretimi başlamasına rağmen gebelik bu aşamaya ulaşmadan sonlanır. Bu nedenle pozitif gebelik testi vardır ancak ultrasonda klinik olarak doğrulanmış intrauterin gebelik görülmez.
Üreme tıbbında bu durum biyokimyasal gebelik olarak adlandırılırken, ultrasonda gebelik kesesinin görülmesiyle doğrulanan gebelik için klinik gebelik terimi kullanılır.
Kimyasal gebelik nasıl anlaşılır?
Kimyasal gebelik çoğunlukla beklenen adet tarihinin hemen öncesinde veya sonrasında yapılan gebelik testinin pozitif çıkması ve daha sonraki testlerde beta-hCG’nin düşmesiyle anlaşılır.
En sık görülen bulgular şunlardır:
- Gebelik testinin önce pozitif, daha sonra negatif olması,
- Beta-hCG düzeyinin yükseldikten sonra düşmeye başlaması,
- Adetin birkaç gün gecikmesi,
- Normal adetten farklı vajinal kanama veya lekelenme,
- Adet benzeri veya biraz daha belirgin kasık krampları.
Bazı kişilerde herhangi bir belirti görülmez. Gebelik testi çok erken yapılmamışsa kimyasal gebelik yalnız birkaç gün gecikmiş veya normalden biraz farklı seyreden bir adet olarak fark edilmeden geçebilir.
Kimyasal gebelikte beta-hCG nasıl seyreder?
Kimyasal gebelikte beta-hCG pozitif düzeye ulaşır ancak gebeliğin sağlıklı şekilde devam ettiği bir intrauterin gebelikte beklenen seyri göstermez ve daha sonra düşmeye başlar. Bununla birlikte tek bir düşük beta-hCG değeri kimyasal gebelik tanısı koydurmaz.
Çok erken normal gebelikte de beta-hCG başlangıçta düşük olabilir. Bu nedenle gerekli durumlarda seri beta-hCG ölçümleri yapılır ve sonuçlar klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.
Gebeliğin değerlendirilmesinde beta-hCG ve ultrason birbirinden bağımsız değil, birlikte yorumlanmalıdır.
Kimyasal gebelikte beta-hCG kaç olur?
Kimyasal gebelik için geçerli tek bir beta-hCG değeri veya üst sınır yoktur. Değer kişiden kişiye ve testin yapıldığı güne göre değişebilir. Önemli olan yalnız sayısal değer değil, beta-hCG’nin zaman içindeki seyridir.
Düşük bir beta-hCG değeri çok erken normal gebelikte, kimyasal gebelikte veya dış gebelikte görülebilir. Bu nedenle yalnız “beta-hCG kaç çıktı?” sorusuyla gebeliğin sonucu veya yerleşimi belirlenemez.
Kimyasal gebelik kaçıncı haftada olur?
Kimyasal gebelik çok erken dönemde, genellikle gebelik kesesi transvajinal ultrasonografi ile görülebilecek aşamaya ulaşmadan meydana gelir. Pratikte çoğu vaka gebeliğin yaklaşık 5. haftasından önce fark edilir.
Bu dönemde gebelik haftası son adet tarihine göre hesaplanıyor olsa da gerçek döllenme ve yumurtlama zamanı kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle yalnız gebelik haftasına bakılarak kesin tanı konulmaz.
Kimyasal gebelik neden olur?
Tek bir kimyasal gebelikte nedeni kesin olarak belirlemek çoğu zaman mümkün değildir. Erken gebelik kayıplarının en önemli nedenlerinden biri embriyoda döllenme sırasında rastlantısal olarak ortaya çıkan kromozom sayısı bozukluklarıdır. Bu durum anöploidi olarak adlandırılır.
Embriyodaki ciddi kromozomal sorunlar gelişimin çok erken dönemde durmasına neden olabilir. Anne yaşının ilerlemesiyle yumurtalarda kromozomal düzensizlik görülme olasılığının artması nedeniyle erken gebelik kaybı riski de artabilir.
Tekrarlayan kayıplarda rahim içi yapısal sorunlar, belirgin tiroid bozuklukları, kontrolsüz diyabet, antifosfolipid sendromu gibi bazı hastalıklar veya çiftlere ait genetik faktörler ayrıca değerlendirilebilir. Ancak tek bir kimyasal gebelikten sonra geniş genetik, bağışıklık veya pıhtılaşma testlerinin rutin olarak yapılması gerekmez.
Egzersiz yapmak, merdiven çıkmak, çalışmak, yolculuk etmek veya cinsel ilişki gibi günlük aktiviteler çoğu kimyasal gebeliğin nedeni değildir.
Kimyasal gebelik ile düşük aynı şey mi?
Kimyasal gebelik tıbbi olarak çok erken gebelik kaybıdır. Gebelik hCG testiyle doğrulanmıştır ancak ultrasonda klinik gebelik gösterilemeden sonlanmıştır. Bu nedenle biyokimyasal gebelik kaybı olarak da tanımlanır.
Ultrasonda gebelik kesesi veya embriyonun gösterildiği gebeliğin daha sonra sonlanması ise klinik gebelik kaybı olarak değerlendirilir. İki durum gebeliğin sonlandığı dönem açısından farklıdır ancak tekrarlayan gebelik kayıpları değerlendirilirken biyokimyasal gebelikler de önem taşır.
Kimyasal gebelik ile yerleşme kanaması aynı mı?
Hayır. Halk arasında yerleşme kanaması veya implantasyon kanaması olarak adlandırılan hafif lekelenme ile kimyasal gebelik aynı durum değildir.
Kimyasal gebelikte hCG ile doğrulanmış bir gebelik vardır ve gebelik devam etmediği için beta-hCG düşmeye başlar. Erken gebelikte görülen hafif lekelenmenin yalnız rengine veya miktarına bakarak implantasyona bağlı olduğu ya da gebeliğin kaybedildiği söylenemez.
Pozitif gebelik testi sonrasında gelişen kanama; devam eden erken gebelik, erken gebelik kaybı veya dış gebelik dahil farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Kimyasal gebelik ile dış gebelik nasıl ayırt edilir?
Kimyasal gebelik ile ektopik gebelik yani dış gebelik erken dönemde birbirine benzeyebilir. Her iki durumda da gebelik testi pozitif olabilir, ultrasonda henüz gebelik kesesi görülmeyebilir ve beta-hCG beklenen seyri göstermeyebilir.
Gebelik testi pozitif olduğu hâlde ultrasonda gebeliğin rahim içinde veya dışında gösterilemediği durum gebeliğin yeri bilinmeyen gebelik, tıbbi adıyla Pregnancy of Unknown Location (PUL) olarak tanımlanabilir. PUL tek başına kimyasal gebelik veya dış gebelik tanısı değildir.
Kimyasal gebelikte beta-hCG zamanla negatife iner. Ancak gebeliğin yeri hiç doğrulanmamışsa tek bir düşen beta-hCG değeri dış gebeliği tamamen dışlamaz. Özellikle tek taraflı şiddetli kasık ağrısı, omuz ucunda ağrı, bayılma veya belirgin baş dönmesi varsa dış gebelik belirtileri açısından acil değerlendirme gerekir.
Tüp bebekte kimyasal gebelik neden görülür?
Tüp bebek tedavisinde embriyo transferinden sonra beta-hCG planlı ve erken dönemde ölçüldüğü için biyokimyasal gebelikler doğal gebeliklere göre daha kolay fark edilir. Doğal yolla oluşan birçok çok erken gebelik kaybı ise gebelik testi yapılmadan önce gerçekleştiği için fark edilmeyebilir.
Tüp bebekte kimyasal gebelik görülmesi embriyonun en azından kısa süreli bir implantasyon süreci başlattığını ve hCG üretiminin gerçekleştiğini gösterir. Ancak tek başına embriyonun genetik yapısı, rahim içi ortam, sperm, laboratuvar koşulları veya transfer işlemi hakkında kesin bir neden göstermez.
Yardımcı üreme tedavisinde hCG içeren çatlatma iğnesi kullanılmışsa çok erken yapılan testlerde ilaç kaynaklı geçici pozitiflik görülebilir. Bu nedenle transfer sonrası beta-hCG testi merkezin belirlediği zamanda yapılmalıdır.
Kimyasal gebelik tedavisi gerekir mi?
Beta-hCG kendiliğinden uygun şekilde düşüyor, kişinin genel durumu iyi ve dış gebelik şüphesi bulunmuyorsa kimyasal gebelik çoğunlukla özel bir ilaç veya cerrahi tedavi gerektirmez.
Kimyasal gebelikte ultrasonda gelişmiş bir gebelik kesesi bulunmadığından rutin olarak kürtaj yapılması gerekmez. Temel yaklaşım kanama ve ağrının izlenmesi, gerekli hastalarda beta-hCG’nin negatife döndüğünün doğrulanmasıdır.
Beta-hCG düşmüyor, plato çiziyor, yeniden yükseliyor veya kişide tek taraflı ağrı gibi şikâyetler gelişiyorsa yalnız kimyasal gebelik kabul edilmez. Dış gebelik veya devam eden gebelik dokusu açısından değerlendirme sürdürülür.
Kimyasal gebelikte takip ne zaman tamamlanır?
Takibin süresi beta-hCG’nin başlangıç düzeyine, düşüşüne ve kişinin belirtilerine göre değişir. Gebeliğin rahim içindeki yeri daha önce gösterilmemişse beta-hCG’nin negatif düzeye indiğinin görülmesi özellikle önemlidir.
Şiddetli ağrı veya yoğun kanama yoksa çoğu kişide süreç kendiliğinden tamamlanır. Ancak beta-hCG’nin beklenen şekilde düşmemesi veya yeni şikâyetlerin başlaması durumunda takip uzatılabilir.
Kimyasal gebelikten sonra adet ne zaman olur?
Kimyasal gebelikte başlayan kanama çoğunlukla adet kanamasına benzer. Bazı kişilerde normalden biraz daha yoğun, uzun veya ağrılı olabilir. Sonraki yumurtlama birkaç hafta içinde yeniden gerçekleşebilir ve adet döngüsü genellikle kısa sürede eski düzenine döner.
İlk adet önceki döngülerden birkaç gün erken veya geç gelebilir. Uzayan yoğun kanama, ateş, kötü kokulu akıntı veya şiddetli ağrı varsa bunun yalnız döngü değişikliği olduğu düşünülmemelidir.
Kimyasal gebelikten sonra tekrar hamile kalınabilir mi?
Evet. Tek bir kimyasal gebelik gelecekte sağlıklı gebelik oluşma ihtimalinin düşük olduğu anlamına gelmez. Yumurtlama kısa süre içinde yeniden başlayabileceği için yeni gebelik biyolojik olarak sonraki döngülerde mümkün olabilir.
Beta-hCG’nin negatife döndüğü, kanamanın tamamlandığı ve ek bir tıbbi sorun bulunmadığı durumlarda yeni gebelik planının zamanlaması kişinin fiziksel ve duygusal durumuna göre belirlenebilir.
Kimyasal gebelik tekrarlar mı?
Kimyasal gebelik tekrar edebilir ancak tek bir biyokimyasal gebelik kaybı genellikle kapsamlı inceleme gerektirmez. Buna karşılık iki veya daha fazla doğrulanmış gebelik kaybı olduğunda tekrarlayan gebelik kaybı açısından değerlendirme gündeme gelebilir.
Bu değerlendirme herkese aynı testlerin yapılması anlamına gelmez. Gebelik öyküsü, yaş, rahim yapısı, tiroid fonksiyonları, metabolik durum ve gerekli hastalarda genetik veya antifosfolipid sendromu açısından inceleme kişiye göre planlanır. Rutin ve geniş kapsamlı pıhtılaşma ya da bağışıklık testlerinin her hastaya uygulanması doğru değildir.
Tekrarlayan kayıplarda hangi değerlendirmelerin gerekli olabileceği tekrarlayan gebelik kaybı başlığı altında ayrıca ele alınabilir.
Kimyasal gebelik sonrası genetik test gerekir mi?
Tek bir kimyasal gebelikten sonra anne veya babaya rutin genetik inceleme yapılması çoğu zaman gerekli değildir. Çok erken gebelik kayıplarının önemli bir bölümü rastlantısal kromozomal sorunlarla ilişkili olduğundan tek bir olay gelecekte aynı durumun mutlaka tekrarlayacağını göstermez.
Tekrarlayan gebelik kaybı, ailede bilinen genetik hastalık veya başka klinik nedenler varsa genetik değerlendirme gündeme gelebilir. Genetik inceleme gereksinimi kişinin gebelik öyküsüne göre belirlenir.
Progesteron kimyasal gebeliği önler mi?
Progesteron her kimyasal gebeliği önleyen bir tedavi değildir. Özellikle embriyodaki rastlantısal kromozomal sorunlardan kaynaklanan gebelik kayıplarının progesteron verilerek önlenmesi mümkün değildir.
Progesteron tedavisinin yararlı olabileceği belirli klinik durumlar vardır ancak yalnız pozitif gebelik testi veya tek bir progesteron değerine bakılarak herkes için rutin tedavi başlanması doğru değildir. Kullanım kararı kişinin önceki gebelikleri, mevcut kanama ve gebeliğin ultrason bulguları birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Ne zaman acil değerlendirme gerekir?
Pozitif gebelik testi sonrasında başlayan her kanama kimyasal gebelik anlamına gelmez. Özellikle gebeliğin rahim içindeki yeri henüz ultrasonla gösterilmemişse dış gebelik olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır.
Tek taraflı ve şiddetli karın veya kasık ağrısı, omuz ucunda ağrı, bayılma, belirgin baş dönmesi, soğuk terleme, solukluk veya çok yoğun kanama varsa randevu beklenmeden acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kayseri’de kimyasal gebelik takibi nasıl yapılır?
Kayseri’de pozitif gebelik testi sonrasında kanama başlayan ve kimyasal gebelik şüphesi bulunan kişilerde değerlendirme; gebelik haftası, şikâyetler ve önceki gebelik öyküsüne göre planlanır. Gerektiğinde seri beta-hCG ölçümleri ve transvajinal ultrasonografi ile gebeliğin seyri ve yerleşimi takip edilir.
Genel durumu iyi olan ve beta-hCG’si uygun şekilde düşen kişiler çoğunlukla ayaktan takip edilebilir. Şiddetli ağrı, bayılma veya iç kanamayı düşündüren belirtilerde ise poliklinik randevusu beklenmeden en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kimyasal gebelik hakkında sık sorulan sorular
Biyokimyasal gebelik ne demektir?
Biyokimyasal gebelik, kimyasal gebeliğin tıbbi karşılığıdır. Gebelik hCG testiyle saptanmıştır ancak ultrasonda gebelik kesesi görülebilen klinik gebelik aşamasına ulaşmadan sonlanmıştır.
Kimyasal gebelikte test kaç gün pozitif kalır?
Bunun için herkeste geçerli sabit bir süre yoktur. Testin ne kadar süre pozitif kalacağı başlangıç beta-hCG düzeyine ve hormonun düşüş hızına bağlıdır. İdrar testi negatife dönmeden önce kan beta-hCG değerinin bir süre daha ölçülebilir olması mümkündür.
Kimyasal gebelik kısırlık belirtisi midir?
Tek başına kimyasal gebelik kısırlık göstergesi değildir. Aksine döllenmenin ve en azından erken implantasyon sürecinin gerçekleştiğini gösterir. Tekrarlayan kayıplar veya gebelik elde etmekte güçlük varsa ayrıca değerlendirme yapılır.
Kimyasal gebelikte kürtaj gerekir mi?
Çoğu kimyasal gebelikte kürtaj gerekmez. Beta-hCG kendiliğinden düşer ve kanamayla süreç tamamlanır. Hormon düşmüyorsa, yeniden yükseliyorsa veya dış gebelik şüphesi varsa yaklaşım değişir.
Kimyasal gebelikte gebelik kesesi görülür mü?
Hayır. Kimyasal veya biyokimyasal gebelik, gebelik kesesi ultrasonla görülebilecek klinik gebelik aşamasına ulaşmadan sonlanır. Ultrasonda gebelik kesesi daha önce görülmüşse durum artık yalnız biyokimyasal gebelik olarak tanımlanmaz.
Kimyasal gebelikten hemen sonra hamile kalınabilir mi?
Beta-hCG negatifleşmiş, kanama tamamlanmış ve gebeliği ertelemeyi gerektiren başka bir sağlık sorunu bulunmuyorsa yumurtlama kısa süre içinde yeniden başlayabilir. Yeni gebelik zamanlaması kişinin tıbbi ve duygusal durumuna göre planlanabilir.
İki kez kimyasal gebelik yaşamak önemli midir?
İki veya daha fazla hCG ile doğrulanmış gebelik kaybı tekrarlayan gebelik kaybı değerlendirmesini gündeme getirebilir. Bu durum mutlaka ciddi bir sorun bulunduğu anlamına gelmez ancak gebelik öyküsünün kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından bütün olarak değerlendirilmesi uygun olur.
