Smear testi, rahim ağzından alınan hücrelerin mikroskop altında incelendiği bir rahim ağzı kanseri tarama testidir. Tıbbi olarak Pap testi, Pap smear, Papanicolaou testi veya servikal sitoloji olarak da adlandırılır. Amaç, rahim ağzında kansere dönüşme potansiyeli taşıyan hücresel değişiklikleri erken dönemde saptamaktır.
Smear testi birkaç dakika içinde tamamlanır, anestezi gerektirmez ve çoğunlukla rutin jinekolojik muayene sırasında yapılır. Sonuç süresi laboratuvara göre değişmekle birlikte çoğu merkezde birkaç gün ile 1–3 hafta arasında olabilir.
Anormal smear sonucu rahim ağzı kanseri olduğu anlamına gelmez. ASC-US, LSIL veya HSIL gibi ifadeler rahim ağzı hücrelerinde farklı derecelerde değişiklik görüldüğünü belirtir. Sonraki adım HPV sonucu, yaş, önceki testler ve hücresel değişikliğin derecesine göre belirlenir.
Smear testi nedir?
Smear testi, serviks olarak adlandırılan rahim ağzının yüzeyinden ve kanal girişinden alınan hücre örneklerinin sitolojik olarak incelenmesidir. Bu nedenle tıbbi kaynaklarda servikal sitoloji veya cervical cytology ifadeleriyle de karşılaşılabilir.
Testin tam adı Papanicolaou testidir. Pap testi veya Pap smear adı, yöntemi geliştiren Dr. George Papanicolaou’dan gelir. Halk arasında “simir testi” veya rahim ağzı sürüntüsü şeklinde de adlandırılabilir; ancak tıbbi olarak doğru karşılık Pap smear veya servikal sitolojidir.
Smear bir tanı testi değil, tarama testidir. Rahim ağzındaki hücresel değişiklikleri henüz kanser gelişmeden fark etmeye yardımcı olur. Şüpheli bir sonuç saptandığında kesin değerlendirme için HPV testi, kolposkopi ve gerektiğinde biyopsi kullanılabilir.
Smear testi neyi gösterir?
Smear testi rahim ağzındaki skuamöz ve glandüler hücrelerin mikroskop altındaki görünümünü değerlendirir. Normal hücrelerin yanı sıra enfeksiyon veya inflamasyona bağlı reaktif değişiklikler, HPV ile ilişkili hücresel bozukluklar ve kanser öncüsü olabilecek lezyonlar raporlanabilir.
Smear raporlarında günümüzde yaygın olarak Bethesda sınıflaması kullanılır. Raporda NILM, ASC-US, ASC-H, LSIL, HSIL, AGC veya AIS gibi terimler görülebilir.
- NILM: İntraepitelyal lezyon veya malignite saptanmaması, yani sitolojik olarak normal sonuç.
- ASC-US: Önemi belirsiz atipik skuamöz hücreler.
- ASC-H: Yüksek dereceli lezyonun dışlanamadığı atipik skuamöz hücreler.
- LSIL: Düşük dereceli skuamöz intraepitelyal lezyon.
- HSIL: Yüksek dereceli skuamöz intraepitelyal lezyon.
- AGC: Atipik glandüler hücreler.
- AIS: Adenokarsinoma in situ.
Bu ifadelerin hiçbiri tek başına kişiye uygulanacak işlemi belirlemez. Özellikle HPV sonucu ve önceki tarama öyküsü sonraki yaklaşımı değiştirebilir.
Smear testi hangi hastalıkları göstermez?
Smear testi bütün kadın hastalıklarını tarayan genel bir test değildir. Yumurtalık kisti, miyom, endometriozis, polikistik over sendromu veya yumurtalık kanseri smear testiyle araştırılmaz.
Smear aynı zamanda rahmin iç tabakasından gelişen endometrium kanseri için standart bir tarama testi değildir. Normal smear sonucu kişinin bütün jinekolojik hastalıklar açısından sağlıklı olduğunu göstermez.
Smear testi nasıl yapılır?
Smear testi jinekolojik muayene masasında yapılır. Vajina duvarlarının nazikçe ayrılarak rahim ağzının görülmesini sağlayan spekulum yerleştirilir. Ardından serviksin yüzeyinden ve kanal girişinden özel bir servikal fırça veya spatula yardımıyla hücre örneği alınır.
Örneğin özellikle serviksin transformasyon zonu veya dönüşüm bölgesi olarak adlandırılan alanından uygun şekilde alınması önemlidir. HPV’ye bağlı kanser öncüsü hücresel değişikliklerin önemli bölümü bu bölgede gelişir.
Alınan hücreler kullanılan yönteme göre doğrudan lam üzerine yayılabilir veya özel koruyucu sıvı içeren bir kaba aktarılabilir. Örnek daha sonra sitoloji laboratuvarında hazırlanarak mikroskop altında incelenir.
İşlem rahim içine girilen cerrahi bir uygulama değildir ve doku parçası kesilmez. Örnek alma genellikle birkaç saniye sürer.
Smear testi acıtır mı?
Smear testi çoğu kişide belirgin ağrıya neden olmaz. Spekulum yerleştirilirken basınç hissi, fırçayla örnek alınırken ise birkaç saniyelik hafif batma veya kramp hissedilebilir.
Vajinal kuruluk, menopoz, vajinismus, daha önce ağrılı jinekolojik muayene öyküsü veya pelvik taban kaslarının istemsiz kasılması işlemi daha rahatsız edici hâle getirebilir. Muayene sırasında ağrı hissedilirse bunun belirtilmesi, uygun boyutta spekulum kullanılması ve işlemin daha yavaş yapılması açısından önemlidir.
Smear testi öncesi hazırlık gerekir mi?
Smear testi için aç veya tok olmak önemli değildir ve rutin olarak açlık gerekmez. Ancak örneğin kalitesini etkileyebilecek bazı durumlara dikkat edilmesi yararlı olabilir.
- Yoğun adet kanamasının olmadığı bir gün tercih edilebilir.
- Vajinal krem, fitil veya ilaç kullanılıyorsa hekime bildirilmelidir.
- Bazı merkezler testten önceki 24–48 saat içinde vajinal duş yapılmamasını önerir.
- Testten önceki 24–48 saatte cinsel ilişkiye ara verilmesi istenebilir.
- Gebelik varsa belirtilmelidir.
- Daha önce anormal smear, HPV, kolposkopi, LEEP veya konizasyon öyküsü varsa eski raporlar götürülmelidir.
Uygulanacak hazırlık kullanılan yönteme göre değişebileceğinden örneği alacak merkezin önerisi esas alınmalıdır.
Adetliyken smear testi yapılır mı?
Hafif lekelenme her zaman smear alınmasına engel değildir. Ancak yoğun adet kanı servikal hücrelerin mikroskop altında değerlendirilmesini güçleştirebilir ve örneğin yetersiz olarak raporlanmasına neden olabilir. Rutin tarama bu nedenle mümkünse yoğun kanama olmayan bir güne planlanır.
Bununla birlikte kanama normal adet kanaması değilse yalnız smear için kanamanın geçmesini beklemek doğru değildir. Adet arası kanama, ilişki sonrası kanama veya menopoz sonrası kanama doğrudan jinekolojik değerlendirme gerektirir.
Smear testi ile HPV testi arasındaki fark nedir?
Smear testi ile HPV testi aynı şey değildir. Smear, rahim ağzındaki hücrelerin görünümünü değerlendirirken HPV testi yüksek riskli HPV tiplerine ait genetik materyali araştırır.
Bu nedenle HPV pozitif olduğu hâlde smear sonucu normal olabilir. Böyle bir durumda virüs saptanmıştır ancak rahim ağzı hücrelerinde henüz sitolojik değişiklik görülmemiş olabilir.
HPV testi ile Pap sitolojisinin aynı tarama sırasında birlikte kullanılmasına HPV/Pap ko-testi veya co-testing adı verilir. Hangi testin kullanılacağı yaşa, ülkenin tarama programına ve kişinin önceki sonuçlarına göre değişebilir.
Türkiye’de smear testi kaç yılda bir yapılır?
Türkiye’deki toplum tabanlı rahim ağzı kanseri tarama programında 30–65 yaş arasındaki kadınlar beş yılda bir serviks kanseri taramasına alınır. Ulusal programda HPV-DNA testi temel tarama yöntemidir; smear sitolojisi HPV sonucu ve klinik gereksinime göre değerlendirmeye dahil edilebilir.
Bu süre herkes için geçerli kişisel takip aralığı değildir. Daha önce HPV pozitifliği, anormal smear, CIN, LEEP, konizasyon veya rahim ağzı kanseri öyküsü bulunan kişilerde kontrol aralıkları farklı olabilir.
Kayseri’de kişisel tarama planı oluşturulurken HPV ve smear sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Smear sonucu kaç günde çıkar?
Smear testi için bütün laboratuvarlarda geçerli sabit bir sonuç süresi yoktur. Örneğin hazırlanması, sitopatolog tarafından değerlendirilmesi, laboratuvar yoğunluğu ve ek inceleme gereksinimi süreyi etkiler.
Sonuç bazı merkezlerde birkaç gün içinde çıkabilirken bazı laboratuvarlarda 1–3 hafta sürebilir. Bu nedenle “smear sonucu kesin olarak 3 günde çıkar” veya “7 günde çıkar” şeklinde herkese uygulanabilecek bir süre vermek doğru değildir.
Sonucun diğer kişilerden daha geç çıkması anormal veya kötü bir sonuç olduğu anlamına gelmez. Belirtilen süre geçtiği hâlde rapor ulaşmamışsa testi yapan merkez veya laboratuvarla iletişime geçilebilir.
Normal smear sonucu nasıl yazılır?
Normal servikal sitoloji raporunda sık kullanılan ifadelerden biri NILM’dir. Açılımı “Negative for Intraepithelial Lesion or Malignancy” olup intraepitelyal lezyon veya malignite saptanmadığını ifade eder.
Raporda inflamasyon veya reaktif hücresel değişiklikler de yazabilir. Bunlar tek başına kanser veya kanser öncüsü lezyon anlamına gelmez. Sonuç yine HPV durumu, kişinin yaşı ve önceki tarama sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir.
Smear sonucu anormal çıkarsa ne olur?
Anormal smear sonucu kanser tanısı değildir. Servikal sitolojide görülen değişikliğin türü ve derecesi sonraki işlemi belirler. ASC-US ile HSIL aynı risk düzeyinde sonuçlar değildir.
Örneğin ASC-US sonucunda HPV testi ve önceki tarama sonuçları önemli olabilirken ASC-H veya HSIL gibi yüksek dereceli değişikliklerde kolposkopik değerlendirme daha sık gündeme gelir. AGC ve AIS gibi glandüler hücre değişiklikleri de ayrı bir değerlendirme gerektirir.
Smear sonuçları yalnız rapordaki kısaltmaya göre değil, mevcut HPV sonucu ve geçmiş tarama öyküsüyle birlikte yorumlanmalıdır.
ASC-US ne demektir?
ASC-US, “Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance” ifadesinin kısaltmasıdır ve önemi belirsiz atipik skuamöz hücreler anlamına gelir. Pap smear raporlarında en sık karşılaşılan anormal sitoloji sonuçlarından biridir.
ASC-US doğrudan kanser anlamına gelmez. HPV enfeksiyonu, inflamasyon, menopozla ilişkili hücresel değişiklikler veya başka iyi huylu nedenlerle ortaya çıkabilir. Takip planı HPV sonucuna ve önceki testlere göre belirlenir.
LSIL ve HSIL ne demektir?
LSIL, düşük dereceli skuamöz intraepitelyal lezyon anlamına gelir ve sıklıkla HPV ile ilişkili hafif hücresel değişiklikleri ifade eder. HSIL ise yüksek dereceli skuamöz intraepitelyal lezyondur ve daha ciddi hücresel değişiklikleri tanımlar.
HSIL sonucu rahim ağzı kanseri ile aynı şey değildir ancak yüksek dereceli kanser öncüsü lezyon olasılığı nedeniyle daha ileri değerlendirme gerektirir.
CIN ile smear sonucu aynı şey mi?
Hayır. ASC-US, LSIL ve HSIL gibi ifadeler sitolojik, yani smear örneğindeki hücrelere ait sonuçlardır. CIN ise Cervical Intraepithelial Neoplasia, Türkçesiyle servikal intraepitelyal neoplazi anlamına gelir ve çoğunlukla biyopsiyle alınan dokunun histopatolojik değerlendirmesinde kullanılan bir terimdir.
CIN 1, CIN 2 ve CIN 3 dokudaki değişikliklerin derecesini ifade eder. Bu nedenle smear raporundaki LSIL sonucunu doğrudan “CIN 1”, HSIL sonucunu da otomatik olarak “CIN 2 veya CIN 3” kabul etmek doğru değildir; kesin doku değerlendirmesi biyopsiyle yapılır.
Sıvı bazlı smear nedir?
Smear örneği klasik yöntem veya sıvı bazlı sitoloji yöntemiyle hazırlanabilir. Klasik Pap smear yönteminde hücreler örnek alındıktan sonra doğrudan cam lam üzerine yayılır.
Sıvı bazlı sitolojide ise servikal fırçayla alınan örnek özel bir koruyucu sıvının içine aktarılır. Laboratuvarda kan, mukus ve diğer materyallerden ayrıştırılan hücrelerden daha homojen bir preparat hazırlanır.
Bu yöntem liquid-based cytology (LBC) olarak da adlandırılır. Uygun sistemlerde aynı örnek üzerinden yüksek riskli HPV testi yapılması da mümkün olabilir.
Yetersiz smear sonucu ne demektir?
Smear raporunun yetersiz veya değerlendirmeye uygun değil şeklinde sonuçlanması kanser hücresi bulunduğu anlamına gelmez. Örnekte yeterli hücre bulunmaması veya hücrelerin güvenilir biçimde değerlendirilememesi anlamına gelir.
Yoğun kanama, inflamasyon, fazla mukus, yetersiz hücre alınması veya menopozla ilişkili atrofi örnek kalitesini etkileyebilir. Bu durumda kişinin HPV sonucu ve klinik durumu dikkate alınarak testin tekrar edilmesi gerekebilir.
Smear sonrası kanama normal midir?
Serviks fırçayla temas ettiğinde birkaç damla pembe veya kahverengi lekelenme görülebilir. Bu durum çoğunlukla kısa sürer ve kendiliğinden geçer.
Yoğun kanama, giderek artan ağrı, ateş veya kötü kokulu akıntı smear testinin beklenen sonucu değildir. Özellikle işlemden önce de ilişki sonrası veya adet dışı kanama bulunuyorsa bunun nedeni ayrıca araştırılmalıdır.
Belirti varken normal smear sonucu yeterli midir?
Hayır. Smear bir tarama testidir. İlişki sonrası kanama, menopoz sonrası kanama, gözle görülen servikal lezyon veya açıklanamayan kanlı akıntı gibi belirtileri bulunan kişilerde normal smear sonucu değerlendirmeyi otomatik olarak sonlandırmaz.
Belirti bulunan kişide jinekolojik muayene, HPV testi, enfeksiyon testleri, kolposkopi veya şüpheli alandan biyopsi gibi ek incelemeler gerekebilir.
Gebelikte smear testi yapılır mı?
Gerekli olduğunda gebelik sırasında Pap smear veya servikal sitoloji örneği alınabilir. Gebelik smear testinin otomatik olarak yapılamayacağı anlamına gelmez.
Ancak tarama zamanı, daha önceki smear ve HPV sonuçları ile gebelik haftası birlikte değerlendirilmelidir. Gebelikte saptanan anormal sonuçların takip ve tedavi yaklaşımı gebelik dışındaki dönemden farklı olabilir.
Cinsel ilişki yaşamamış kişilerde smear testi yapılır mı?
Rahim ağzı kanseri taramasının gerekliliği yalnız kişinin cinsel ilişki yaşayıp yaşamadığına bakılarak belirlenmez. Yaş, HPV ile karşılaşma olasılığı, bağışıklık durumu, önceki hastalıklar ve kişisel riskler birlikte değerlendirilir.
Vajinal muayene veya servikal örnekleme gerekip gerekmediği kişiye açıklanmalı ve işlem yalnız kişinin onayıyla yapılmalıdır.
Kayseri’de smear testi nasıl yapılır?
Kayseri’de smear testi rutin kadın hastalıkları ve doğum muayenesi sırasında birkaç dakika içinde alınabilir. Daha önce HPV veya anormal smear sonucu bulunan kişilerin eski sitoloji, HPV genotip, kolposkopi ve biyopsi raporlarını beraberinde getirmesi takip planının doğru oluşturulmasına yardımcı olur.
Tarama zamanı yalnız son smear tarihine göre değil; yaş, HPV sonucu ve önceki rahim ağzı işlemleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle daha önce anormal sonuç bulunan kişilerde standart tarama aralıkları geçerli olmayabilir.
Smear testi hakkında sık sorulan sorular
Smear testi kaç dakika sürer?
Hücre örneğinin alınması genellikle birkaç saniye sürer. Spekulumun yerleştirilmesi ve muayene dahil edildiğinde işlem çoğunlukla birkaç dakika içinde tamamlanır.
Smear testi kanser tanısı koyar mı?
Hayır. Smear bir tarama testidir. Kanser veya yüksek dereceli lezyon açısından şüpheli hücre görülürse kesin tanı için kolposkopi ve biyopsi gerekebilir.
Smear normal olduğu hâlde HPV pozitif olabilir mi?
Evet. HPV testi virüsü, smear testi ise hücresel değişiklikleri araştırır. Bu nedenle yüksek riskli HPV pozitif olduğu hâlde servikal sitoloji NILM yani normal olabilir.
Smear testinde HPV çıkar mı?
Pap smear tek başına HPV’nin genetik materyalini göstermez. Hücrelerde HPV ile uyumlu değişiklikler görülebilir ancak virüsün varlığını ve yüksek riskli tiplerini araştırmak için HPV-DNA veya HPV testi gerekir.
Smear sonucu negatif ne demektir?
Negatif veya NILM sonucu, incelenen servikal hücrelerde intraepitelyal lezyon veya malignite saptanmadığını ifade eder. Sonraki tarama zamanı HPV sonucu ve kişinin önceki öyküsüne göre belirlenir.
Smear sonucu pozitif ne demektir?
“Pozitif” veya anormal smear sonucu kanser anlamına gelmez. Raporda görülen ASC-US, LSIL, HSIL veya başka bir sitolojik değişikliğin niteliğine göre ek test veya kolposkopi planlanabilir.
Smear testi enfeksiyonu gösterir mi?
Smear raporunda inflamasyon veya bazı mikroorganizmalarla uyumlu bulgular görülebilir ancak Pap testi vajinal enfeksiyonları araştırmak için geliştirilmiş kapsamlı bir enfeksiyon testi değildir. Şikâyet varsa gerekli mikrobiyolojik testler ayrıca yapılır.
Smear testi sonrası cinsel ilişkiye girilebilir mi?
Komplikasyonsuz bir smear sonrasında genellikle özel bir kısıtlama gerekmez. Hafif lekelenme veya hassasiyet varsa kişinin rahatlığı için kanama geçene kadar beklenebilir. Biyopsi veya başka bir işlem de yapıldıysa hekimin verdiği öneriler farklı olabilir.
