Stres Tipi ve Sıkışma Tipi İdrar Kaçırma Arasındaki Fark

Stres tipi idrar kaçırma; öksürme, hapşırma, gülme, egzersiz veya ağırlık kaldırma sırasında ortaya çıkar. Sıkışma tipi idrar kaçırmada ise aniden güçlü bir idrar isteği gelir ve kişi tuvalete yetişemeden idrar kaçırabilir.

İki durumun nedeni ve ilk tedavisi aynı değildir. Stres tipi kaçırmada mesane ve idrar kanalını destekleyen kaslar öne çıkarken, sıkışma tipinde mesanenin ani ve kontrol edilmesi zor çalışma isteği belirgindir.

Bazı kadınlarda iki tür birlikte bulunur. Bu durumda hem öksürme ve hareket sırasında hem de ani sıkışmayla kaçırma görülebilir. Buna karma tip idrar kaçırma denir.

İki idrar kaçırma türü arasındaki temel fark

Bu tablo temel farkı gösterir. Aynı kişide iki gruba ait belirtiler bulunabilir. Ayrıca idrar yolu enfeksiyonu, mesanenin tam boşalamaması veya rahim ve mesane sarkması da benzer şikâyetlere yol açabilir.

Stres tipi idrar kaçırma nedir?

Stres tipi idrar kaçırma, mesaneye ani basınç uygulandığında idrarın tutulamamasıdır. Buradaki “stres” kelimesi ruhsal sıkıntı anlamına gelmez. Fiziksel basıncı anlatır.

• Öksürme
• Hapşırma
• Gülme
• Koşma veya sıçrama
• Merdiven çıkma
• Ağırlık kaldırma
• Bebeği veya ağır bir eşyayı kaldırma
• Ani ayağa kalkma
• Yoğun egzersiz

Bu hareketler sırasında karın içindeki basınç artar. Mesane ve idrar kanalını destekleyen kaslarla dokular bu basınca yeterince karşı koyamazsa idrar kaçabilir.

Stres tipi kaçırmada sıkışma hissi olur mu?

Stres tipi kaçırmada kişi çoğunlukla önceden güçlü bir tuvalet ihtiyacı hissetmez. Kaçırma, hareket veya basınçla aynı anda ortaya çıkar.

Örneğin kişi tuvalet ihtiyacı hissetmeden hapşırır ve birkaç damla idrar kaçırır. Bu durum stres tipi kaçırmayı düşündürür.

Sıkışma tipi idrar kaçırma nedir?

Sıkışma tipi idrar kaçırmada aniden güçlü ve ertelenmesi zor bir idrar isteği gelir. Kişinin tuvalete ulaşmak için yalnız birkaç saniyesi olabilir ve tuvalete yetişemeden kaçırma görülebilir.

• Anahtarı kapıya takarken aniden sıkışma
• Akan su sesini duyunca tuvalet ihtiyacı
• Soğuk havaya çıkınca sıkışma
• Otururken ayağa kalkınca ani idrar isteği
• Gece birkaç kez idrara kalkma
• Gündüz çok sık tuvalete gitme
• Tuvaleti görünce isteğin birden artması

Bu belirtiler mesanenin gereğinden erken veya kontrol edilmesi zor biçimde boşalma isteği oluşturmasıyla ilişkili olabilir.

Aşırı aktif mesane ile aynı şey mi?

Aşırı aktif mesane; ani sıkışma, sık idrara çıkma ve gece idrara kalkma belirtilerini anlatır. Bu belirtilere idrar kaçırma eşlik edebilir veya etmeyebilir.

Ani sıkışma sonrasında idrar da kaçıyorsa sıkışma tipi idrar kaçırma vardır. Kişi sıkışıyor ancak idrar kaçırmadan tuvalete yetişebiliyorsa aşırı aktif mesane belirtileri bulunabilir, fakat sıkışma tipi kaçırma olmayabilir.

Karma tip idrar kaçırma nedir?

Karma tipte stres ve sıkışma belirtileri birlikte görülür.

• Öksürme veya egzersiz sırasında idrar kaçırma
• Aniden sıkışıp tuvalete yetişememe
• Sık idrara çıkma
• Gece idrara kalkma
• Mesane doluyken hareket sırasında daha fazla kaçırma

Karma tipte hangi belirtinin daha baskın olduğu önemlidir. Öksürme ve hareketle kaçırma günlük yaşamı daha fazla etkiliyorsa stres tipi belirtiler önde olabilir. Ani sıkışma ve tuvalete yetişememe daha belirginse sıkışma tipi belirtiler önce ele alınır.

Kaçırılan idrar miktarı türü gösterir mi?

Kaçırılan miktar fikir verebilir; ancak tek başına türü belirlemez.

Stres tipi kaçırmada çoğunlukla birkaç damla veya küçük miktarda idrar kaçar. Mesane çok doluysa miktar daha fazla olabilir.

Sıkışma tipinde kişi tuvalete ulaşana kadar mesane boşalmaya devam edebilir. Bu nedenle kaçırılan miktar daha fazla olabilir. Ancak her kadında aynı miktar görülmez.

Pedin ne kadar ıslandığına bakarak kesin tanı konulamaz. Kaçırmanın öncesinde ne olduğu daha değerlidir.

Tuvalete sık gitmek sıkışma tipi kaçırma mıdır?

Her zaman değildir. Çok sıvı içmek, fazla çay ve kahve tüketmek, idrar yolu enfeksiyonu, gebelik ve bazı ilaçlar sık idrara çıkmaya neden olabilir.

Sıkışma tipinde sık tuvalete gitmeye genellikle ertelenmesi zor idrar isteği eşlik eder. Kişi kaçırma korkusuyla mesanesi dolmadan tuvalete gitmeye başlayabilir. Bu alışkanlık zamanla tuvalet aralıklarının daha da kısalmasına neden olabilir.

Gece idrara kalkmak hangi türü düşündürür?

Gece birkaç kez idrara kalkmak, sıkışma tipi kaçırma veya aşırı aktif mesane belirtilerine eşlik edebilir. Ancak gece idrara kalkmanın tek nedeni mesane değildir.

• Akşam fazla sıvı tüketimi
• Çay, kahve ve alkol
• Uyku sorunları
• Bacaklarda ödem
• Diyabet
• İdrar söktürücü ilaçlar
• Uyku apnesi

Gece idrara kalkma tek başına stres veya sıkışma tipi tanısı koydurmaz. Gün içindeki belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Doğum hangi idrar kaçırma türünü etkiler?

Gebelik ve doğum pelvik taban kaslarını ve idrar kanalını destekleyen dokuları gerebilir. Bu nedenle doğumdan sonra öksürme, hapşırma ve hareketle kaçırma görülebilir.

Doğum sırasında mesane çevresindeki sinirlerin ve kasların etkilenmesi, sıkışma ve mesaneyi boşaltma sorunlarına da yol açabilir. Bu nedenle doğum sonrasında görülen her kaçırma otomatik olarak stres tipi kabul edilmemelidir.

Normal doğum stres tipi kaçırma riskini artırabilir; ancak sezaryen bütün riski ortadan kaldırmaz. Gebeliğin kendisi de pelvik tabanı etkiler.

Menopoz belirtileri idrar kaçırmayı etkiler mi?

Menopoz döneminde vajina ve idrar kanalı çevresindeki dokular daha ince ve hassas hale gelebilir. Ani sıkışma, sık idrara çıkma, gece idrara kalkma ve tekrarlayan idrar yolu yakınmaları daha belirgin olabilir.

Bu dönemde başlayan bütün idrar sorunları yalnız hormon değişikliklerine bağlanmamalıdır. Pelvik taban kasları, mesane, kullanılan ilaçlar, sıvı alışkanlıkları ve varsa sarkma belirtileri birlikte incelenmelidir.

Adet düzensizliği, sıcak basması ve gece terlemesi perimenopoz belirtileri arasında yer alabilir.

İdrar kaçırma nedeniyle yürüyüşten ve egzersizden tamamen uzaklaşmak doğru değildir. Düzenli hareket menopozda kemik sağlığı açısından da önemlidir.

Rahim veya mesane sarkması belirtileri değiştirebilir mi?

Evet. Mesane veya rahim sarkması öksürmeyle idrar kaçırma, mesaneyi tam boşaltamama, sık idrara çıkma veya vajinada baskı yapabilir.

Sarkma bazen idrar kanalını destekleyerek stres tipi kaçırmayı gizleyebilir. Sarkma muayenede yukarı kaldırıldığında daha önce fark edilmeyen öksürükle kaçırma ortaya çıkabilir.

Bu nedenle idrar kaçırma ve rahim sarkması birlikte görülse bile her sorun ayrı değerlendirilmelidir.

Mesane günlüğü nasıl tutulur?

Mesane günlüğü, şikâyetin stres mi sıkışma mı ağırlıklı olduğunu anlamaya yardımcı olur. Günlük en az üç gün tutulmalıdır. Günlerin kişinin normal yaşamını yansıtması önemlidir.

Günlükte kaçırmanın öksürme ve hareketle mi yoksa sıkışma sonrasında mı ortaya çıktığı daha açık görülebilir. Yalnız bir günlük kayıt her zaman yeterli olmaz.

Muayenede neler değerlendirilir?

İlk görüşmede kaçırmanın ne zaman başladığı, ne kadar sık olduğu, günlük yaşamı nasıl etkilediği ve hangi hareketlerle ortaya çıktığı sorulur.

• Öksürme ve hapşırmayla kaçırma
• Ani sıkışma ve tuvalete yetişememe
• Gündüz ve gece tuvalet sayısı
• İdrar yaparken yanma
• Mesaneyi tam boşaltamama hissi
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
• Gebelik ve doğum geçmişi
• Menopoz belirtileri
• Kullanılan ilaçlar
• Vajinada baskı veya ele gelen doku
• Gaz ve dışkı kontrolünde sorun

Jinekolojik muayenede vajinal dokular, pelvik taban kasları ve varsa rahim veya mesane sarkması değerlendirilebilir. Mesane doluyken öksürme sırasında kaçırma olup olmadığına da bakılabilir.

İdrar testi neden yapılır?

İdrar yolu enfeksiyonu ani sıkışma, sık idrara çıkma, yanma ve idrar kaçırma yapabilir. Bu nedenle ilk değerlendirmede idrar testi gerekebilir.

Enfeksiyon varsa önce tedavi edilir. Belirtiler enfeksiyon geçtikten sonra devam ediyorsa idrar kaçırmanın türü yeniden değerlendirilir.

Mesanenin tam boşalıp boşalmadığı nasıl anlaşılır?

İdrar yaptıktan sonra mesanede kalan idrar ultrasonla veya ince bir kateterle ölçülebilir. Her idrar kaçırma şikâyetinde bu ölçüm gerekmez.

İdrar akımı zayıfsa, idrarı başlatmak zor oluyorsa, sık sık az miktarda kaçırma varsa veya mesane dolu kalmış gibi hissediliyorsa ölçüm yapılabilir.

Mesanenin dolup taşmasına bağlı sızıntı, stres ve sıkışma tipi kaçırmadan farklıdır. Bu durumda yalnız Kegel veya mesane eğitimiyle zaman kaybedilmemelidir.

Ürodinami testi her hastaya gerekir mi?

Hayır. Belirtiler ve muayene stres veya sıkışma tipini açık biçimde gösteriyorsa her kadına ürodinami yapılması gerekmez.

Belirtiler birbirine uymuyorsa, mesaneyi boşaltma güçlüğü varsa, daha önce idrar kaçırma ameliyatı yapılmışsa veya cerrahi öncesinde ek bilgi gerekiyorsa ürodinami istenebilir.

Stres tipi idrar kaçırmada ilk adım nedir?

Stres tipi veya stresin baskın olduğu karma tip kaçırmada ilk seçeneklerden biri pelvik taban kas eğitimidir. Kasın doğru bulunması, sıkılması ve tamamen gevşetilmesi gerekir.

Anlamlı sonuç için düzenli çalışmanın en az üç ay sürmesi gerekebilir. Kasın yanlış kullanılması veya yalnız karın ve kalçanın sıkılması yarar sağlamaz.

Pelvik taban kasının nasıl bulunacağı ve günlük program Kegel egzersizleri kapsamında açıklanır.

Sıkışma tipi idrar kaçırmada ilk adım nedir?

Sıkışma tipi kaçırmada mesane eğitimi, sıvı alışkanlıklarının düzenlenmesi ve sıkışma anında uygulanacak yöntemler öne çıkar.

• Çay, kahve ve enerji içeceklerinin etkisini gözlemek
• Çok az veya gereğinden fazla sıvı tüketmemek
• Her ihtimale karşı çok sık tuvalete gitmemek
• Tuvalet aralıklarını yavaşça uzatmak
• Sıkışma geldiğinde durup sakin nefes almak
• Pelvik tabana birkaç kısa kasılma yaptırmak
• Sıkışma azaldıktan sonra tuvalete normal hızda yürümek

Bu uygulamalarla yeterli sonuç alınmazsa ilaç veya başka seçenekler değerlendirilebilir. Kullanılacak yöntem kişinin sağlık durumuna ve kullandığı ilaçlara göre değişir.

Karma tipte hangi tedavi önce uygulanır?

Karma tipte kişiyi en fazla rahatsız eden belirti önce ele alınır. Öksürme ve hareketle kaçırma baskınsa pelvik taban çalışması öne çıkabilir. Ani sıkışma ve tuvalete yetişememe baskınsa mesane eğitimiyle başlanabilir.

İki tür için gereken uygulamalar birlikte de yürütülebilir. Ancak stres tipi kaçırma için yapılacak bir ameliyatın sıkışma belirtilerini kesin olarak düzelteceği söylenemez.

Hangi durumda doktor kontrolü geciktirilmemelidir?

• İdrarda kan görülmesi
• İdrar yaparken yanma ve ateş
• Hiç idrar yapamama
• Mesaneyi boşaltamama ve alt karında ağrılı şişlik
• İdrarın gün boyu sürekli sızması
• Yeni başlayan bacak güçsüzlüğü veya uyuşma
• Gaz veya dışkı kontrolünün kaybolması
• Vajinada ele gelen belirgin doku
• Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu
• Daha önce geçirilmiş idrar kaçırma ameliyatı sonrası yeni belirti

İdrar kaçırma yaşlanmanın veya doğumun kaçınılmaz sonucu değildir. Şikâyet az miktarda olsa bile günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirilmelidir.

Stres ve sıkışma tipi idrar kaçırma hakkında sık sorulan sorular

Öksürürken idrar kaçırmak hangi tiptir?

Öksürme sırasında önceden sıkışma olmadan idrar kaçması stres tipi idrar kaçırmayı düşündürür.

Tuvalete yetişemeden idrar kaçırmak hangi tiptir?

Aniden güçlü bir idrar isteği gelmesi ve tuvalete yetişemeden kaçırma sıkışma tipini düşündürür.

İki tip aynı anda olabilir mi?

Evet. Öksürme veya hareket sırasında kaçırmaya ani sıkışma ve tuvalete yetişememe de eşlik ediyorsa karma tip olabilir.

Stres tipi kaçırma psikolojik stresle mi ilgilidir?

Hayır. Buradaki stres, öksürme veya egzersiz sırasında mesane üzerinde oluşan fiziksel basıncı anlatır.

Sıkışma tipi kaçırmada her zaman çok idrar mı kaçar?

Hayır. Kaçırılan miktar kişiden kişiye değişir. Sıkışma güçlü olduğu ve tuvalete ulaşmak zaman aldığı için miktar bazen daha fazla olabilir.

Kegel egzersizi iki tipte de yapılır mı?

Pelvik taban çalışması stres tipi ve karma tipte temel uygulamalardan biridir. Sıkışma tipinde ise mesane eğitimiyle birlikte yardımcı olabilir. Her durumda aynı egzersiz programı kullanılmaz.

Sıkışma tipi idrar kaçırma ameliyatla düzelir mi?

Stres tipi için kullanılan standart askı ameliyatları sıkışma tipini tedavi etmek amacıyla yapılmaz. Sıkışma tipinde mesane eğitimi, ilaçlar ve mesaneye yönelik diğer seçenekler kullanılır.

İdrar kaçırma için hangi doktora gidilir?

Kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulabilir. Gerekli olduğunda ürojinekoloji, üroloji veya pelvik taban fizyoterapisi desteği istenebilir.

Mesane günlüğü kaç gün tutulmalıdır?

En az üç gün tutulması yararlıdır. Günlüğün normal çalışma, ev ve uyku düzenini yansıtan günleri içermesi gerekir.

Stres tipi ile sıkışma tipi idrar kaçırma arasındaki en önemli fark, kaçırmanın hemen öncesinde ne olduğudur. Öksürme, hapşırma ve hareketle kaçırma stres tipini; ani ve ertelenmesi zor idrar isteğiyle tuvalete yetişememe sıkışma tipini düşündürür. İki belirti birlikteyse karma tip olabilir. Doğru ayrım, gereksiz veya yanlış tedaviyi önlemek için belirtiler, mesane günlüğü, idrar testi ve muayeneyle yapılır.