Rahim perdesi, rahim boşluğunu kısmen veya tamamen ikiye ayıran doğuştan bir yapıdır. Tıbbi adı uterin septumdur. Bazı kadınlarda hiçbir belirti oluşturmaz ve tesadüfen görülür. Bazı kadınlarda ise gebelik kaybı, erken doğum veya bebeğin rahimde uygun pozisyonda durmaması gibi sorunlarla ilişkili olabilir.
Rahim perdesi olan bir kadın gebe kalabilir ve sağlıklı doğum yapabilir. Septum görülmesi, gebeliğin mutlaka düşükle sonuçlanacağı veya her hastanın ameliyat olması gerektiği anlamına gelmez.
En önemli aşama rahim şeklinin doğru tanımlanmasıdır. Tedavi kararı; septumun görüntüsünün yanında önceki gebelik kayıpları, erken doğum öyküsü, infertilite süresi, diğer gebelik nedenleri ve hastanın gebelik planı incelenerek verilir.
Rahim Perdesi Nedir?
Rahim, anne karnındaki gelişim sırasında iki ayrı yapıdan oluşur. Bu yapılar zamanla birleşir ve aradaki doku kaybolur. Aradaki dokunun tamamen kaybolmaması durumunda rahim boşluğunda perde şeklinde bir bölüm kalır. Buna rahim perdesi veya uterin septum adı verilir.
Septum yalnızca rahmin üst bölümünde kısa bir girinti şeklinde olabilir. Bazı kadınlarda rahim boşluğunun büyük bölümüne, rahim ağzına veya daha nadir olarak vajinaya kadar uzanabilir. Ancak perdenin yalnızca uzun veya kısa görünmesi, gebeliğin nasıl ilerleyeceğini tek başına göstermez.
Rahim perdesi sonradan oluşmaz. Doğuştan bulunur. Kürtaj, enfeksiyon veya rahim içi ameliyatlardan sonra gelişen rahim içi yapışıklık ise farklı bir durumdur.
Rahim Perdesi Gebeliğe Engel Olur mu?
Rahim perdesi her kadında gebe kalmayı engellemez. Septumu olduğunu bilmeden doğal yolla gebe kalan ve sağlıklı doğum yapan kadınlar vardır. Bu nedenle ultrason sırasında septum görülmesi tek başına kısırlık nedeni olarak kabul edilmemelidir.
Septum ile infertilite arasındaki ilişki kesin değildir. Embriyonun yerleşmesi bazı kadınlarda etkilenebilir; ancak yaş, yumurtlama, yumurtalık rezervi, tüpler ve sperm değerleri de gebelik şansını belirler.
Kısırlık nedenleri araştırılırken rahim perdesi saptanırsa bütün sorun doğrudan septuma bağlanmaz. Ameliyat seçeneği, diğer testler ve daha önce yaşanan gebeliklerle birlikte değerlendirilir.
Rahim Perdesi Gebeliği Nasıl Etkiler?
Rahim perdesinin gebelik üzerindeki etkisi her kadında aynı değildir. Bazı gebelikler sorunsuz ilerlerken bazı kadınlarda gebelik kaybı veya erken doğum riski artabilir.
Septumun gebelik sorunlarına hangi mekanizmayla yol açtığı tam olarak bilinmemektedir. Embriyonun septum üzerine yerleşmesi, rahim boşluğunun şekli ve gebeliğin büyüyebileceği alanın daralması üzerinde durulmaktadır. Ancak yalnızca septumun görünümüne bakılarak gebeliğin sonucu önceden kesin olarak söylenemez.
Düşük Riskini Artırabilir
Rahim perdesi ile en güçlü ilişki gebelik kaybında görülür. Özellikle birden fazla düşük yaşamış kadınlarda rahim şeklinin incelenmesi gerekir. İlk düşükten sonra herkeste septum aranması şart değildir. Ancak tekrarlayan kayıplarda rahim boşluğu ve rahmin dış şekli birlikte değerlendirilmelidir.
Septumu olan her kadın düşük yapmaz. Ayrıca düşüklerin kromozom bozuklukları, yaş, tiroit hastalıkları, pıhtılaşma sorunları ve başka birçok nedeni olabilir. Septum görülse bile diğer olasılıkların gözden kaçırılmaması gerekir.
Erken Doğum Riskini Etkileyebilir
Rahim boşluğunun perdeyle bölünmesi, bebeğin büyüyebileceği alanı ve rahmin gebeliğe uyumunu etkileyebilir. Bu nedenle bazı kadınlarda erken doğum riski artabilir. Risk; septumun varlığı kadar önceki erken doğum öyküsü, rahim ağzının durumu ve gebelikte ortaya çıkan diğer sorunlarla birlikte değerlendirilir.
Bebeğin Rahimdeki Duruşunu Etkileyebilir
Septum, bebeğin gebeliğin son haftalarında baş aşağı dönmesini zorlaştırabilir. Makat veya yan duruş gibi pozisyonlar daha sık görülebilir. Bebeğin duruşu doğum şeklini etkileyebilir ancak rahim perdesi tek başına sezaryen nedeni değildir.
Bebeğin Gelişimi Daha Yakından İzlenebilir
Doğuştan rahim şekil farklılıkları bazı gebeliklerde bebeğin gelişimiyle ilgili sorunlarla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle önceki gebelik öyküsüne ve mevcut gebeliğin seyrine göre ultrason kontrolleri daha yakın aralıklarla yapılabilir. Her septum gebeliği otomatik olarak yüksek riskli kabul edilmez.
Rahim Perdesinin Büyüklüğü Önemli midir?
Rahim perdesi kısmi veya tam olabilir. Tam septum rahim ağzına kadar uzanabilir. Kısmi septum ise rahim boşluğunun yalnızca üst bölümünü böler.
Septumun uzunluğu, kalınlığı veya kapladığı alan anatomik tanım için önemlidir; ancak bu ölçüler tek başına düşük, erken doğum veya infertilite riskini güvenilir biçimde göstermez.
Daha uzun görünen her septumun mutlaka ameliyat edilmesi veya kısa septumun önemsiz kabul edilmesi doğru değildir. Önceki düşükler, ikinci trimester kaybı, erken doğum, diğer infertilite nedenleri ve görüntülemenin doğruluğu karar üzerinde daha fazla önem taşır.
Rahmin üst bölümündeki hafif içe girintiler farklı sınıflandırma sistemlerinde aynı şekilde adlandırılmayabilir. Bu nedenle yalnız rapordaki milimetre ölçüsüne bakarak ameliyat planlanmamalıdır.
Rahim Perdesi Belirti Verir mi?
Rahim perdesi çoğu kadında günlük yaşamı etkileyen bir belirti oluşturmaz. Adet düzeni normal olabilir. Ağrı, yoğun kanama veya akıntı görülmeyebilir. Bu nedenle septum çoğu zaman aşağıdaki durumlarda fark edilir:
- Tekrarlayan gebelik kayıplarının araştırılması
- Erken doğum öyküsünün incelenmesi
- Gebe kalamama nedeniyle yapılan testler
- Ultrason sırasında rahim şeklinin farklı görülmesi
- Rahim filmi veya histeroskopi sırasında rahim boşluğunda ayrım fark edilmesi
Adet düzensizliği veya kasık ağrısı bulunan bir kadında septum görülebilir. Ancak bu şikâyetlerin doğrudan septumdan kaynaklandığı düşünülmeden önce miyom, polip, endometriozis ve hormonal nedenler de araştırılmalıdır.
Rahim Perdesi Nasıl Anlaşılır?
Rahim perdesinin doğru tanısı için rahim boşluğunun içi kadar rahmin dış şeklinin de görülmesi gerekir. Yalnızca rahim boşluğunu gösteren bir inceleme, septumu çift boynuzlu rahim gibi diğer doğuştan rahim şekillerinden ayırmaya yetmeyebilir.
Üç Boyutlu Vajinal Ultrason
Üç boyutlu vajinal ultrason, rahim perdesinin değerlendirilmesinde ilk tercih edilen yöntemdir. Rahim boşluğunu ve rahmin dış sınırını aynı görüntüde göstererek septumun uzunluğu, yapısı ve rahim şekli hakkında ayrıntılı bilgi verir.
Gerektiğinde rahim içine steril sıvı verilerek yapılan ultrasonla boşluğun sınırları daha net görülebilir. Tanının deneyimli bir ultrason değerlendirmesiyle doğrulanması gereksiz histeroskopiyi ve yanlış ameliyat seçimini önleyebilir.
Rahim Filmi
Rahim filmi, rahim boşluğunun şeklini ve tüplerin açık olup olmadığını gösterebilir. Ancak rahmin dış yüzeyini göstermez. Bu nedenle tek başına septum ile çift boynuzlu rahim ayrımını güvenilir biçimde yapamaz.
Manyetik Rezonans Görüntüleme
MR her hastada gerekli değildir. Üç boyutlu ultrasonun yeterli olmadığı, rahim ağzı veya vajinada ek bir yapıdan şüphelenildiği ve daha karmaşık rahim şekillerinin bulunduğu durumlarda kullanılabilir.
Histeroskopi
Histeroskopi rahim boşluğunu doğrudan gösterir. Septum doğrulanabilir ve uygun hastalarda aynı yoldan kontrollü biçimde kesilebilir.
Histeroskopi rahmin dış şeklini göstermez. Bu nedenle yalnız histeroskopi görüntüsüne bakılarak septum ile çift boynuzlu rahim ayrımı yapılmamalıdır. Cerrahiden önce dış rahim konturunun üç boyutlu ultrason veya gerekli durumlarda MR ile görülmesi önemlidir.
Rahim içinin yalnız incelendiği işlem ile septumun kesildiği cerrahi aynı değildir. Bu fark tanısal ve operatif histeroskopi yazısında açıklanmaktadır.
Rahim Perdesi ile Çift Boynuzlu Rahim Aynı mıdır?
Rahim perdesi ile çift boynuzlu rahim aynı değildir. İki durumda da rahim boşluğu iki bölüme ayrılmış gibi görünebilir; temel fark rahmin dış şeklidir.
| Karşılaştırma | Rahim perdesi | Çift boynuzlu rahim |
|---|---|---|
| Rahim boşluğu | Boşluğun içinde doğuştan perde bulunur | Rahim iki ayrı boşluk şeklinde gelişir |
| Rahmin dış yüzeyi | Çoğunlukla normal veya normale yakındır | Üst dış bölümde belirgin çentik ve iki çıkıntı vardır |
| Tanıda önemli yöntem | Üç boyutlu ultrasonla iç ve dış yapının birlikte görülmesi | Üç boyutlu ultrason, gerektiğinde MR |
| Tedavi | Uygun hastalarda histeroskopik septum kesisi | Histeroskopik septum kesisi uygulanmaz |
Bu ayrım tedavi açısından kritiktir. Septum uygun hastalarda rahim içinden kesilebilir. Çift boynuzlu rahimde aynı işlem uygulanmaz. Yanlış tanı, gereksiz veya uygun olmayan cerrahiye yol açabilir.
Üç boyutlu ultrason çoğu hastada ayrım için yeterlidir. Daha karmaşık rahim şekillerinde MR veya seçilmiş durumlarda laparoskopik cerrahi değerlendirmesi gerekebilir.
Rahim Perdesi Olan Her Kadın Ameliyat Olmalı mı?
Rahim perdesi görülen her kadına ameliyat önerilmez. Daha önce gebelik denememiş, düşük yaşamamış ve tesadüfen septum saptanmış bir kadında koruyucu ameliyatın yararı kesin değildir.
Ameliyat kararı şu bilgilerle birlikte verilir:
- Tekrarlayan düşük veya ikinci trimester kaybı
- Önceki erken doğumlar
- İnfertilite süresi ve diğer infertilite nedenleri
- Rahim şeklinin üç boyutlu ultrasonla doğrulanması
- Daha önce uygulanan gebelik tedavileri
- Hastanın yaşı ve gebelik planı
- Cerrahiden beklenen yarar ve olası riskler
| Klinik durum | Genel yaklaşım |
|---|---|
| Tekrarlayan düşük ve doğrulanmış septum | Histeroskopik septum kesisi ortak karar modeliyle düşünülebilir |
| İnfertilite veya tüp bebek planı | Canlı doğuma katkısı kesin değildir; diğer nedenler ve zaman kaybı değerlendirilir |
| Gebelik öyküsü olmayan tesadüfi septum | Koruyucu ameliyatın yararını gösteren yeterli kanıt yoktur |
| Tanısı kesin olmayan rahim şekli | Ameliyattan önce üç boyutlu ultrasonla tanı doğrulanır |
Tekrarlayan düşük yaşayan kadınlarda histeroskopik tedavi düşük riskini azaltabilir ve bebeğin ters duruş ihtimalini düşürebilir. Buna rağmen ameliyatın her hastada canlı doğumu kesin artırdığı söylenemez.
İnfertilite veya başarısız embriyo transferi tek başına ameliyat nedeni değildir. Karar hasta ile hekim arasında, mevcut kanıtlar ve kişisel tedavi planı açıkça konuşularak verilmelidir.
Rahim Perdesi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Rahim perdesi uygun hastalarda histeroskopik septum kesisiyle düzeltilebilir. İşlem sırasında karından kesi yapılmaz. İnce kamera ve cerrahi aletler vajinal yoldan rahim içine ilerletilir. Perde kontrollü biçimde kesilerek rahim boşluğunun tek alan haline gelmesi sağlanır.
İşlemin amacı rahim duvarını çıkarmak değil, rahim boşluğunu bölen dokuyu kesmektir. Gereğinden fazla doku kesilmesi rahim duvarına zarar verebilir. Bu nedenle işlemin rahim anatomisini ve histeroskopik cerrahiyi bilen bir hekim tarafından yapılması önemlidir.
Histeroskopik septum kesisi çoğunlukla günübirlik yapılabilir. Hastanede kalış, anestezi şekli, septumun uzunluğu ve ek işlem gerekip gerekmediğine göre değişir.
Rahim Perdesi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Histeroskopik septum ameliyatı karında kesi olmadan yapılır; ancak tamamen risksiz değildir. Kanama, enfeksiyon, rahim duvarında delinme, rahim içinde yapışıklık, septumun bir bölümünün kalması ve kullanılan sıvıya bağlı sorunlar görülebilir.
İşlemin amacı septumun tamamını kazımak değil, rahim boşluğunu bölen dokuyu güvenli sınıra kadar kesmektir. Gereğinden fazla kesilmesi rahim kasını zayıflatabilir. Septumun küçük bir bölümünün kalması ise her zaman ikinci ameliyat gerektirmez.
Ameliyattan sonra herkese hormon, rahim içi araç veya balon uygulanmasının yapışıklığı önlediğini gösteren güçlü kanıt yoktur. Bu yöntemler ameliyat bulgularına ve kişisel riske göre seçilmelidir.
Yoğun kanama, ateş, kötü kokulu akıntı veya giderek artan karın ağrısı gelişirse kontrol tarihi beklenmemelidir.
Rahim Perdesi Ameliyatı Sonrası Gebelik
Histeroskopik septum kesisi sonrasında birkaç gün hafif kramp ve lekelenme görülebilir. Gebelik denemesine ne zaman başlanacağı ameliyatta yapılan kesinin kapsamına, rahim iç tabakasının iyileşmesine ve ek bir işlem bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
Birçok hastada bir veya iki ay sonra doğal gebelik denemesine ya da yardımcı üreme tedavisine başlanabilir. Ancak ameliyat raporu, adet düzeni ve kontrol muayenesi görülmeden herkes için aynı tarih verilmemelidir.
Ameliyattan sonra oluşan gebelikte önceki düşükler, erken doğumlar ve rahim ağzı bulguları takip planında önemini korur. Septumun kesilmiş olması bütün gebelik risklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Histeroskopik septum kesisi rahmin dış kas tabakasında derin bir kesi oluşturmadığı için tek başına sezaryen nedeni değildir. Rahim delinmesi veya aşırı derin kesi gibi bir komplikasyon yaşanmışsa gebelik ve doğum planı ayrıca değerlendirilir.
Rahim Perdesi Tüp Bebek Tedavisini Etkiler mi?
Rahim boşluğunda septum görülmesi, tüp bebek tedavisi öncesinde değerlendirilmesi gereken bir bulgudur. Ancak her septumun embriyo transferinden önce kesilmesi gerektiği söylenemez.
Embriyo kalitesi, yaş, yumurtalık rezervi, sperm özellikleri, rahim iç tabakası ve transfer koşulları da başarıyı etkiler. Tek veya birkaç başarısız transfer bütün sorunun septumdan kaynaklandığını göstermez.
İnfertilitesi bulunan kadınlarda septum ameliyatının canlı doğum oranına katkısı konusunda çalışmalar aynı sonucu vermemektedir. Ameliyatın olası yararı, cerrahi risk, tedavide oluşabilecek gecikme ve hastanın önceki gebelikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Rahim Perdesi Olan Gebelik Nasıl Takip Edilir?
Rahim perdesi bulunan her gebe için aynı takip programı uygulanmaz. Kontrol sıklığı önceki düşükler, ikinci trimester kaybı, erken doğum öyküsü ve mevcut gebeliğin seyrine göre belirlenir.
Gebeliğin İlk Ayları
Erken ultrasonda gebelik kesesinin rahim içindeki yeri, embriyonun gelişimi ve kalp atımı değerlendirilir. Kanama veya ağrı varsa düşük tehdidi ve gebeliğe ait diğer sorunlar araştırılır.
İkinci Trimester ve Erken Doğum Takibi
Detaylı ultrasonda bebeğin gelişimi, plasentanın yeri ve rahim boşluğundaki yerleşim değerlendirilir. Daha önce ikinci trimester kaybı veya erken doğum yaşayan kadınlarda rahim ağzı uzunluğu daha yakından izlenebilir.
Septum görülmesi her gebede rahim ağzı yetmezliği bulunduğu anlamına gelmez. Rahim ağzı takibi önceki öykü ve mevcut bulgulara göre planlanır.
Doğuma Yakın Dönem
Son haftalarda bebeğin gelişimi ve duruşu, plasentanın yeri ve doğum kanalını etkileyen başka bir durum olup olmadığı incelenir. Makat veya yan duruş varsa doğum şekli yeniden değerlendirilir.
Gebelik takibi yalnız rahim perdesine göre değil, anne ve bebeğe ait bütün bulgulara göre düzenlenir.
Rahim Perdesi Olan Kadın Normal Doğum Yapabilir mi?
Rahim perdesi normal doğuma kesin engel değildir. Bebeğin baş aşağı durduğu, plasentanın doğum kanalını kapatmadığı ve başka bir tıbbi engel bulunmadığı gebeliklerde vajinal doğum mümkün olabilir.
Septum bebeğin makat veya yan durmasına katkıda bulunabilir. Bu durumda ya da plasenta ve gebelikle ilgili başka bir sorun bulunduğunda sezaryen gerekebilir.
Doğum şekli septumun uzunluğuna bakılarak erken haftalarda belirlenmez. Bebeğin son haftalardaki duruşu, gebelik haftası, tahmini ağırlığı, plasentanın yeri ve annenin sağlık durumu birlikte incelenir.
Rahim Perdesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Rahim perdesi ultrasonda görülür mü?
Rahim perdesi vajinal ultrasonda görülebilir. Rahmin iç ve dış şeklini birlikte değerlendirebildiği için üç boyutlu vajinal ultrason daha ayrıntılı bilgi verir.
Rahim perdesi adet düzensizliği yapar mı?
Rahim perdesi çoğu kadında adet düzenini değiştirmez. Düzensiz veya yoğun kanama varsa polip, miyom ve hormonal nedenler de araştırılmalıdır.
Rahim perdesi sonradan oluşur mu?
Hayır. Rahim perdesi doğuştan bulunur. Sonradan gelişen rahim içi doku bantları çoğunlukla yapışıklıkla ilişkilidir.
Rahim perdesi kendiliğinden kaybolur mu?
Rahim perdesi kendiliğinden erimez veya kaybolmaz. Ancak belirti oluşturmayan ve gebelik sorunu yaşamamış kadınlarda tedavi gerekmeyebilir.
Rahim perdesi kansere dönüşür mü?
Rahim perdesi kanser öncüsü değildir. Doğuştan gelen yapısal bir rahim farklılığıdır.
Rahim perdesi ameliyatı düşük riskini azaltır mı?
Tekrarlayan düşük yaşayan bazı kadınlarda histeroskopik septum kesisi düşük riskini azaltabilir. Ancak ameliyatın her hastada canlı doğum oranını artırdığı kesin olarak gösterilmemiştir.
Rahim perdesi ameliyatından sonra tekrar oluşur mu?
Doğuştan gelen septum yeniden büyümez. Ancak septumun bir bölümü kalabilir veya ameliyat sonrasında rahim içinde yapışıklık gelişebilir. Kontrol gerekip gerekmediğine ameliyat bulgularına göre karar verilir.
Rahim perdesi olan herkes riskli gebelik yaşar mı?
Hayır. Rahim perdesi olan birçok kadın sorunsuz gebelik geçirebilir. Risk, önceki gebelik öyküsü ve mevcut gebeliğin bulgularına göre değerlendirilir.
Rahim perdesinde en önemli aşama doğru tanıdır. Rahim filmi veya histeroskopide görülen her ayrım septum kabul edilmemeli; rahmin iç ve dış şekli birlikte incelenmelidir. Ameliyat kararı da yalnız görüntüye göre değil, düşük, erken doğum, infertilite öyküsü ve hastanın gebelik planına göre verilmelidir.
